ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ಹಿರಿಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದೆ ತಾವೇ ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಸಂತೋಷ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕರೆದು ಹಂಚುತ್ತಾರೆ.
ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಪದ್ಯ ಅದೇ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಶಿವನ ಕತೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೊಡನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಹ ಪರಿಜನೇನ ವಿಲಸತಿ ಧೀರೋ ಗಹನಾನಿ ತರತಿ ಪುನರೇಕಃ
ವಿಷಮೇಕೇನ ನಿಪೀತಂ ತ್ರಿಪುರಜಿತಾ ಸಹ ಸುರೈರಮೃತಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सह परिजनेन विलसति धीरो गहनानि तरति पुनरेकः
विषमेकेन निपीतं त्रिपुरजिता सह सुरैरमृतम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
saha parijanena vilasati dhīro gahanāni tarati punarekaḥ
viṣamekena nipītaṃ tripurajitā saha surairamṛtam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆ (with)
- ಪರಿಜನೇನ (परिजनेन, parijanena) = ಪರಿವಾರದವರೊಡನೆ (with his household)
- ವಿಲಸತಿ (विलसति, vilasati) = ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ (enjoys himself)
- ಧೀರೋ (धीरो, dhīro) = ಧೀರನು (the steadfast man)
- ಗಹನಾನಿ (गहनानि, gahanāni) = ದುರ್ಗಮವಾದವನ್ನು (the impassable places)
- ತರತಿ (तरति, tarati) = ದಾಟುತ್ತಾನೆ (crosses)
- ಪುನರೇಕಃ (पुनरेकः, punarekaḥ) = ಆದರೆ ಒಬ್ಬನೇ (ಪುನಃ ಏಕಃ) (but alone (punah ekah))
- ವಿಷಮೇಕೇನ (विषमेकेन, viṣamekena) = ವಿಷವನ್ನು ಒಬ್ಬನಿಂದ (ವಿಷಮ್ ಏಕೇನ) (poison by one (visham ekena))
- ನಿಪೀತಂ (निपीतं, nipītaṃ) = ಕುಡಿದದ್ದು (was drunk)
- ತ್ರಿಪುರಜಿತಾ (त्रिपुरजिता, tripurajitā) = ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಗೆದ್ದವನಿಂದ (by the conqueror of Tripura)
- ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆ (with)
- ಸುರೈರಮೃತಮ್ (सुरैरमृतम्, surairamṛtam) = ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಅಮೃತ (ಸುರೈಃ ಅಮೃತಮ್) (the nectar, with the gods (suraih amritam))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧೀರ ಪರಿವಾರದವರೊಡನೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ದುರ್ಗಮ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ವಿಷವನ್ನು ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಒಬ್ಬನೇ ಕುಡಿದ, ಅಮೃತವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಕುಡಿದ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The steadfast man takes his pleasure with his household, but crosses the impassable places alone. The poison was drunk by the conqueror of Tripura alone, the nectar together with the gods.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ತ್ರಿಪುರಜಿತ್ ಎಂದರೆ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಅಂದರೆ ಶಿವ. ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ ಎಂದಷ್ಟೇ ಇದೆ, ಹಾಲಾಹಲ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.
Tripurajit means the conqueror of Tripura, that is Shiva. The verse says only poison and does not name halahala. We take it as pointing to the story of the churning of the ocean.
ಮೊದಲ ಸಾಲು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ವಿಷ ಮತ್ತು ಅಮೃತ, ಒಬ್ಬ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರು ಎಂಬ ಎರಡು ಜೋಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಎದುರೆದುರಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.
The first line is a statement and the second its example. Two pairs stand face to face here: poison and nectar, one and all.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 77. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 77. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೆಲವು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೊರಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದನ್ನು ಹಂಚಬೇಕು ಎಂದು ವಿವೇಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
Some burdens cannot be put on others, that much is true. But we must judge which to carry alone and which to share.
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಬ್ಬನೇ ಹೊರುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಈ ಪದ್ಯ ಒಂದು ಆದರ್ಶದ ಚಿತ್ರ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೊಂದುವ ನಿಯಮವನ್ನಲ್ಲ.
Carrying everything alone is not always good. The verse offers a picture of an ideal, not a rule that fits everyone.