ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಟೀಕಿಸುವ ಮೊದಲು ಏನನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಗಳುವಾಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕಟಕಿಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಯನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಯನ್ನೂ ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಸಾಲುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮಹತಾಂ ಯದಿ ನಿಂದನೇ ರತಿರ್ಗುಣಸಂಖ್ಯೈವ ತದಾ ವಿಧೀಯತಾಮ್
ಅಸತಾಮಪಿ ಚೇತ್ಸ್ತವೇ ರತಿರ್ನನು ತದ್ದೂಷಣಮೇವ ಗಣ್ಯತಾಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
महतां यदि निन्दने रतिर्गुणसङ्ख्यैव तदा विधीयताम्
असतामपि चेत्स्तवे रतिर्ननु तद्दूषणमेव गण्यताम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
mahatāṃ yadi nindane ratirguṇasaṅkhyaiva tadā vidhīyatām
asatāmapi cetstave ratirnanu taddūṣaṇameva gaṇyatām
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮಹತಾಂ (महतां, mahatāṃ) = ಹಿರಿಯರ, ಮಹಾತ್ಮರ (of the great)
- ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
- ನಿಂದನೇ (निन्दने, nindane) = ನಿಂದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ (in blaming)
- ರತಿರ್ಗುಣಸಂಖ್ಯೈವ (रतिर्गुणसङ्ख्यैव, ratirguṇasaṅkhyaiva) = ಆಸೆ, ಗುಣಗಳ ಎಣಿಕೆಯೇ (ರತಿಃ + ಗುಣಸಂಖ್ಯಾ + ಏವ) (delight, only the counting of virtues)
- ತದಾ (तदा, tadā) = ಆಗ (then)
- ವಿಧೀಯತಾಮ್ (विधीयताम्, vidhīyatām) = ಮಾಡಲಿ (let it be done)
- ಅಸತಾಮಪಿ (असतामपि, asatāmapi) = ದುಷ್ಟರನ್ನೂ (ಅಸತಾಮ್ + ಅಪಿ) (even of the wicked)
- ಚೇತ್ಸ್ತವೇ (चेत्स्तवे, cetstave) = ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೊಗಳುವುದರಲ್ಲಿ (ಚೇತ್ + ಸ್ತವೇ) (if in praising)
- ರತಿರ್ನನು (रतिर्ननु, ratirnanu) = ಆಸೆ ಇದ್ದರೆ ಖಂಡಿತ (ರತಿಃ + ನನು) (delight, surely)
- ತದ್ದೂಷಣಮೇವ (तद्दूषणमेव, taddūṣaṇameva) = ಅವರ ದೋಷಗಳನ್ನೇ (ತದ್ದೂಷಣಮ್ + ಏವ) (only their faults)
- ಗಣ್ಯತಾಮ್ (गण्यताम्, gaṇyatām) = ಎಣಿಸಲಿ (let it be counted)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಿರಿಯರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಆಸೆ ಇದ್ದರೆ ಅವರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದನ್ನೇ ಮಾಡಲಿ. ದುಷ್ಟರನ್ನೂ ಹೊಗಳುವ ಆಸೆ ಇದ್ದರೆ ಅವರ ದೋಷಗಳನ್ನೇ ಎಣಿಸಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
If you must take pleasure in blaming the great, let it be done by counting their virtues. If you must take pleasure in praising even the wicked, let their faults be what is counted.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಕಟಕಿಯ ಶ್ಲೋಕ. ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ದೋಷ ಹುಡುಕಿದರೆ ಸಿಗುವುದು ಅವರ ಗುಣಗಳೇ. ಅಂದರೆ ನಿಂದೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಗುಣವನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
This is an ironic verse. Look for faults in the great and what you find are their virtues. The one who wants to blame is left with nothing but counting virtues.
ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ತದ್ದೂಷಣಮ್ ಪದವನ್ನು ಅವರ ದೋಷಗಳು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಇದನ್ನು ಅದು ದೋಷವೇ ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು, ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಸಮಾನಾಂತರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಓದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
We read the phrase in the second line as their faults. It can also be read as that is itself a fault, which changes the sense a little. The first reading suits the parallel with the first line.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೊಗಳಲು ಅಥವಾ ದೂಷಿಸಲು ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲದ ಟೀಕೆ ಅಥವಾ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹಗುರ.
Today it is a good habit to give examples, like a list, when praising or blaming anyone. Criticism or praise without examples is light.
ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬರೆಯುವಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತೂ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತೂ ಕಲಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
When writing an opinion on a resident’s work, citing specific occasions lets both the good word and the hard word help learning.

