ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 32 ಅರ್ಥ: ಜ್ವಾಲೋಗ್ರಃ ಸಕಲಾಮರಾತಿಭಯದಃ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿತ್ತು, ವಿಷ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿತು ಎಂದು. ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆ ಕಾರಣ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಬೆರಗನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಡಿದೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದೆ, ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟೆ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೆ ಎಂಬ ಕ್ರಮ ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಸಹಜ ಕ್ರಮವೇ. ಹಣ್ಣಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಲಾಹಲ ಬಂದದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಹಜ ಕ್ರಮವೇ ಬೆರಗಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

The previous verse gave the reason why the poison stopped in the throat. This verse is not satisfied with a reason. It lines up its wonder as a row of questions. You looked, you held it in your hand, you set it on your tongue, you kept it in your throat: that is the ordinary order in which a fruit is eaten. Because halahala stands where the fruit should be, the ordinary order itself becomes astonishing.

ಮೂರು ಹೋಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವೂ ಗಾತ್ರವೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಾಗಿದ ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣು ಕಪ್ಪುನೀಲಿ, ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟು ಸಣ್ಣದು, ವಿಷದ ಬಣ್ಣವೂ ಅದೇ. ಸಿದ್ಧಘುಟಿಕಾ ಎಂದರೆ ಸಿದ್ಧರ ಗುಳಿಗೆ, ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಸಸಿದ್ಧಿಯ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುವ ಪುಟ್ಟ ಮಾತ್ರೆ. ನೀಲಮಣಿ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರನೀಲ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಪ್ಪುನೀಲಿ ಗುರುತನ್ನು ಕವಿ ಕೊರಳ ಒಡವೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೆದರಿಸಿದ್ದು ಒಡವೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.

Colour and size both work in the three comparisons. A ripe rose apple is blue black and small enough to hold in the palm, and the poison had that same colour. Siddhaghutika is the pill of the siddhas, the small pellet which the alchemical tradition says confers powers when held on the tongue. Nilamani is the sapphire, and the poet sees the blue black mark left in the throat as a jewel worn at the neck. What frightened all the worlds stayed on as an ornament.

ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಅರ್ಥಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಸಕಲಾಮರಾತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಕಲ ಅಮರ ಅರಾತಿ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ದೇವತೆಗಳ ವೈರಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಅಸುರರು. ಸಕಲ ಅಮರ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಬಹಳ ಭಯ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡೆಯುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಅಸುರರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಓಡಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳು ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

The second word can be read in more than one way. Split as sakala amara arati, sakalamarati means the enemies of the immortals, that is, the asuras. Split as sakala amara and ati, it means that the poison gave great fear to all the immortals. Both gods and asuras were at the churning and both fled, so either reading fits the verse. In the full meaning above we have kept both.

ಕಿಂ ಮತ್ತು ವಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಉಸಿರು ಬಿಡದ ವೇಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವದ ಎಂದರೆ ಹೇಳು, ಉತ್ತರವನ್ನು ಶಿವನಿಂದಲೇ ಕೇಳುವ ಈ ತಿರುವು ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಡೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಎಣಿಸಿತು, ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದರ ರೀತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಾದ.

The question words kim and va come again and again and give the verse a pace that does not stop for breath. At the close, vada means tell, and this turn of asking Shiva himself for the answer appears at several places in the Shivananda Lahari. Verse 31 counted the act of help. This verse stands amazed at the manner of it. The metre is shardulavikridita, a quarter of nineteen syllables.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಬೀದಿಯ ಸೈಕಲ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರ ಕೈ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಳಚಿದ ಚೈನನ್ನು ಅವರು ಹಿಂಜರಿಯದೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ನಿಂತು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದೇ ಕಷ್ಟ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

The hands of the man at the cycle repair shop on the street are black with oil. He picks up a chain that has come off without hesitating, while to those standing and watching even touching it looks difficult.

ಆ ಸಲೀಸು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಯಾರಾದರೂ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಅದು ಹಗುರ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಸುಲಭ ಎಂದು ಕಾಣುವುದರ ಹಿಂದೆ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷದ ಕೈಪಳಗಿಕೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

That ease has come from practice. When someone near us handles a hard task lightly, it does not mean the task is light for them. Those who watch do not see how many years of trained hands lie behind what looks easy.