ಕೆಲವರ ಮುಂದೆ ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಹೋಗುವ ಮೊದಲೇ ಹೊಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.
ಆ ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ ಮುಖವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಸಾವಿನ ವಿಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಹಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮಾತಿನ ಏಟು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವರಂ ಹಾಲಾಹಲಂ ಪೀತಂ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರಂ ವಿಷಮ್
ನ ತು ದೃಷ್ಟಂ ಧನಾಂಧಸ್ಯ ಭ್ರೂಭಂಗಕುಟಿಲಂ ಮುಖಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वरं हालाहलं पीतं सद्यः प्राणहरं विषम्
न तु दृष्टं धनान्धस्य भ्रूभङ्गकुटिलं मुखम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
varaṃ hālāhalaṃ pītaṃ sadyaḥ prāṇaharaṃ viṣam
na tu dṛṣṭaṃ dhanāndhasya bhrūbhaṅgakuṭilaṃ mukham
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವರಂ (वरं, varaṃ) = ಮೇಲು (better)
- ಹಾಲಾಹಲಂ (हालाहलं, hālāhalaṃ) = ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು (the Halahala poison)
- ಪೀತಂ (पीतं, pītaṃ) = ಕುಡಿದದ್ದು (drunk)
- ಸದ್ಯಃ (सद्यः, sadyaḥ) = ಕೂಡಲೇ (at once)
- ಪ್ರಾಣಹರಂ (प्राणहरं, prāṇaharaṃ) = ಪ್ರಾಣ ಹರಿಸುವ (that takes away life)
- ವಿಷಮ್ (विषम्, viṣam) = ವಿಷ (poison)
- ನ ತು (न तु, na tu) = ಆದರೆ ಅಲ್ಲ (but not)
- ದೃಷ್ಟಂ (दृष्टं, dṛṣṭaṃ) = ನೋಡಿದ್ದು (seen)
- ಧನಾಂಧಸ್ಯ (धनान्धस्य, dhanāndhasya) = ಧನದಿಂದ ಕುರುಡಾದವನ (of one blinded by wealth)
- ಭ್ರೂಭಂಗಕುಟಿಲಂ (भ्रूभङ्गकुटिलं, bhrūbhaṅgakuṭilaṃ) = ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ಓರೆಯಾದ (twisted by a knitting of the brows)
- ಮುಖಮ್ (मुखम्, mukham) = ಮುಖ (face)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಾಣ ಹರಿಸುವ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದೇ ಮೇಲು. ಹಣದ ಕುರುಡಿನಲ್ಲಿರುವವನ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ಓರೆಯಾದ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮೇಲಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Better to drink the Halahala poison that takes life at once than to look upon the face of one blinded by wealth, twisted by a knitting of the brows.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಹಾಲಾಹಲ ಎಂಬುದು ಸಮುದ್ರಮಥನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿಷ ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶಿವ ಅದನ್ನು ಕುಡಿದ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಂತಹ ವಿಷವನ್ನೂ ಒಂದು ಮುಖದ ಮುಂದೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿಸಿದ್ದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ.
The tale says Halahala was the poison that rose when the ocean was churned, and Shiva is famed for drinking it. Making even that poison look small beside a face is exaggeration.
ಧನಾಂಧ ಎಂದರೆ ಹಣದಿಂದ ಕುರುಡಾದವನು. ಕುರುಡನಿಗೆ ಎದುರಿಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಂಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Dhanandha means blinded by wealth. There is a quiet irony here: a blind man cannot see the person before him, yet his face keeps its frown.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮುಖವನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರ ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ ಮುಖ ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನೇ ಕಸಿಯಬಹುದು.
People in trouble often read the face before they weigh the money. A senior doctor’s scowl can take away a junior’s courage to ask a question.
ಇದು ಅತಿಶಯದ ಮಾತು, ವಿಷ ಕುಡಿಯಲು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ಚುಚ್ಚುವುದು ಹಣವನ್ನಲ್ಲ, ಹಣದ ಜೊತೆ ಬರುವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು.
This is exaggeration and no advice to drink poison. The sting falls on the arrogance that wealth brings along, and not on wealth itself.