ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ಇಂದು ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದರೆ ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ನಾಳೆಯೂ ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.
ಒಡೆಯನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಕನಸಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ನಂದನ ಮಂತ್ರಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಭುಪ್ರಸಾದೇ ವಿಶ್ವಾಸಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ವಪ್ನಸನ್ನಿಭೇ
ನಂದೇನ ಮಂತ್ರೀ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಶಕಟಾರೋಽಪಿ ಬಂಧನೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रभुप्रसादे विश्वासं न कुर्यात्स्वप्नसन्निभे
नन्देन मन्त्री निक्षिप्तः शकटारोऽपि बन्धने
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
prabhuprasāde viśvāsaṃ na kuryātsvapnasannibhe
nandena mantrī nikṣiptaḥ śakaṭāro’pi bandhane
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರಭುಪ್ರಸಾದೇ (प्रभुप्रसादे, prabhuprasāde) = ಒಡೆಯನ ಕೃಪೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (in the master’s favour)
- ವಿಶ್ವಾಸಂ (विश्वासं, viśvāsaṃ) = ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು (trust)
- ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
- ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ವಪ್ನಸನ್ನಿಭೇ (कुर्यात्स्वप्नसन्निभे, kuryātsvapnasannibhe) = ಇಡಬಾರದು, ಕನಸಿನಂತಿರುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ಕುರ್ಯಾತ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ನಸನ್ನಿಭೇ) (one should place, in a thing that is like a dream (kuryat and svapnasannibhe))
- ನಂದೇನ (नन्देन, nandena) = ನಂದನಿಂದ (by Nanda)
- ಮಂತ್ರೀ (मन्त्री, mantrī) = ಮಂತ್ರಿ (the minister)
- ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ (निक्षिप्तः, nikṣiptaḥ) = ಸೆರೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ (thrown)
- ಶಕಟಾರೋಽಪಿ (शकटारोऽपि, śakaṭāro’pi) = ಶಕಟಾರನೂ (ಶಕಟಾರಃ ಮತ್ತು ಅಪಿ) (even Shakatara (Shakatarah and api))
- ಬಂಧನೇ (बन्धने, bandhane) = ಬಂಧನದಲ್ಲಿ (into confinement)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಒಡೆಯನ ಕೃಪೆ ಕನಸಿನಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕವಾದದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು. ನಂದನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿ ಶಕಟಾರನನ್ನೂ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A master’s favour is as fleeting as a dream, and one should not rest one’s trust on it. Nanda threw even his own minister Shakatara into prison.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸ್ವಪ್ನಸನ್ನಿಭ ಎಂದರೆ ಕನಸಿನಂತಿರುವ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂಬದಂತೆ ಕನಸು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದ ಕ್ಷಣ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡೆಯನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಹೋಲಿಕೆ.
Svapnasannibha means dream-like. A dream is gone the moment the eyes open, and the poet says a master’s favour is the same.
ಇಲ್ಲಿನ ನಂದ ಮತ್ತು ಶಕಟಾರ ಎಂದರೆ ಮಗಧದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಂದ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ವಿವರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶ್ಲೋಕ ಸೆರೆಯ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Nanda and Shakatara are generally taken to be the king of Magadha and his minister from the old story, though the details differ a little between sources. The verse cites only the imprisonment as its example.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 154. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 154. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದು ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಂತೋಷಪಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಬೆಲೆ ಆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನಿಂತಿರಬಾರದು. ನಮ್ಮದೇ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ನಮ್ಮದೇ ಸ್ನೇಹಗಳು ನಮಗೆ ಆಧಾರ ಕೊಡುತ್ತವೆ.
If a superior praises us today we may be glad. But our worth should not rest on that praise alone. Our own skill and our own friendships are what hold us up.
ಒಡೆಯನನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಲೇ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೃಪೆಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದೇ ಸಲಹೆ.
The verse does not ask us to live in suspicion of our master. We may be grateful for favour. The advice is only that we should not assume it will last.

