ಮದುವೆಗೆ ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದವರ ಹೆಸರು ತಾನಾಗಿ ಮೊದಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ನೆನಪಿಡುವುದು ಲೋಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಸಾಧುವನ್ನು ಅದರ ಆಚೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತೇ ಸಾಧವೋ ಭುವನಮಂಡಲಮೌಲಿಭೂತಾ ಯೇ ಸಾಧುತಾಂ ನಿರುಪಕಾರಿಷು ದರ್ಶಯಂತಿ
ಆತ್ಮಪ್ರಯೋಜನವಶೀಕೃತಖಿನ್ನದೇಹಃ ಪೂರ್ವೋಪಕಾರಿಷು ಖಲೋಽಪಿ ಹಿ ಸಾನುಕಂಪಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
ते साधवो भुवनमण्डलमौलिभूता ये साधुतां निरुपकारिषु दर्शयन्ति
आत्मप्रयोजनवशीकृतखिन्नदेहः पूर्वोपकारिषु खलोऽपि हि सानुकम्पः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
te sādhavo bhuvanamaṇḍalamaulibhūtā ye sādhutāṃ nirupakāriṣu darśayanti
ātmaprayojanavaśīkṛtakhinnadehaḥ pūrvopakāriṣu khalo’pi hi sānukampaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತೇ (ते, te) = ಅವರು (they)
- ಸಾಧವೋ (साधवो, sādhavo) = ಸಾಧುಗಳು (are the good)
- ಭುವನಮಂಡಲಮೌಲಿಭೂತಾ (भुवनमण्डलमौलिभूता, bhuvanamaṇḍalamaulibhūtā) = ಲೋಕಮಂಡಲದ ಕಿರೀಟವಾದವರು (crowns of the circle of the world)
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (who)
- ಸಾಧುತಾಂ (साधुतां, sādhutāṃ) = ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು (goodness)
- ನಿರುಪಕಾರಿಷು (निरुपकारिषु, nirupakāriṣu) = ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವರಲ್ಲಿ (towards those who have done no favour)
- ದರ್ಶಯಂತಿ (दर्शयन्ति, darśayanti) = ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ (show)
- ಆತ್ಮಪ್ರಯೋಜನವಶೀಕೃತಖಿನ್ನದೇಹಃ (आत्मप्रयोजनवशीकृतखिन्नदेहः, ātmaprayojanavaśīkṛtakhinnadehaḥ) = ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿ ದಣಿದ ದೇಹದವನು (one wearied in body, bound by his own purpose)
- ಪೂರ್ವೋಪಕಾರಿಷು (पूर्वोपकारिषु, pūrvopakāriṣu) = ಹಿಂದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ (towards earlier benefactors)
- ಖಲೋಽಪಿ (खलोऽपि, khalo’pi) = ದುಷ್ಟನೂ (even a wicked man)
- ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತ (surely)
- ಸಾನುಕಂಪಃ (सानुकम्पः, sānukampaḥ) = ದಯೆಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ (is compassionate)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವರ ಮೇಲೂ ಒಳ್ಳೆಯತನ ತೋರುವವರೇ ಲೋಕಮಂಡಲದ ಕಿರೀಟದಂತಿರುವ ಸಾಧುಗಳು. ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿ ದಣಿದ ದುಷ್ಟನೂ ಹಿಂದೆ ತನಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ದಯೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those are the good, the crowns of the world, who show goodness even to people who have done them no favour. Even a wicked man, wearied and bound by his own errands, shows compassion to those who helped him before.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೌಲಿ ಎಂದರೆ ತಲೆ ಅಥವಾ ಕಿರೀಟ. ಭುವನಮಂಡಲದ ಮೌಲಿ ಎಂದರೆ ಲೋಕದ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಭರಣ. ಇಂತಹವರೇ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶೋಭೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Mauli means the head or the crown. Mauli of the world’s circle is the ornament on the world’s head. The thought is that such people are what adorn the world.
ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ದುಷ್ಟನನ್ನು ತುಲನೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಕೃತಜ್ಞತೆ ದುಷ್ಟನಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಸಾಧುತ್ವದ ಅಳತೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಕವಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
The second line brings in the wicked man for comparison. Even he can be grateful, so gratitude alone is not the measure of saintliness, the poet suggests.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 50. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 50. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮಗೆ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದವರೊಡನೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಗುಣದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಕಿರಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಬಂದು ಹೋಗುವ ರೋಗಿ, ಇವರ ಜೊತೆಗಿನ ನಡವಳಿಕೆ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
How we treat people who are of no use to us is the real test of character. Conduct towards junior staff or a passing patient shows it.
ಕೃತಜ್ಞತೆ ಒಳ್ಳೆಯದೇ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮೀರಿದ ಉದಾರತೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Gratitude is good. The verse quietly says one can practise a generosity that goes beyond it.