ಒಬ್ಬರು ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಂಬಿ ಸಾಲ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ದೇವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದರೂ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ಅದು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸದ್ಭಿಸ್ತು ಲೀಲಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶಿಲಾಲಿಖಿತಮಕ್ಷರಮ್ ।
ಅಸದ್ಭಿಃ ಶಪಥೇನಾಪಿ ಜಲೇ ಲಿಖಿತಮಕ್ಷರಮ್ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सद्भिस्तु लीलया प्रोक्तं शिलालिखितमक्षरम् ।
असद्भिः शपथेनापि जले लिखितमक्षरम् ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sadbhistu līlayā proktaṃ śilālikhitamakṣaram |
asadbhiḥ śapathenāpi jale likhitamakṣaram ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸದ್ಭಿಃ (सद्भिः, sadbhiḥ) = ಸಜ್ಜನರಿಂದ (by the good)
- ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
- ಲೀಲಯಾ (लीलया, līlayā) = ಆಟದಂತೆ, ಸಹಜವಾಗಿ (in play, lightly)
- ಪ್ರೋಕ್ತಂ (प्रोक्तं, proktaṃ) = ಹೇಳಲಾದದ್ದು (what is said)
- ಶಿಲಾ (शिला, śilā) = ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ (on stone)
- ಲಿಖಿತಮ್ (लिखितम्, likhitam) = ಕೆತ್ತಿದ (cut, written)
- ಅಕ್ಷರಮ್ (अक्षरम्, akṣaram) = ಅಕ್ಷರ (a letter)
- ಅಸದ್ಭಿಃ (असद्भिः, asadbhiḥ) = ದುರ್ಜನರಿಂದ (by the bad)
- ಶಪಥೇನ (शपथेन, śapathena) = ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ (with an oath)
- ಅಪಿ (अपि, api) = ಕೂಡ (even)
- ಜಲೇ (जले, jale) = ನೀರಿನ ಮೇಲೆ (on water)
- ಲಿಖಿತಮ್ (लिखितम्, likhitam) = ಬರೆದ (written)
- ಅಕ್ಷರಮ್ (अक्षरम्, akṣaram) = ಅಕ್ಷರ (a letter)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಜ್ಜನರು ಆಟಕ್ಕೆಂಬಂತೆ ಆಡಿದ ಮಾತೂ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಅಕ್ಷರ. ದುರ್ಜನರು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದ್ದೂ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಅಕ್ಷರ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What good people say lightly, almost in play, is a letter cut in stone. What the bad say even on oath is a letter written on water.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲೀಲಯಾ ಎಂದರೆ ಆಟದಂತೆ, ಒತ್ತಾಯವಿಲ್ಲದೆ. ಸಜ್ಜನರ ಮಾತಿಗೆ ಗಟ್ಟಿತನ ಬರುವುದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆ ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿದೆ.
Lilaya means as if in play, without effort. That one word says the firmness of a good man’s word does not come from insisting.
ಶಪಥ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಅಪಿ ಜೊತೆಗೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುವುದೇ ನಂಬಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯ ಗುರುತು ಎಂಬ ಚುರುಕು ಅಲ್ಲಿದೆ.
The verse sets shapatha next to api, even. The sting is that swearing is itself the sign of a trust deficit.
ಅಕ್ಷರ ಎಂಬ ಪದ ಎರಡೂ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬರೆದದ್ದು ಒಂದೇ, ಬರೆದ ಹಾಳೆ ಬೇರೆ. ಅಕ್ಷರ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅಳಿಯದ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೊಗಸು.
Aksharam closes both lines. What is written is the same; the surface differs. That akshara also means imperishable is an added grace here.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಾಳೆ ಬಂದು ನೋಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ವೈದ್ಯರು ಬಂದರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ರೋಗಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಸಣ್ಣ ಮಾತುಗಳೇ.
A patient remembers whether the doctor who said he would look in tomorrow actually came. Trust is built by small promises.
ಹಾಗಾಗಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದೇ ಒಂದು ದಾರಿ. ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ.
One way, then, is to promise less easily. Fewer promises are easier to keep.