ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಹೋದ ದಿನ ಸರತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅರ್ಜಿ ತುಂಬಿ, ಕಾರಣ ವಿವರಿಸಿದ ಅನುಭವ ಅನೇಕರಿಗಿದೆ. ಸಿಕ್ಕ ಸಹಾಯಕ್ಕಿಂತ ಕೇಳಬೇಕಾಯಿತಲ್ಲ ಎಂಬ ಕೊರಗೇ ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುಗೆಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಕೊಡುವ ರೀತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ, ಸಂತರನ್ನು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದವರನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾಚ್ಞಾಪದಂ ಮರಣದುಃಖಮಿವಾನುಭಾವ್ಯ ದತ್ತೇನ ಕಿಂ ಖಲು ಭವತ್ಯತಿಭೂಯಸಾಪಿ
ಕಲ್ಪದ್ರುಮಾನ್ಪರಿಹಸಂತ ಇವೇಹ ಸಂತಃ ಸಂಕಲ್ಪಿತೈರತಿದದತ್ಯಕದರ್ಥಿತಂ ಯತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
याच्ञापदं मरणदुःखमिवानुभाव्य दत्तेन किं खलु भवत्यतिभूयसापि
कल्पद्रुमान्परिहसन्त इवेह सन्तः संकल्पितैरतिददत्यकदर्थितं यत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yācñāpadaṃ maraṇaduḥkhamivānubhāvya dattena kiṃ khalu bhavatyatibhūyasāpi
kalpadrumānparihasanta iveha santaḥ saṃkalpitairatidadatyakadarthitaṃ yat
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಾಚ್ಞಾಪದಂ (याच्ञापदं, yācñāpadaṃ) = ಬೇಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (the state of begging)
- ಮರಣದುಃಖಮಿವಾನುಭಾವ್ಯ (मरणदुःखमिवानुभाव्य, maraṇaduḥkhamivānubhāvya) = ಮರಣದ ನೋವಿನಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿ (having suffered it like the pain of death)
- ದತ್ತೇನ (दत्तेन, dattena) = ಕೊಟ್ಟದ್ದರಿಂದ (by what is given)
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು (what)
- ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಭವತ್ಯತಿಭೂಯಸಾಪಿ (भवत्यतिभूयसापि, bhavatyatibhūyasāpi) = ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಆಗುತ್ತದೆ (comes of it, however much)
- ಕಲ್ಪದ್ರುಮಾನ್ಪರಿಹಸಂತ (कल्पद्रुमान्परिहसन्त, kalpadrumānparihasanta) = ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಅಣಕಿಸುತ್ತ (laughing at the wish-trees)
- ಇವೇಹ (इवेह, iveha) = ಎಂಬಂತೆ ಇಲ್ಲಿ (as it were, here)
- ಸಂತಃ (सन्तः, santaḥ) = ಸಂತರು (good people)
- ಸಂಕಲ್ಪಿತೈರತಿದದತ್ಯಕದರ್ಥಿತಂ (संकल्पितैरतिददत्यकदर्थितं, saṃkalpitairatidadatyakadarthitaṃ) = ಬಯಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಅವಮಾನಿಸದೆ (give beyond what was wished, without humbling the asker)
- ಯತ್ (यत्, yat) = ಏಕೆಂದರೆ (because)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬೇಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮರಣದ ನೋವಿನಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ಅದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಇಲ್ಲಿನ ಸಂತರು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಅಣಕಿಸುವವರಂತೆ, ಬಯಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಯಾರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸದೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What good is a gift, however large, once the receiver has suffered the state of begging like the pain of death? Good people here, as if laughing at the wish-trees, give more than was wished and do so without humbling anyone.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಸಂತರು ಹೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಾರೆ.
The wish-tree is famed for giving what is wished. Yet even it must be told the wish. Good people give before the telling, and so they surpass it.
ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ನಾವು ಅವಮಾನಿಸದೆ ಕೊಡುವುದು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಪದ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಒಟ್ಟು ಭಾವ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
We read the end of the second line as giving without humbling. The word might be taken a little differently, but the overall feeling of the verse stays the same.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 50. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 50. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಹಾಯ ಕೇಳುವವನ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸಹಾಯದ ಭಾಗವೇ. ರೋಗಿ ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರದಂತೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯರ ಲಕ್ಷಣ.
Guarding the dignity of the one who asks is part of the help. A good doctor speaks so that the patient need not explain his helplessness.
ಬಯಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೇಳುವ ಮುನ್ನ ಗಮನಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ದಾರಿಯೇ.
Not everyone can give more than was wished. Even the small habit of noticing before being asked is on this verse’s road.