ಮಕ್ಕಳು ಆಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮೀರಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಅಪ್ಪ ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿರುತ್ತೇವೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಆಟವನ್ನು ಒಂದೊಂದೇ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಹತ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಮಾತು ಓದುಗರನ್ನು ಚಕಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗಿರಿರ್ಮಹಾನ್ಗಿರೇರಬ್ಧಿರ್ಮಹಾನಬ್ಧೇರ್ನಭೋ ಮಹತ್
ನಭಸೋಽಪಿ ಮಹದ್ಬ್ರಹ್ಮ ತತೋಽಪ್ಯಾಶಾ ಗರೀಯಸೀ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गिरिर्महान्गिरेरब्धिर्महानब्धेर्नभो महत्
नभसोऽपि महद्ब्रह्म ततोऽप्याशा गरीयसी
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
girirmahāngirerabdhirmahānabdhernabho mahat
nabhaso’pi mahadbrahma tato’pyāśā garīyasī
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗಿರಿರ್ಮಹಾನ್ಗಿರೇರಬ್ಧಿರ್ಮಹಾನಬ್ಧೇರ್ನಭೋ (गिरिर्महान्गिरेरब्धिर्महानब्धेर्नभो, girirmahāngirerabdhirmahānabdhernabho) = ಪರ್ವತ ದೊಡ್ಡದು, ಪರ್ವತಕ್ಕಿಂತ ಸಮುದ್ರ ದೊಡ್ಡದು, ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ಆಕಾಶ (ಗಿರಿಃ ಮಹಾನ್, ಗಿರೇಃ ಅಬ್ಧಿಃ ಮಹಾನ್, ಅಬ್ಧೇಃ ನಭಃ) (the mountain is great, the ocean is greater than the mountain, the sky than the ocean (giri mahan, gireh abdhih mahan, abdheh nabhah))
- ಮಹತ್ (महत्, mahat) = ದೊಡ್ಡದು (greater)
- ನಭಸೋಽಪಿ (नभसोऽपि, nabhaso’pi) = ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ (ನಭಸಃ + ಅಪಿ) (even than the sky (nabhasah + api))
- ಮಹದ್ಬ್ರಹ್ಮ (महद्ब्रह्म, mahadbrahma) = ದೊಡ್ಡದು ಬ್ರಹ್ಮ (ಮಹತ್ + ಬ್ರಹ್ಮ) (Brahman is greater (mahat + brahma))
- ತತೋಽಪ್ಯಾಶಾ (ततोऽप्याशा, tato’pyāśā) = ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಶೆ (ತತಃ + ಅಪಿ + ಆಶಾ) (than that too, hope (tatah + api + asha))
- ಗರೀಯಸೀ (गरीयसी, garīyasī) = ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು (greater still)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪರ್ವತ ದೊಡ್ಡದು. ಪರ್ವತಕ್ಕಿಂತ ಸಮುದ್ರ ದೊಡ್ಡದು, ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ಆಕಾಶ ದೊಡ್ಡದು, ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತ ಬ್ರಹ್ಮ ದೊಡ್ಡದು. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಶೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The mountain is great. The ocean is greater than the mountain, the sky is greater than the ocean, and Brahman is greater than the sky. Greater even than that is hope.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಏರುವ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಪರ್ವತ, ಸಮುದ್ರ, ಆಕಾಶ, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಏರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಆಶೆ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
This is an exaggeration that climbs by steps. It lifts mountain, ocean, sky and Brahman one over another and then says hope surpasses them all.
ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಶೆ ದೊಡ್ಡದು ಎನ್ನುವುದು ಕೊನೆಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ, ಆಶೆಗೆ ಅಳತೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗ.
Brahman here is the all-pervading supreme principle. Saying hope is greater still is the last flourish, a way to stress that hope has no measure.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳ ಅಂಚು ಸವೆದಿದೆ. ಪಾಠ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
In this line of the printed book some letters are worn. The reading follows the print and may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸೆ ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎಂದು ನಮಗೆ ನಾವೇ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮಿತಿಯೂ ತಾನಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
Unless we set our own limit for how much is enough, desire brings no limit of its own.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕ, ಇನ್ನೊಂದು ಪದವಿ ಎಂಬ ಹುಡುಕಾಟ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ್ದು. ಎಷ್ಟು ಸಾಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗ.
In medical learning the hunt for one more book and one more degree has no end. Asking how much is enough is itself part of learning.