ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ನಾಲಂ ವಾ ಸಕೃದೇವ ದೇವ ಭವತಃ ಸೇವಾ ನತಿರ್ವಾ ನುತಿಃ
ಪೂಜಾ ವಾ ಸ್ಮರಣಂ ಕಥಾಶ್ರವಣಮಪ್ಯಾಲೋಕನಂ ಮಾದೃಶಾಮ್ ।
ಸ್ವಾಮಿನ್ನಸ್ಥಿರದೇವತಾನುಸರಣಾಯಾಸೇನ ಕಿಂ ಲಭ್ಯತೇ
ಕಾ ವಾ ಮುಕ್ತಿರಿತಃ ಕುತೋ ಭವತಿ ಚೇತ್ ಕಿಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯಂ ತದಾ ॥ 33 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
नालं वा सकृदेव देव भवतः सेवा नतिर्वा नुतिः
पूजा वा स्मरणं कथाश्रवणमप्यालोकनं मादृशाम् ।
स्वामिन्नस्थिरदेवतानुसरणायासेन किं लभ्यते
का वा मुक्तिरितः कुतो भवति चेत् किं प्रार्थनीयं तदा ॥ 33 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
nālaṃ vā sakṛdeva deva bhavataḥ sevā natirvā nutiḥ
pūjā vā smaraṇaṃ kathāśravaṇamapyālokanaṃ mādṛśām |
svāminnasthiradevatānusaraṇāyāsena kiṃ labhyate
kā vā muktiritaḥ kuto bhavati cet kiṃ prārthanīyaṃ tadā || 33 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಾಲಂ ವಾ (नालं वा, nālaṃ vā) = ಸಾಲದೇ (ನ ಅಲಂ ವಾ) (is it not enough (na alam va))
- ಸಕೃದೇವ (सकृदेव, sakṛdeva) = ಒಂದೇ ಸಲ (ಸಕೃತ್ ಏವ) (even once (sakrit eva))
- ದೇವ (देव, deva) = ದೇವನೇ (O God)
- ಭವತಃ ಸೇವಾ (भवतः सेवा, bhavataḥ sevā) = ನಿನ್ನ ಸೇವೆ (service of you)
- ನತಿರ್ವಾ (नतिर्वा, natirvā) = ಅಥವಾ ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರ (ನತಿಃ ವಾ) (or a bow (natih va))
- ನುತಿಃ (नुतिः, nutiḥ) = ಸ್ತುತಿ (a hymn of praise)
- ಪೂಜಾ ವಾ (पूजा वा, pūjā vā) = ಅಥವಾ ಪೂಜೆ (or worship)
- ಸ್ಮರಣಂ (स्मरणं, smaraṇaṃ) = ನೆನಪು (remembrance)
- ಕಥಾಶ್ರವಣಮಪ್ಯಾಲೋಕನಂ (कथाश्रवणमप्यालोकनं, kathāśravaṇamapyālokanaṃ) = ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದು, ಒಂದು ನೋಟ ಕೂಡ (ಕಥಾಶ್ರವಣಂ ಅಪಿ ಆಲೋಕನಂ) (hearing your story, and even a look (kathashravanam api alokanam))
- ಮಾದೃಶಾಮ್ (मादृशाम्, mādṛśām) = ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ (for people like me)
- ಸ್ವಾಮಿನ್ನಸ್ಥಿರದೇವತಾನುಸರಣಾಯಾಸೇನ (स्वामिन्नस्थिरदेवतानुसरणायासेन, svāminnasthiradevatānusaraṇāyāsena) = ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಅಸ್ಥಿರವಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಆಯಾಸದಿಂದ (ಸ್ವಾಮಿನ್, ಅಸ್ಥಿರದೇವತಾನುಸರಣಾಯಾಸೇನ) (O Lord, by the toil of following unsteady deities (svamin, asthiradevatanusaranayasena))
- ಕಿಂ ಲಭ್ಯತೇ (किं लभ्यते, kiṃ labhyate) = ಏನು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ (what is gained)
- ಕಾ ವಾ ಮುಕ್ತಿರಿತಃ (का वा मुक्तिरितः, kā vā muktiritaḥ) = ಅವರಿಂದ ಯಾವ ಮುಕ್ತಿ (ಮುಕ್ತಿಃ ಇತಃ) (and what release from them (muktih itah))
- ಕುತೋ ಭವತಿ ಚೇತ್ (कुतो भवति चेत्, kuto bhavati cet) = ಎಲ್ಲಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ (if it comes from anywhere)
- ಕಿಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯಂ ತದಾ (किं प्रार्थनीयं तदा, kiṃ prārthanīyaṃ tadā) = ಆಗ ಬೇಡಬೇಕಾದದ್ದು ಏನಿದೆ (what then is left to pray for)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೇವನೇ, ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಸೇವೆ ಒಂದೇ ಸಲ, ಅಥವಾ ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರ, ಒಂದು ಸ್ತುತಿ, ಒಂದು ಪೂಜೆ, ಒಂದು ನೆನಪು, ನಿನ್ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳುವುದು, ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ನೋಟ, ಇಷ್ಟೂ ಸಾಲದೇ? ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಅಸ್ಥಿರವಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಆಯಾಸದಿಂದ ಏನು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಅವರಿಂದ ಯಾವ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ, ಆಗ ಬೇಡಬೇಕಾದದ್ದು ಇನ್ನೇನಿದೆ?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O God, for people like me, is not one act of service to you enough, or one bow, one hymn, one worship, one remembrance, one hearing of your story, or at the least one look? O Lord, what is gained by the toil of following unsteady deities? What release comes from them? And if release does come from anywhere, what is then left to pray for?
ಶ್ಲೋಕ 33ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 33
ಶ್ಲೋಕದ ಪಟ್ಟಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸೇವೆ ದೇಹದ ಕೆಲಸ, ನತಿ ಒಂದು ಬಾಗುವಿಕೆ, ನುತಿ ಮಾತಿನ ಸ್ತುತಿ, ಪೂಜೆ ಕ್ರಮವಾದ ಉಪಚಾರ, ಸ್ಮರಣ ಮನಸ್ಸಿನ ನೆನಪು, ಕಥಾಶ್ರವಣ ಕಿವಿಯ ಕೆಲಸ, ಆಲೋಕನ ಕಣ್ಣಿನ ಒಂದು ನೋಟ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಸಣ್ಣದು, ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿಯುವುದು ಬರೀ ನೋಟ. ಸಕೃತ್ ಏವ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಸಲ, ಅದೂ ಒಮ್ಮೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಧ್ವನಿ. ಮಾದೃಶಾಮ್ ಎಂದರೆ ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ, ಬಹುವಚನ, ಕವಿ ತನ್ನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
The list in the verse comes down step by step. Service is work of the body, nati is a bending, nuti is praise in words, puja is regular attendance, smarana is remembrance in the mind, kathashravana is the work of the ears, and alokana is a single look of the eyes. Each is smaller than the one before, until only a look is left. Sakrit eva means even once, with the suggestion that once is enough. Madrisham, for people like me, is plural, and with it the poet places himself in the row of ordinary people.
ಅಸ್ಥಿರದೇವತಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವೇ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ಒಂದು ಅರ್ಥ, ಇಂದ್ರನ ಪದವಿ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಎಣಿಕೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರ. ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವರು ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥ, ಬಂದು ಹೋಗುವ ಸಣ್ಣ ಲಾಭಗಳು. ಅದ್ವೈತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಒಂದೇ ಸತ್ಯದ ರೂಪಗಳು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ದೇವರ ನಿಂದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಇದೇ ವಾದವನ್ನು ಭ್ರಮೆಯ ನಿದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಹೇಳಿತ್ತು.
The word asthiradevata needs care. One sense is deities whose own station is not permanent, and the Puranic reckoning that the office of Indra changes with each manvantara supports it. Another sense is those who grant unstable fruit, small gains that come and go. In the view of Advaita all deities are forms of the one reality, so the line need not be read as disparaging other gods. Verse 8 made the same argument through examples of illusion.
ಕೊನೆಯ ಪಾದವನ್ನು ಹಲವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ರೀತಿ ಇದು: ಅವರಿಂದ ಯಾವ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ಬಳಿಕ ಬೇಡುವುದಕ್ಕೆ ಏನೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ: ಮುಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಆಗ ಬೇಡಬೇಕಾದದ್ದು ನಿನ್ನನ್ನೇ. ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಒಟ್ಟು ಧ್ವನಿ ಒಂದೇ, ಆ ಓಡಾಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
The last quarter is taken in more than one way. One way runs thus: what release comes from them, and if release does come from anywhere, then nothing is left to pray for afterwards. Another way: if the question is where release comes from, then you are the only thing to ask for. The drift of both is the same. That running about does not bring release.
ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಇದೂ ನಾಲಂ ವಾ ಎಂದೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಾಠದ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಪದಗಳ ಜೋಡಿಯೇ ಹಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಒಂದು ಉಪಕಾರ ನಮಗೆ ಸಾಲದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ ಸಾಲದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದಿದರೆ ಕೊಡುವವನ ಉದಾರತೆ ಮತ್ತು ಕೇಳುವವನ ಕಿರುಬಲ ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಾದ.
Like verse 31, this verse too opens with nalam va. That is not a slip in the text but a deliberate pairing. There the question was whether one act of help from Shiva is not enough for us. Here it is whether one small act of ours is not enough. Read together, the generosity of the giver and the small strength of the asker stand side by side. The metre is shardulavikridita, a quarter of nineteen syllables.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಪಾಟಿನಿಂದ ಕಪಾಟಿಗೆ ಓಡಾಡುತ್ತಾರೆ, ಹತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಒಂದನ್ನೂ ಮುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
In a library some people move from shelf to shelf, pull out ten books and pile them on the table, and by evening have finished none of them.
ನಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯೂ ನಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯೂ ಹೀಗೆ ಹರಡಿಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಒಂದನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು ಹತ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರ, ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ನೆನಪು ಕೂಡ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅದರ ತೂಕ ಇದೆ.
Our learning and our devotion can scatter in the same way. Completing one thing does more than touching ten. Even a single bow, or one moment of remembrance, has its own weight if it is whole.