ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬ, ನಾಮಕರಣದಂತಹ ಕುಟುಂಬದ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಣದ ಕೊರತೆ ಇರುವವನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ನೋಟವೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ನೋವನ್ನು ಹುಲಿ ಆನೆಗಳ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಕಾಡೇ ವಾಸಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವರಂ ವನಂ ವ್ಯಾಘ್ರಗಜೇಂದ್ರಸೇವಿತಂ ದ್ರುಮಾಲಯಃ ಪತ್ರಫಲಾಂಬುಭೋಜನಮ್
ತೃಣಾನಿ ಶಯ್ಯಾ ವಸನಂ ಚ ವಲ್ಕಲಂ ನ ಬಂಧುಮಧ್ಯೇ ಧನಹೀನಜೀವನಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयः पत्रफलाम्बुभोजनम्
तृणानि शय्या वसनं च वल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
varaṃ vanaṃ vyāghragajendrasevitaṃ drumālayaḥ patraphalāmbubhojanam
tṛṇāni śayyā vasanaṃ ca valkalaṃ na bandhumadhye dhanahīnajīvanam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವರಂ (वरं, varaṃ) = ಮೇಲು (better)
- ವನಂ (वनं, vanaṃ) = ಕಾಡು (the forest)
- ವ್ಯಾಘ್ರಗಜೇಂದ್ರಸೇವಿತಂ (व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं, vyāghragajendrasevitaṃ) = ಹುಲಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ, ಅಂದರೆ ಅವು ತಿರುಗಾಡುವ (frequented by tigers and great elephants)
- ದ್ರುಮಾಲಯಃ (द्रुमालयः, drumālayaḥ) = ಮರವೇ ಮನೆ (a tree for a home)
- ಪತ್ರಫಲಾಂಬುಭೋಜನಮ್ (पत्रफलाम्बुभोजनम्, patraphalāmbubhojanam) = ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು, ನೀರೇ ಆಹಾರ (leaves, fruit and water for food)
- ತೃಣಾನಿ (तृणानि, tṛṇāni) = ಹುಲ್ಲು (grass)
- ಶಯ್ಯಾ (शय्या, śayyā) = ಹಾಸಿಗೆ (for a bed)
- ವಸನಂ (वसनं, vasanaṃ) = ಬಟ್ಟೆ (clothing)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ವಲ್ಕಲಂ (वल्कलं, valkalaṃ) = ಮರದ ತೊಗಟೆ (bark)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ಬಂಧುಮಧ್ಯೇ (बन्धुमध्ये, bandhumadhye) = ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ (among kinsfolk)
- ಧನಹೀನಜೀವನಮ್ (धनहीनजीवनम्, dhanahīnajīvanam) = ಧನವಿಲ್ಲದ ಬದುಕು (a life without wealth)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹುಲಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳು ತಿರುಗಾಡುವ ಕಾಡೇ ಮೇಲು. ಮರವೇ ಮನೆ, ಎಲೆ ಹಣ್ಣು ನೀರೇ ಆಹಾರ, ಹುಲ್ಲೇ ಹಾಸಿಗೆ, ತೊಗಟೆಯೇ ಬಟ್ಟೆಯಾದರೂ ಸರಿ. ಆದರೆ ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ಬೇಡ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Better the forest where tigers and great elephants roam, with a tree for a home, leaves, fruit and water for food, grass for a bed and bark for clothes. But let there be no life without wealth among one’s kinsfolk.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವಲ್ಕಲ ಎಂದರೆ ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಬಟ್ಟೆ, ವನವಾಸಿಗಳ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಉಡುಗೆ. ಕಾಡಿನ ಬದುಕಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಬಂಧುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಡತನ ಕಹಿ ಎಂಬ ತಿರುವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Valkala is a garment of tree bark, worn by forest dwellers and ascetics. The verse lists the hardships of forest life one by one, then turns to say that poverty among kin is more bitter than all of them.
ಇದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ, ಎಂದರೆ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಹೇಳಿಕೆ. ಕವಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹೇಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ, ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದಿನ ಅವಮಾನದ ಭಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೇ ಉದ್ದೇಶ.
This is atishayokti, deliberate exaggeration. The poet does not truly tell anyone to go to the forest. The aim is to show the weight of shame before one’s relatives.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆ ಕೊರತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಜುಗರ ಬಡವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆ. ಕುಟುಂಬದವರು ಯಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಮಾತಿಗೆ ಎತ್ತದಿರುವುದು ಸೌಜನ್ಯ.
The embarrassment of showing want before relatives is a heavy load for the poor. It is a courtesy in a family not to bring up anyone’s finances in conversation.
ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಲ್ಲುವ ಮಾತಲ್ಲ. ಆಪ್ತರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದು ಕಷ್ಟವನ್ನು ದಾಟಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
But this does not hold for everyone. There are also those who crossed hard times with the support of their own people.