ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ದೂರ ನಡೆದು ಬಂದವನಿಗೆ ನೀರು ಬೇಕು, ನೆರಳು ಬೇಕು, ಒಂದು ತುತ್ತೂ ಬೇಕು. ಮೂರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕೊಡುವವರು ಅಪರೂಪ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗಙ್ಗಾ ಪಾಪಂ ಶಶೀ ತಾಪಂ ದೈನ್ಯಂ ಕಲ್ಪತರುಸ್ತಥಾ ।
ಪಾಪಂ ತಾಪಂ ಚ ದೈನ್ಯಂ ಚ ಘ್ನನ್ತಿ ಸನ್ತೋ ಮಹಾಶಯಾಃ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गङ्गा पापं शशी तापं दैन्यं कल्पतरुस्तथा ।
पापं तापं च दैन्यं च घ्नन्ति सन्तो महाशयाः ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
gaṅgā pāpaṃ śaśī tāpaṃ dainyaṃ kalpatarustathā |
pāpaṃ tāpaṃ ca dainyaṃ ca ghnanti santo mahāśayāḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗಙ್ಗಾ (गङ्गा, gaṅgā) = ಗಂಗೆ (the Ganga)
- ಪಾಪಮ್ (पापम्, pāpam) = ಪಾಪವನ್ನು (sin)
- ಶಶೀ (शशी, śaśī) = ಚಂದ್ರ (the moon)
- ತಾಪಮ್ (तापम्, tāpam) = ಬಿಸಿಯನ್ನು (the burning heat)
- ದೈನ್ಯಮ್ (दैन्यम्, dainyam) = ಬಡತನವನ್ನು (destitution)
- ಕಲ್ಪತರುಃ (कल्पतरुः, kalpataruḥ) = ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ (the wish granting tree)
- ತಥಾ (तथा, tathā) = ಹಾಗೆಯೇ (likewise)
- ಪಾಪಮ್ (पापम्, pāpam) = ಪಾಪವನ್ನು (sin)
- ತಾಪಮ್ ಚ (तापम् च, tāpam ca) = ಬಿಸಿಯನ್ನೂ (and the heat)
- ದೈನ್ಯಮ್ ಚ (दैन्यम् च, dainyam ca) = ಬಡತನವನ್ನೂ (and destitution)
- ಘ್ನನ್ತಿ (घ्नन्ति, ghnanti) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ (kill)
- ಸನ್ತಃ (सन्तः, santaḥ) = ಸಜ್ಜನರು (the good)
- ಮಹಾಶಯಾಃ (महाशयाः, mahāśayāḥ) = ವಿಶಾಲ ಮನಸ್ಸಿನವರು (the great hearted)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗಂಗೆ ಪಾಪವನ್ನು, ಚಂದ್ರ ಬಿಸಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಬಡತನವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಪಾಪವನ್ನೂ ಬಿಸಿಯನ್ನೂ ಬಡತನವನ್ನೂ ಮೂರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುವವರು ವಿಶಾಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಜ್ಜನರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The Ganga kills sin, the moon the burning heat, and the wishing tree destitution. Sin and heat and destitution, all three, are killed by the good, who are great of heart.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದವೇ ಇಲ್ಲ. ಗಂಗೆ ಪಾಪವನ್ನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಘ್ನನ್ತಿಯಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಓದಬೇಕು. ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ನಾಲ್ಕೂ ಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
The first line has no verb at all. What the Ganga does to sin must be borrowed back from ghnanti in the second line. One verb serves all four subjects.
ಘ್ನನ್ತಿ ಎಂಬುದು ಹನ್ ಧಾತುವಿನ ರೂಪ, ಅಂದರೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಪದ. ಸಜ್ಜನರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ.
Ghnanti is from the root han, to kill. It is a harder word than to remove. What the good do is not put gently here.
ಮಹಾಶಯ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಆಶಯ ಇದೆ: ಒಳಗಿನ ನೆಲೆ, ಮನಸ್ಸು. ಮಹಾಶಯ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸಿನವನು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದು ಗೌರವದ ಸಂಬೋಧನೆಯಾಗಿ ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿದೆ.
Mahashaya holds ashaya, the inner seat, the mind. Mahashaya is one of large mind. In Kannada the word survives as a respectful form of address.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬಂದ ರೋಗಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವುದು ಔಷಧ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಭಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಮಾತು ಬೇಕು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದಾರಿ ಬೇಕು. ಮೂರನ್ನೂ ನೋಡುವವನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸಜ್ಜನ.
A patient who comes to a hospital needs more than medicine. He needs a word that takes away fear. He needs a way through when there is no money in hand. The good person of this verse is the one who sees all three.
ಮೂರನ್ನೂ ಒಬ್ಬನೇ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಓದಿದರೆ ಇದು ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಗಂಗೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಚಂದ್ರನ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಎಂದಷ್ಟೇ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಎಷ್ಟು ಮಾಡಬಲ್ಲೆವೋ ಅಷ್ಟು.
Read as a demand that one person do all three, this becomes a burden. The verse says only that a human being is capable of the work of the Ganga and of the moon. As much as one can, that much.