ಯಾವ ತಂಡದಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ, ಒಬ್ಬ ತಪ್ಪು ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಎಲ್ಲರ ಕೆಲಸ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನುಭವದಿಂದ ಗೊತ್ತು.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಸ್ಯದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಅಪಾಯಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಸ್ಥಳ ಗೊತ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದುರ್ಮಂತ್ರೀ ರಾಜ್ಯನಾಶಾಯ ಗ್ರಾಮನಾಶಾಯ ಕುಂಜರಃ
ಶ್ಯಾಲಕೋ ಗೃಹನಾಶಾಯ ಸರ್ವನಾಶಾಯ ಮಾತುಲಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दुर्मन्त्री राज्यनाशाय ग्रामनाशाय कुञ्जरः
श्यालको गृहनाशाय सर्वनाशाय मातुलः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
durmantrī rājyanāśāya grāmanāśāya kuñjaraḥ
śyālako gṛhanāśāya sarvanāśāya mātulaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದುರ್ಮಂತ್ರೀ (दुर्मन्त्री, durmantrī) = ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿ (a bad minister)
- ರಾಜ್ಯನಾಶಾಯ (राज्यनाशाय, rājyanāśāya) = ರಾಜ್ಯದ ನಾಶಕ್ಕೆ (for the ruin of the kingdom)
- ಗ್ರಾಮನಾಶಾಯ (ग्रामनाशाय, grāmanāśāya) = ಗ್ರಾಮದ ನಾಶಕ್ಕೆ (for the ruin of the village)
- ಕುಂಜರಃ (कुञ्जरः, kuñjaraḥ) = ಆನೆ (an elephant)
- ಶ್ಯಾಲಕೋ (श्यालको, śyālako) = ಹೆಂಡತಿಯ ಸೋದರ, ಬಾಮೈದ (ಶ್ಯಾಲಕಃ) (the wife brother (shyalakah))
- ಗೃಹನಾಶಾಯ (गृहनाशाय, gṛhanāśāya) = ಮನೆಯ ನಾಶಕ್ಕೆ (for the ruin of the household)
- ಸರ್ವನಾಶಾಯ (सर्वनाशाय, sarvanāśāya) = ಎಲ್ಲದರ ನಾಶಕ್ಕೆ (for the ruin of everything)
- ಮಾತುಲಃ (मातुलः, mātulaḥ) = ಸೋದರಮಾವ (the maternal uncle)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆನೆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ಸೋದರ ಮನೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸೋದರಮಾವ ಸರ್ವನಾಶಕ್ಕೇ ಕಾರಣ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A bad minister is the ruin of a kingdom. An elephant is the ruin of a village. A wife brother is the ruin of a household. A maternal uncle is the ruin of everything.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕುಂಜರ ಎಂದರೆ ಆನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮದ ಏರಿದ ಆನೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಗದ್ದೆ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ಹಾಕುವ ಚಿತ್ರ ಇದೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಮದ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
Kunjara means elephant. One may picture a maddened elephant trampling the fields and houses of a village. The verse itself does not use the word for rut.
ಸೋದರಮಾವನ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ ಮಹಾಭಾರತದ ಶಕುನಿ ನೆನಪಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಓದುಗರ ನೆನಪಿನ ಜೋಡಣೆ ಮಾತ್ರ.
At the mention of the maternal uncle, Shakuni of the Mahabharata comes to mind naturally. But the verse does not name him. That is only the reader own association.
ಇದು ಹಾಸ್ಯ ಬೆರೆತ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಯಾವ ಸಂಬಂಧಿಕರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಅದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
This is exaggeration mixed with humour. It does not lay down a rule that any relative is like this.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 156. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 156. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ತಂಡ, ಒಂದು ವಿಭಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ತಪ್ಪು ಸಲಹೆ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಆರಿಸುವುದೇ ಮೊದಲ ತೀರ್ಮಾನ.
The verse reminds us how far one wrong piece of advice can travel in a team, a department or a family. Choosing the advisers is the first decision.
ಒಂದು ತಪ್ಪು ಅಭ್ಯಾಸ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹರಡಬಹುದು. ಅಂಥವರನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ತಿದ್ದುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯ.
One wrong habit can spread to every newcomer. A culture of gentle correction matters.

