ಯಾರ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತೀಯೋ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತೀಯ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿರುತ್ತೇವೆ. ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವೂ ಹೌದು.
ಆ ಮಾತಿಗೆ ಒಂದು ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಿಕೃತಿಂ ನೈವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸಙ್ಗದೋಷೇಣ ಸಾಧವಃ ।
ಆವೇಷ್ಟಿತಂ ಮಹಾಸರ್ಪೈಶ್ಚನ್ದನಂ ನ ವಿಷಾಯತೇ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
विकृतिं नैव गच्छन्ति सङ्गदोषेण साधवः ।
आवेष्टितं महासर्पैश्चन्दनं न विषायते ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vikṛtiṃ naiva gacchanti saṅgadoṣeṇa sādhavaḥ |
āveṣṭitaṃ mahāsarpaiścandanaṃ na viṣāyate ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಿಕೃತಿಮ್ (विकृतिम्, vikṛtim) = ಕೆಡುವುದನ್ನು (alteration for the worse)
- ನ ಏವ (न एव, na eva) = ಎಂದೂ ಇಲ್ಲ (not at all)
- ಗಚ್ಛನ್ತಿ (गच्छन्ति, gacchanti) = ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ (go into)
- ಸಙ್ಗದೋಷೇಣ (सङ्गदोषेण, saṅgadoṣeṇa) = ಸಂಗದ ದೋಷದಿಂದ (through the fault of company)
- ಸಾಧವಃ (साधवः, sādhavaḥ) = ಸಜ್ಜನರು (the good)
- ಆವೇಷ್ಟಿತಮ್ (आवेष्टितम्, āveṣṭitam) = ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ (coiled about)
- ಮಹಾಸರ್ಪೈಃ (महासर्पैः, mahāsarpaiḥ) = ದೊಡ್ಡ ಹಾವುಗಳಿಂದ (by great snakes)
- ಚನ್ದನಮ್ (चन्दनम्, candanam) = ಶ್ರೀಗಂಧ (the sandal tree)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (does not)
- ವಿಷಾಯತೇ (विषायते, viṣāyate) = ವಿಷವಾಗುವುದು (turn into poison)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಗದ ದೋಷದಿಂದ ಸಜ್ಜನರು ಕೆಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಹಾವುಗಳು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ ವಿಷವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The good do not go bad through the fault of the company they keep. Sandalwood, though great snakes are coiled about it, does not turn into poison.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವಿಷಾಯತೇ ಎಂಬುದು ವಿಷ ಎಂಬ ನಾಮಪದದಿಂದಲೇ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಿಯಾಪದ. ವಿಷವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಬೇರೆ ಕ್ರಿಯಾಪದವನ್ನು ಬಳಸದೆ ವಿಷವನ್ನೇ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸೊಗಸು.
Vishayate is a verb made from the noun visha itself. It means becomes poison. Turning poison into a verb instead of reaching for another word is a nicety of Sanskrit.
ಹಾವು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವ ಚಿತ್ರ. ಗಂಧದ ತಂಪಿಗೆ ಹಾವು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇದೆ. ಸಜ್ಜನನ ಸುತ್ತ ಬೇರೆಯವರು ಸೇರುವುದಕ್ಕೂ ಅದೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಒಳಗಿನ ಸೂಚನೆ.
Snakes coiled round a sandal tree is a picture that returns again and again in poetry. Behind it lies the belief that snakes come for the coolness of the sandalwood. The hint is that others gather round a good person for the same reason.
ವಿಕೃತಿ ಎಂಬ ಪದ ಈ ವಿಭಾಗದ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮೊಸರಾಗುವುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪದ ಸ್ವಭಾವ ಕೆಡುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
The word vikriti is used in another verse of this same section for milk turning to curd. Here the same word stands for a character going bad.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೆಲಸದ ಜಾಗ ಕೆಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರೂ ಕೆಟ್ಟವರೇ ಎಂದು ನಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗಾಗದವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಜೊತೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಮುಖ್ಯ.
When a workplace has gone bad we conclude easily that everyone in it is bad. There are those who have not gone that way. Recognising them and standing with them matters.
ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮಾತು. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಬೆಳೆದ ಗಂಧದ ಮರದ ಬಗ್ಗೆ, ಸಸಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಯಾವ ಸಂಗಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ.
One thing alongside that. The verse speaks of a grown sandal tree, not of a sapling. What company we leave the still growing in matters more.