ಯಾವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಕೇಳಿ ನೋಡಿ, ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯೆ ತಮಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂತು ಎಂದು. ಗುರುವಿನ ಹಿಂದೆ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತದ್ದು, ಶುಲ್ಕ ಕೊಟ್ಟದ್ದು, ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡದ್ದು ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಮೂರು ದಾರಿಗಳನ್ನೇ ಎಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಯಾ ವಿದ್ಯಾ ಪುಷ್ಕಲೇನ ಧನೇನ ವಾ
ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಯಾ ವಿದ್ಯಾ ಚತುರ್ಥೀ ನೋಪಲಭ್ಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा
अथवा विद्यया विद्या चतुर्थी नोपलभ्यते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
guruśuśrūṣayā vidyā puṣkalena dhanena vā
athavā vidyayā vidyā caturthī nopalabhyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಯಾ (गुरुशुश्रूषया, guruśuśrūṣayā) = ಗುರುವಿನ ಸೇವೆಯಿಂದ (by serving the teacher)
- ವಿದ್ಯಾ (विद्या, vidyā) = ವಿದ್ಯೆ (learning)
- ಪುಷ್ಕಲೇನ (पुष्कलेन, puṣkalena) = ಹೇರಳವಾದ (with abundant)
- ಧನೇನ (धनेन, dhanena) = ಧನದಿಂದ (wealth)
- ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
- ಅಥವಾ (अथवा, athavā) = ಅಥವಾ (or else)
- ವಿದ್ಯಯಾ (विद्यया, vidyayā) = ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ (by learning)
- ವಿದ್ಯಾ (विद्या, vidyā) = ವಿದ್ಯೆ (learning)
- ಚತುರ್ಥೀ (चतुर्थी, caturthī) = ನಾಲ್ಕನೆಯದು (a fourth)
- ನೋಪಲಭ್ಯತೇ (नोपलभ्यते, nopalabhyate) = ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ (ನ ಉಪಲಭ್ಯತೇ) (is not found (na upalabhyate))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವಿದ್ಯೆ ಗುರುವಿನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಹೇರಳವಾದ ಧನದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಾರಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Learning comes by serving a teacher, or else through abundant wealth. Or one may give learning and receive learning. A fourth way is not to be found.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೂರನೆಯ ದಾರಿ ವಿದ್ಯಯಾ ವಿದ್ಯಾ, ಅಂದರೆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ನನಗೆ ನಿನ್ನದನ್ನು ಕಲಿಸು, ನಿನಗೆ ನನ್ನದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಿನಿಮಯ ಇದು.
The third way is vidyaya vidya, learning in exchange for learning. It is the bargain of teach me yours and I shall teach you mine.
ಪುಷ್ಕಲ ಎಂದರೆ ಹೇರಳ. ಹಣದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಾಲದು ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಮೂರೇ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದರೂ ಇದು ಕವಿಯ ಕಾಲದ ಗಣನೆ, ಇಂದಿನ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಅದಕ್ಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
Pushkala means abundant, so the route of money hints that a little money will not do. The verse names three ways only, but this is the reckoning of its own age, which had no printed textbooks or internet.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 159. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 159. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೆಯ ದಾರಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
In a teaching hospital, postgraduate students learn from senior physicians. They also teach one another in discussion. The third way happens here every day.
ಗುರುವನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಈಗ ಬೇರೆ ರೂಪ ತಾಳಿದೆ. ಆದರೂ ಕಲಿಸುವವರ ಮುಂದೆ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಲ್ಲುವ ಗುಣ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.
The habit of honouring a teacher by service has taken another form today. Even so, standing before a teacher with humility lets learning go deeper.

