ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಕೋಪ ಹೇಗೆ ಇಡೀ ದಿನದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗಿನ ಉದ್ವೇಗವು ಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಹಾಳು ಮಾಡಬಲ್ಲದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಅನುಭವವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಹೋಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಇಲ್ಲಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸುಖದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಾಸ್ತಿ ಕಾಮಸಮೋ ವ್ಯಾಧಿರ್ನಾಸ್ತಿ ಮೋಹಸಮೋ ರಿಪುಃ
ನಾಸ್ತಿ ಕ್ರೋಧಸಮೋ ವಹ್ನಿರ್ನಾಸ್ತಿ ಜ್ಞಾನಾತ್ಪರಂ ಸುಖಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः
नास्ति क्रोधसमो वह्निर्नास्ति ज्ञानात्परं सुखम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nāsti kāmasamo vyādhirnāsti mohasamo ripuḥ
nāsti krodhasamo vahnirnāsti jñānātparaṃ sukham
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲ (there is not)
- ಕಾಮಸಮೋ (कामसमो, kāmasamo) = ಬಯಕೆಗೆ ಸಮನಾದ (equal to desire)
- ವ್ಯಾಧಿರ್ನಾಸ್ತಿ (व्याधिर्नास्ति, vyādhirnāsti) = ರೋಗ, ಇಲ್ಲ (ವ್ಯಾಧಿಃ ನಾಸ್ತಿ) (a disease, there is not)
- ಮೋಹಸಮೋ (मोहसमो, mohasamo) = ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ (equal to delusion)
- ರಿಪುಃ (रिपुः, ripuḥ) = ವೈರಿ (an enemy)
- ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲ (there is not)
- ಕ್ರೋಧಸಮೋ (क्रोधसमो, krodhasamo) = ಕೋಪಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ (equal to anger)
- ವಹ್ನಿರ್ನಾಸ್ತಿ (वह्निर्नास्ति, vahnirnāsti) = ಬೆಂಕಿ, ಇಲ್ಲ (ವಹ್ನಿಃ ನಾಸ್ತಿ) (a fire, there is not)
- ಜ್ಞಾನಾತ್ಪರಂ (ज्ञानात्परं, jñānātparaṃ) = ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ (higher than knowledge)
- ಸುಖಮ್ (सुखम्, sukham) = ಸುಖ (happiness)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಯಕೆಯಂತಹ ರೋಗ ಇಲ್ಲ. ಮೋಹದಂತಹ ವೈರಿ ಇಲ್ಲ. ಕೋಪದಂತಹ ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಸುಖ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
There is no disease like desire. There is no enemy like delusion. There is no fire like anger. There is no happiness higher than knowledge.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಾಮ ಎಂದರೆ ಬಯಕೆ, ಬೇಕು ಬೇಕು ಎಂಬ ಹಸಿವು. ಅದನ್ನು ರೋಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದು ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತಿನ್ನಿಸಿದಷ್ಟೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ.
Kama means desire, the hunger that keeps saying more. It is likened to a disease because it grows the more it is fed and wears down body and mind.
ಮೂರು ಹೋಲಿಕೆಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರಗಳು. ರೋಗ ಒಳಗಿನಿಂದ ಕೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವೈರಿ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಮೋಹ ಹಾಗೆಯೇ. ಬೆಂಕಿ ಹಿಡಿದವನನ್ನೇ ಮೊದಲು ಸುಡುತ್ತದೆ, ಕೋಪ ಹಾಗೆಯೇ.
The three comparisons are three different pictures. A disease eats from within. An enemy looks like a friend, and so does delusion. A fire burns the holder first, and so does anger.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 159. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 159. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೋಪ ಬಂದ ಕ್ಷಣ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೋಪ ಇಳಿದ ಮೇಲೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಬೆಂಕಿಯ ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಅದನ್ನೇ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
The price of what we say in a moment of anger is paid once the anger has cooled. The verse’s picture of fire reminds us of exactly that.
ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ. ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಕೊನೆಗೂ ಅರ್ಥವಾದಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸಮಾಧಾನದಂತಹ ಸುಖ ಇದು. ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸುಖ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇಗ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
The last line is about knowledge that waits for us. It is the kind of happiness a student feels when a hard diagnosis at last makes sense. The pleasure that comes from outside things fades sooner.

