ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನ ಕುರ್ಚಿ ಯಾರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದವರಿಗೆ ಒಂದು ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತು. ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯರಿಗೇ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಪದ್ಯ ಆ ನಿರಾಸೆಯನ್ನು ಕಟುವಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತಿರ್ಯಕ್ತ್ವಂ ಭಜತು ಪ್ರತಾರಯತು ವಾ ಧರ್ಮಕ್ರಿಯಾಕೋವಿದಂ ಹಂತು ಸ್ವಾಂ ಜನನೀಂ ಪಿಬತ್ವಪಿ ಸುರಾಂ ಶುದ್ಧಾಂ ವಧೂಮುಜ್ಝತು
ವೇದಾನ್ನಿಂದತು ವಾ ಹಿನಸ್ತು ಜನತಾಂ ಕಿಂ ವಾಽನಯಾ ಚಿಂತಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯಸ್ಯ ಗೃಹೇ ಸ ಏವ ಭಜತಿ ಪ್ರಾಯೋ ಜಗದ್ವಂದ್ಯತಾಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तिर्यक्त्वं भजतु प्रतारयतु वा धर्मक्रियाकोविदं हन्तु स्वां जननीं पिबत्वपि सुरां शुद्धां वधूमुज्झतु
वेदान्निन्दतु वा हिनस्तु जनतां किं वाऽनया चिन्तया लक्ष्मीर्यस्य गृहे स एव भजति प्रायो जगद्वन्द्यताम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tiryaktvaṃ bhajatu pratārayatu vā dharmakriyākovidaṃ hantu svāṃ jananīṃ pibatvapi surāṃ śuddhāṃ vadhūmujjhatu
vedānnindatu vā hinastu janatāṃ kiṃ vā’nayā cintayā lakṣmīryasya gṛhe sa eva bhajati prāyo jagadvandyatām
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಿರ್ಯಕ್ತ್ವಂ (तिर्यक्त्वं, tiryaktvaṃ) = ಪ್ರಾಣಿ ಜನ್ಮವನ್ನು, ಪಶುತ್ವವನ್ನು (the state of a beast)
- ಭಜತು (भजतु, bhajatu) = ಹೊಂದಲಿ (let him take)
- ಪ್ರತಾರಯತು (प्रतारयतु, pratārayatu) = ವಂಚಿಸಲಿ (let him cheat)
- ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
- ಧರ್ಮಕ್ರಿಯಾಕೋವಿದಂ (धर्मक्रियाकोविदं, dharmakriyākovidaṃ) = ಧರ್ಮಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನನ್ನು (one skilled in righteous rites)
- ಹಂತು (हन्तु, hantu) = ಕೊಲ್ಲಲಿ (let him kill)
- ಸ್ವಾಂ ಜನನೀಂ (स्वां जननीं, svāṃ jananīṃ) = ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು (his own mother)
- ಪಿಬತ್ವಪಿ (पिबत्वपि, pibatvapi) = ಕುಡಿಯಲಿ ಕೂಡ (ಪಿಬತು + ಅಪಿ) (let him even drink)
- ಸುರಾಂ (सुरां, surāṃ) = ಸುರೆಯನ್ನು (liquor)
- ಶುದ್ಧಾಂ (शुद्धां, śuddhāṃ) = ಪರಿಶುದ್ಧಳಾದ (the pure)
- ವಧೂಮುಜ್ಝತು (वधूमुज्झतु, vadhūmujjhatu) = ವಧುವನ್ನು ತೊರೆಯಲಿ (ವಧೂಂ + ಉಜ್ಝತು) (let him abandon his wife)
- ವೇದಾನ್ನಿಂದತು (वेदान्निन्दतु, vedānnindatu) = ವೇದಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಲಿ (ವೇದಾನ್ + ನಿಂದತು) (let him revile the Vedas)
- ವಾ ಹಿನಸ್ತು ಜನತಾಂ (वा हिनस्तु जनतां, vā hinastu janatāṃ) = ಅಥವಾ ಜನರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲಿ (or let him harm the people)
- ಕಿಂ ವಾಽನಯಾ ಚಿಂತಯಾ (किं वाऽनया चिन्तया, kiṃ vā’nayā cintayā) = ಈ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ (ಕಿಂ + ವಾ + ಅನಯಾ) (what use is this worry)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯಸ್ಯ ಗೃಹೇ (लक्ष्मीर्यस्य गृहे, lakṣmīryasya gṛhe) = ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇದ್ದಾಳೋ (ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ + ಯಸ್ಯ) (in whose house Lakshmi is)
- ಸ ಏವ ಭಜತಿ (स एव भजति, sa eva bhajati) = ಅವನೇ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (he alone attains)
- ಪ್ರಾಯೋ ಜಗದ್ವಂದ್ಯತಾಮ್ (प्रायो जगद्वन्द्यताम्, prāyo jagadvandyatām) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೋಕವಂದ್ಯತೆಯನ್ನು (for the most part the reverence of the world)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವನು ಪಶುವಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಯಲಿ. ವಂಚಿಸಲಿ. ಧರ್ಮಕ್ರಿಯೆ ಬಲ್ಲವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿ. ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲಿ. ಸುರೆ ಕುಡಿಯಲಿ. ಪರಿಶುದ್ಧಳಾದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ತೊರೆಯಲಿ. ವೇದಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಲಿ. ಜನರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲಿ. ಇದರ ಚಿಂತೆ ಏಕೆ. ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇದ್ದಾಳೋ ಅವನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೋಕದ ವಂದನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Let him sink to the state of a beast. Let him cheat. Let him kill one skilled in righteous rites, even his own mother. Let him drink liquor and abandon his pure wife. Let him revile the Vedas and oppress the people. Why worry about this? He in whose house Lakshmi dwells is, for the most part, the one the world reveres.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಕವಿ ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲೋಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೋಡಿ ಗೌರವ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ನಡತೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತಿರೇಕದ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದು ಕವಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮಾತ್ರ.
This is irony. The poet does not condone bad conduct. Through an extreme list he shows that the world honours wealth and does not look at conduct. We name the deeds in the list only to explain his point.
ಕೊನೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಃ ಎಂಬ ಪದ ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ. ಕವಿ ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ನಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
The last line has the word prayah, meaning mostly. The poet is not saying this always happens, only that it happens often.
ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಾ ಮತ್ತು ಅನಯಾ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಅವಗ್ರಹ ಚಿಹ್ನೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಆ ಚಿಹ್ನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
In the second line of the printed text, va and anaya are joined by an avagraha sign that the digital text lacked. We have followed the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದೂ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುವುದು ಯಾರ ಬಳಿ ಏನಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ. ಆ ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಯಾರ ನಡತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಬಾರದು ಎಂದು ಈ ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
Even today praise often follows what someone has. The verse reminds us not to judge anyone’s conduct by that praise.
ಕಲಿಸುವವರಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ಗೌರವ ಕೊಡುವಾಗ ಯಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಏಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಅದನ್ನೇ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.
There is a lesson here for teachers. When we give respect we should know to whom and why. Otherwise our students learn the same habit.