ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 34 ಅರ್ಥ: ಕಿಂ ಬ್ರೂಮಸ್ತವ ಸಾಹಸಂ

ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿಷ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಲೋಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿದವನ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಕರಗುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅಳುಕದ ನಿಲುವಿಗೆ ಶ್ಲೋಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಿಂ ಬ್ರೂಮಃ ಎಂದರೆ ಏನು ಹೇಳೋಣ, ಬಹುವಚನದ ರೂಪ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕವಿ ತನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಳುವವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

The poison of the last two verses grows here into the dissolution of the world. The verse begins from the courage of one who once saved the worlds and arrives at a steadiness that does not flinch even when everything melts away. Kim brumah, what shall we say, is a plural form, so the poet speaks taking all his hearers along with him.

ಪ್ರಳಯದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಮೂರು ವರ್ತಮಾನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಭ್ರಶ್ಯದ್ದೇವಗಣ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಜಾರುತ್ತಿರುವ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪು, ತ್ರಸನ್ಮುನಿಗಣ ಎಂದರೆ ನಡುಗುತ್ತಿರುವ ಮುನಿಗಳ ಗುಂಪು, ನಶ್ಯತ್ಪ್ರಪಂಚ ಎಂದರೆ ಅಳಿಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವ. ಈ ಮೂರೂ ಪದಗಳು ಲಯ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷಣಗಳು, ಅಂದರೆ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ನಡೆಯುವುದರಿಂದಲೇ ವರ್ಣಿಸಿದೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ಇಲ್ಲ, ಶಿವನಿಗೆ ಅದು ತನ್ನದೇ ಸ್ಥಿತಿ.

The verse builds its picture of dissolution with three present participles. Bhrashyaddevaganam is the host of gods slipping from their places, trasanmuniganam is the host of sages trembling, nashyatprapancham is the manifest universe perishing. All three qualify the word layam, so the dissolution is described only by what happens within it. In that hour the gods and the sages have nothing to stand on, while for Shiva it is his own condition.

ವಿಹರತಿ ಎಂಬ ಪದ ಹಗುರವಾದದ್ದು, ಸುಳಿದಾಡುವುದು, ಆಟವಾಡುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಎಲ್ಲವೂ ಅಳಿಯುವ ಹೊತ್ತನ್ನು ಅದೇ ಪದದಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಚಿತ್ರ ಇದೆ. ಆನಂದಸಾಂದ್ರ ಎಂದರೆ ಆನಂದದಿಂದ ದಟ್ಟವಾದವನು, ಸಾಂದ್ರ ಎಂದರೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದದ್ದು, ತೆಳುವಾಗದ್ದು. ಆತ್ಮನಃ ಸ್ಥಿತಿಃ ಎಂದರೆ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಿತಿ, ಮತ್ತು ಅದು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇದೆ, ಅದೊಂದು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಗುಣವಲ್ಲ, ಹೊರಗಿನ ಆಧಾರವೆಲ್ಲ ಹೋದಾಗ ಉಳಿಯುವ ಇರುವಿಕೆ. ಶೈವ ಮತ್ತು ಅದ್ವೈತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಒಂದೇ ಸತ್ಯ, ಮತ್ತು ಶಿವನೇ ಆ ಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಭಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಿಲ್ಲ.

Viharati is a light word, to move about, to play. Using that very word of the hour when everything ends is where the picture of the verse lies. Anandasandra means thick with bliss, sandra being what is dense and not thinned. Atmanah sthitih is the state of standing in oneself, and there is a reason why others cannot come by it. It is not a quality that can be acquired. It is what remains when every outer support is gone. In the Shaiva and Advaita background what remains at dissolution is the one reality, and Shiva is the ground of that dissolution, so there is no room in him for fear.

ಆನಂದ ಎಂಬ ಪದ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ, ಕೃತಿಯ ಹೆಸರೇ ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀ, ಶಿವನ ಆನಂದದ ಅಲೆ. ಸಾಹಸ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಎದೆಗಾರಿಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಬೆರಗಿನ ಮಾತನ್ನು ಸಾಕು ಮಾಡಿ ದಿನದ ನೆನಪಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಾದ, ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರದ ಬಳಿಕ ಯತಿ.

It is worth noticing that the word ananda appears in this verse, since the work is called Shivananda Lahari, the wave of Shiva’s bliss. Sahasa here is not bravery alone. It is the capacity to stand without any support. The next verse then sets this language of wonder aside and turns to a daily remembrance. The metre is shardulavikridita, a quarter of nineteen syllables with a pause after the twelfth.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ರಾತ್ರಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೋದಾಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗದ್ದಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ ಎದ್ದು ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಇಟ್ಟಿರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೈ ಚಾಚುತ್ತಾರೆ.

When the power goes off suddenly at night there is a moment of confusion in the house. But someone gets up without alarm and reaches straight for the place where the matchbox is kept.

ಅವರಿಗೆ ಕತ್ತಲೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ, ಆ ಮನೆ ಅವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ಎಲ್ಲವೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಅನಿಸಿದಾಗ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ, ತಾವು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಾಕು.

It is not that they cannot see the dark. They know that house well. Those who stay steady when everything seems to be coming down need not be stronger than the rest. It is enough that they know where they are standing.