ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದ, ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಶಾರದೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ಸರಸ್ವತೀ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓದಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಯಾ ಕುಂದೇಂದುತುಷಾರಹಾರಧವಲಾ ಶ್ಲೋಕದ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನೂ ಹೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಶುಕ್ಲಾಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಚಾರಸಾರಪರಮಾಮಾದ್ಯಾಂ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿನೀಂ
ವೀಣಾಪುಸ್ತಕಧಾರಿಣೀಮಭಯದಾಂ ಜಾಡ್ಯಾಂಧಕಾರಾಪಹಾಮ್ ।
ಹಸ್ತೇ ಸ್ಫಾಟಿಕಮಾಲಿಕಾಂ ವಿದಧತೀಂ ಪದ್ಮಾಸನೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾಂ
ವಂದೇ ತಾಂ ಪರಮೇಶ್ವರೀಂ ಭಗವತೀಂ ಬುದ್ಧಿಪ್ರದಾಂ ಶಾರದಾಮ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
शुक्लां ब्रह्मविचारसारपरमामाद्यां जगद्व्यापिनीं
वीणापुस्तकधारिणीमभयदां जाड्यान्धकारापहाम् ।
हस्ते स्फाटिकमालिकां विदधतीं पद्मासने संस्थितां
वन्दे तां परमेश्वरीं भगवतीं बुद्धिप्रदां शारदाम् ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
śuklāṃ brahmavicārasāraparamāmādyāṃ jagadvyāpinīṃ
vīṇāpustakadhāriṇīmabhayadāṃ jāḍyāndhakārāpahām |
haste sphāṭikamālikāṃ vidadhatīṃ padmāsane saṃsthitāṃ
vande tāṃ parameśvarīṃ bhagavatīṃ buddhipradāṃ śāradām ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶುಕ್ಲಾಮ್ (शुक्लाम्, śuklām) = ಬಿಳುಪಾದವಳನ್ನು (her who is white)
- ಬ್ರಹ್ಮವಿಚಾರಸಾರಪರಮಾಮ್ (ब्रह्मविचारसारपरमाम्, brahmavicārasāraparamām) = ಬ್ರಹ್ಮವಿಚಾರದ ಸಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದವಳನ್ನು (the highest essence of the inquiry into Brahman)
- ಆದ್ಯಾಮ್ (आद्याम्, ādyām) = ಮೊದಲಿನವಳನ್ನು, ಆದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು (the primal one)
- ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿನೀಮ್ (जगद्व्यापिनीम्, jagadvyāpinīm) = ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವಳನ್ನು (pervading the world)
- ವೀಣಾಪುಸ್ತಕಧಾರಿಣೀಮ್ (वीणापुस्तकधारिणीम्, vīṇāpustakadhāriṇīm) = ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದವಳನ್ನು (holding the vina and a book)
- ಅಭಯದಾಮ್ (अभयदाम्, abhayadām) = ಅಭಯ ಕೊಡುವವಳನ್ನು (granting fearlessness)
- ಜಾಡ್ಯಾಂಧಕಾರಾಪಹಾಮ್ (जाड्यान्धकारापहाम्, jāḍyāndhakārāpahām) = ಮಂದತೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವಳನ್ನು (dispelling the darkness of dullness)
- ಹಸ್ತೇ ಸ್ಫಾಟಿಕಮಾಲಿಕಾಂ ವಿದಧತೀಮ್ (हस्ते स्फाटिकमालिकां विदधतीम्, haste sphāṭikamālikāṃ vidadhatīm) = ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕದ ಜಪಮಾಲೆ ಹಿಡಿದವಳನ್ನು (holding a crystal rosary in her hand)
- ಪದ್ಮಾಸನೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾಮ್ (पद्मासने संस्थिताम्, padmāsane saṃsthitām) = ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವಳನ್ನು (seated on a lotus)
- ವಂದೇ ತಾಮ್ (वन्दे ताम्, vande tām) = ಅವಳಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ (I salute her)
- ಪರಮೇಶ್ವರೀಂ ಭಗವತೀಮ್ (परमेश्वरीं भगवतीम्, parameśvarīṃ bhagavatīm) = ಪರಮೇಶ್ವರಿಯಾದ ಭಗವತಿಯನ್ನು (the supreme goddess, the blessed one)
- ಬುದ್ಧಿಪ್ರದಾಂ ಶಾರದಾಮ್ (बुद्धिप्रदां शारदाम्, buddhipradāṃ śāradām) = ಬುದ್ಧಿ ಕೊಡುವ ಶಾರದೆಯನ್ನು (Sharada, giver of understanding)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಿಳುಪಾದ, ಬ್ರಹ್ಮವಿಚಾರದ ಸಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ, ಆದಿಶಕ್ತಿಯಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದ, ಅಭಯ ಕೊಡುವ, ಮಂದತೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ದೇವಿ ಅವಳು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕದ ಜಪಮಾಲೆ ಹಿಡಿದು ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ, ಬುದ್ಧಿ ಕೊಡುವ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಶಾರದೆಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
She is white in colour, the highest essence of the inquiry into Brahman, the primal power pervading the world, holding the vina and a book, granting fearlessness and dispelling the darkness of dullness. I salute that supreme goddess, the blessed Sharada who gives understanding, holding a crystal rosary in her hand and seated on a lotus.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಇದರ ಛಂದಸ್ಸು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ. ಶ್ಲೋಕದ ಕರ್ತೃ ಯಾರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸರಸ್ವತೀ ಪೂಜೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
The metre is shardulavikridita. The author is not known, but the verse has long been used in manuals of Sarasvati puja and in the prayers of music schools.
ಜಾಡ್ಯ ಎಂದರೆ ಜಡತೆ, ಮಂದತೆ, ಏನನ್ನೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿ. ಕತ್ತಲೆಯಂತೆ ಕವಿದಿರುವ ಅದನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ.
Jadya means inertia or dullness, the state of mind in which nothing takes hold. The central hope of the verse is that Sarasvati will lift it, as light lifts darkness.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಓದಲು ಕುಳಿತಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪುಸ್ತಕದ ಸಾಲುಗಳು ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಇದ್ದರೂ ತಲೆಗೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಜಾಡ್ಯ. ನಿದ್ರೆ, ಸರಿಯಾದ ಊಟ ಮತ್ತು ನಡುನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮಗಳು ಆ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯವೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
Sometimes, sitting down to study, the lines are before our eyes but do not enter the head. That is jadya. Medicine too tells us that sleep, proper meals and short breaks lighten that darkness. The verse adds a readiness of mind to them.