ಕೆಲವರ ಮಾತು ಕೇಳಿದಾಗ ಕಿವಿಗೆ ಸಿಹಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅದು ನಮ್ಮ ಒಳ ಮನಸ್ಸು ಕೊಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನಿಂದ ದೂರ ಇರುವುದನ್ನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಶಕುನಕ್ಕೆ ಹೆದರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಕಟಂ ಮೃದು ನಾಮ ಜಲ್ಪತಃ ಪರುಷಂ ಸೂಚಯತೋಽರ್ಥಮಂತರಾ
ಶಕುನಾದಿವ ಮಾರ್ಗವರ್ತಿಭಿಃ ಪುರುಷಾದುದ್ವಿಜಿತವ್ಯಮೀದೃಶಾತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रकटं मृदु नाम जल्पतः परुषं सूचयतोऽर्थमन्तरा
शकुनादिव मार्गवर्तिभिः पुरुषादुद्विजितव्यमीदृशात्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
prakaṭaṃ mṛdu nāma jalpataḥ paruṣaṃ sūcayato’rthamantarā
śakunādiva mārgavartibhiḥ puruṣādudvijitavyamīdṛśāt
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರಕಟಂ (प्रकटं, prakaṭaṃ) = ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ (in the open)
- ಮೃದು (मृदु, mṛdu) = ಮೃದುವಾಗಿ (softly)
- ನಾಮ (नाम, nāma) = ನಿಜ, ಆದರೂ (to be sure)
- ಜಲ್ಪತಃ (जल्पतः, jalpataḥ) = ಮಾತನಾಡುವವನ (of one who speaks)
- ಪರುಷಂ (परुषं, paruṣaṃ) = ಕಠೋರವಾದುದನ್ನು (what is harsh)
- ಸೂಚಯತೋಽರ್ಥಮಂತರಾ (सूचयतोऽर्थमन्तरा, sūcayato’rthamantarā) = ಸೂಚಿಸುವವನ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಡುವೆ (ಸೂಚಯತಃ + ಅರ್ಥಮ್ + ಅಂತರಾ) (of one who hints a meaning in between)
- ಶಕುನಾದಿವ (शकुनादिव, śakunādiva) = ಶಕುನದಿಂದ ಎಂಬಂತೆ (ಶಕುನಾತ್ + ಇವ) (as from an omen)
- ಮಾರ್ಗವರ್ತಿಭಿಃ (मार्गवर्तिभिः, mārgavartibhiḥ) = ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವವರಿಂದ (by those travelling on the road)
- ಪುರುಷಾದುದ್ವಿಜಿತವ್ಯಮೀದೃಶಾತ್ (पुरुषादुद्विजितव्यमीदृशात्, puruṣādudvijitavyamīdṛśāt) = ಇಂತಹ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಹೆದರಿ ದೂರ ಇರಬೇಕು (ಪುರುಷಾತ್ + ಉದ್ವಿಜಿತವ್ಯಮ್ + ಈದೃಶಾತ್) (one should shrink from such a man)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಲೇ ನಡುವೆ ಕಠೋರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವನಿಂದ ದೂರ ಇರಬೇಕು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವವರು ಅಪಶಕುನಕ್ಕೆ ಹೆದರುವಂತೆ ಇಂತಹ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಹೆದರಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should shrink from a man who speaks softly and openly, yet hints at a harsh meaning in between, just as travellers on the road shrink from a bad omen.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ನಾಮ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಜ ಎಂಬ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಪದ. ಮಾತು ಮೃದು ಎಂದು ಕವಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
The small word meaning to be sure concedes that the speech is soft, and then shows the harshness behind it.
ಶಕುನ ಎಂದರೆ ಮುಂದೆ ಆಗುವುದರ ಸೂಚನೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಅಪಶಕುನದ ಹೆದರಿಕೆಗೆ.
A shakuna is a sign of what is to come. People once read omens in birdcalls, flight and what met them on the road. The comparison here is with the dread of a bad omen.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೇ ಚುಚ್ಚುವ ಮಾತು ಬಂದಾಗ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತಿನ ಜೊತೆಗೆ ಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಟುಕು, ಆ ಕುಟುಕನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಮೃದುತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೆ ಅಪಾಯ.
When praise arrives with a sting, such as a colleague’s kind words carrying a faint barb, notice the barb. Hearing only the softness and staying quiet carries a risk.
ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಮೃದುವಾದ ಮಾತನ್ನೂ ಅನುಮಾನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಕಠೋರ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿತವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
But the verse does not ask us to doubt every gentle word. It warns only when a harsh meaning is clearly hinted in the middle of the talk.

