ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹನಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಿದ್ದರೆ ಅದು ನೋಡನೋಡುತ್ತ ಮೇಲ್ಮೈ ತುಂಬ ಹರಡುವುದನ್ನು ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅದರ ಜೊತೆ ಇಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಜಲೇ ತೈಲಂ ಖಲೇ ಗುಹ್ಯಂ ಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ ಮನಾಗಪಿ
ಪ್ರಾಜ್ಞೇ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸ್ವಯಂ ಯಾತಿ ವಿಸ್ತಾರಂ ವಸ್ತುಶಕ್ತಿತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
जले तैलं खले गुह्यं पात्रे दानं मनागपि
प्राज्ञे शास्त्रं स्वयं याति विस्तारं वस्तुशक्तितः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
jale tailaṃ khale guhyaṃ pātre dānaṃ manāgapi
prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಜಲೇ (जले, jale) = ನೀರಿನಲ್ಲಿ (in water)
- ತೈಲಂ (तैलं, tailaṃ) = ಎಣ್ಣೆ (oil)
- ಖಲೇ (खले, khale) = ದುಷ್ಟನಲ್ಲಿ (in a rogue)
- ಗುಹ್ಯಂ (गुह्यं, guhyaṃ) = ರಹಸ್ಯ (a secret)
- ಪಾತ್ರೇ (पात्रे, pātre) = ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (to a worthy person)
- ದಾನಂ (दानं, dānaṃ) = ದಾನ (a gift)
- ಮನಾಗಪಿ (मनागपि, manāgapi) = ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ (ಮನಾಕ್ + ಅಪಿ) (even a little (manak + api))
- ಪ್ರಾಜ್ಞೇ (प्राज्ञे, prājñe) = ಬುದ್ಧಿವಂತನಲ್ಲಿ (in a wise person)
- ಶಾಸ್ತ್ರಂ (शास्त्रं, śāstraṃ) = ಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿದ್ಯೆ (learning)
- ಸ್ವಯಂ (स्वयं, svayaṃ) = ತಾನಾಗಿ (of itself)
- ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೋಗುತ್ತದೆ (goes)
- ವಿಸ್ತಾರಂ (विस्तारं, vistāraṃ) = ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ (to expanse)
- ವಸ್ತುಶಕ್ತಿತಃ (वस्तुशक्तितः, vastuśaktitaḥ) = ವಸ್ತುವಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ (by the power of the thing itself)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಎಣ್ಣೆ, ದುಷ್ಟನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ರಹಸ್ಯ, ಅರ್ಹನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ವಲ್ಪ ದಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಇವು ನಾಲ್ಕೂ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಾನಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Oil in water, a secret told to a rogue, even a little gift to a worthy person, and learning given to a wise one: by the power of the thing itself, each of these spreads out of its own accord.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದುಷ್ಟನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ರಹಸ್ಯ ಹರಡುವುದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತು. ಅರ್ಹನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹರಡುವುದು ಭರವಸೆಯ ಮಾತು. ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಎಣ್ಣೆ ಈ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉಪಮೆ.
A secret told to a rogue spreading is a warning. A gift to the worthy and learning given to the wise spreading is a promise. The oil on water is the image that makes this spreading visible to the eye.
ಪಾತ್ರ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅದೇ ಪದ ಪಾತ್ರೆಗೂ ಹೆಸರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸರಿಯಾದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು.
Patra here means a worthy person, and the same word also means a vessel. One may hear in it that even a little, given into the right vessel, fills and overflows.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 156. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 156. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರಿಗೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆರಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಗುಟ್ಟು ಒಮ್ಮೆ ಹೊರಗೆ ಹೋದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೇ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Choosing whom we tell what matters today as well. Once a secret goes out, we ourselves cannot tell where it will reach.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಳ್ಳೆಯ ಬದಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಇರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತತ್ವ ಅವನ ರೋಗಿಗಳ ಮೂಲಕ ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು.
In medical teaching the bright side shows. One small principle told to a curious student may reach many times as far through the patients that student treats.

