ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಆದಾಗ ಸುತ್ತಲಿನವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎರಡು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅದು ಕಾಣುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಂಡು ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಆ ಎರಡನ್ನೂ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ, ಮೂರನೆಯ ಬಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಪರೂಪ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಾಗುಣೀ ಗುಣಿನಂ ವೇತ್ತಿ ಗುಣೀ ಗುಣಿಷು ಮತ್ಸರೀ ।
ಗುಣೀ ಚ ಗುಣರಾಗೀ ಚ ವಿರಲಃ ಸರಲೋ ಜನಃ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नागुणी गुणिनं वेत्ति गुणी गुणिषु मत्सरी ।
गुणी च गुणरागी च विरलः सरलो जनः ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nāguṇī guṇinaṃ vetti guṇī guṇiṣu matsarī |
guṇī ca guṇarāgī ca viralaḥ saralo janaḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಅಗುಣೀ (अगुणी, aguṇī) = ಗುಣವಿಲ್ಲದವನು (one who has no merit)
- ಗುಣಿನಮ್ (गुणिनम्, guṇinam) = ಗುಣವಂತನನ್ನು (the man of merit)
- ವೇತ್ತಿ (वेत्ति, vetti) = ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ (knows, recognises)
- ಗುಣೀ (गुणी, guṇī) = ಗುಣವಂತನು (the man of merit)
- ಗುಣಿಷು (गुणिषु, guṇiṣu) = ಗುಣವಂತರ ಮೇಲೆ (towards men of merit)
- ಮತ್ಸರೀ (मत्सरी, matsarī) = ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ಉಳ್ಳವನು (jealous)
- ಗುಣೀ ಚ (गुणी च, guṇī ca) = ಗುಣವಂತನೂ (both a man of merit)
- ಗುಣರಾಗೀ ಚ (गुणरागी च, guṇarāgī ca) = ಗುಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವವನೂ (and a lover of merit)
- ವಿರಲಃ (विरलः, viralaḥ) = ಅಪರೂಪ (rare)
- ಸರಲಃ (सरलः, saralaḥ) = ನೇರವಾದ (straightforward)
- ಜನಃ (जनः, janaḥ) = ಮನುಷ್ಯ (person)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಗುಣವಂತನು ಗುರುತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಣವಂತನಿಗೆ ಬೇರೆ ಗುಣವಂತರ ಮೇಲೆ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು. ಗುಣವೂ ಇದ್ದು ಗುಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವ ಮನಸ್ಸೂ ಇರುವ ನೇರವಾದ ಮನುಷ್ಯ ಅಪರೂಪ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A man without merit does not recognise a man of merit. A man of merit is jealous of others who have it. Someone who has merit and also loves merit in others, a straight person, is rare.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಗುಣ ಎಂಬ ಪದ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಬಂದಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ಆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯೇ ಶ್ಲೋಕದ ಕಟ್ಟು.
The word guna comes six times in these four lines, in a different form each time. That repetition is the frame of the verse.
ಸರಲ ಎಂಬ ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ವಕ್ರವಲ್ಲದ, ಡೊಂಕಿಲ್ಲದ ಎಂಬುದು ಅದರ ಅರ್ಥ. ಗುಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಡೊಂಕಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿನ ಸೂಚನೆ.
Note that sarala comes at the very end. It means not crooked, without a bend. The hint is that praising merit needs no great learning, only a mind without a bend in it.
ಮತ್ಸರ ಎಂಬುದು ಸಮಾನರ ನಡುವಿನ ಭಾವ. ಗುಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಗುಣವೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕುರುಡುಗಳು.
Matsara is a feeling between equals. The verse does not say the man without merit feels no envy. It says merit is invisible to him. These are two different blindnesses.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಿರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಮೂರು ಬಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹೆಸರೆತ್ತಿ ಹೇಳುವವರು ಮೂರನೆಯ ಬಗೆ, ಮತ್ತು ಅವರೇ ಕಡಿಮೆ.
Listen to what seniors say about juniors who do good work and all three kinds appear. Those who name the junior aloud are the third kind, and they are the fewest.
ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲು ಬಳಸುವುದು ಸುಲಭ. ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು ಬೇರೆಯವರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಕೇಳಿದಾಗ ತನ್ನ ಒಳಗೆ ಮೊದಲು ಏನು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸುವುದು.
It is easy to use this to sort other people. The hard part is to notice what rises first inside oneself on hearing of good work done by someone else.