ಸುಭಾಷಿತಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈ ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ಪದ್ಯ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷ, ಕೇಳಿದಷ್ಟೂ ಮತ್ತೆ ಕೇಳುವ ಆಸೆ, ಮತ್ತು ಇತರರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಖಿನ್ನಂ ಚಾಪಿ ಸುಭಾಷಿತೇನ ರಮತೇ ಸ್ವೀಯಂ ಮನಃ ಸರ್ವದಾ
ಶ್ರುತ್ವಾನ್ಯಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಂ ಖಲು ಮನಃ ಶ್ರೋತುಂ ಪುನರ್ವಾಞ್ಛತಿ ।
ಅಜ್ಞಾಞ್ಜ್ಞಾನವತೋಽಪ್ಯನೇನ ಹಿ ವಶೀಕರ್ತುಂ ಸಮರ್ಥೋ ಭವೇ-
ತ್ಕರ್ತವ್ಯೋ ಹಿ ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ ಮನುಜೈರಾವಶ್ಯಕಃ ಸಂಗ್ರಹಃ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
खिन्नं चापि सुभाषितेन रमते स्वीयं मनः सर्वदा
श्रुत्वान्यस्य सुभाषितं खलु मनः श्रोतुं पुनर्वाञ्छति ।
अज्ञाञ्ज्ञानवतोऽप्यनेन हि वशीकर्तुं समर्थो भवे-
त्कर्तव्यो हि सुभाषितस्य मनुजैरावश्यकः संग्रहः ॥
ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)
khinnaṃ cāpi subhāṣitena ramate svīyaṃ manaḥ sarvadā
śrutvānyasya subhāṣitaṃ khalu manaḥ śrotuṃ punarvāñchati |
ajñāñjñānavato’pyanena hi vaśīkartuṃ samartho bhave-
tkartavyo hi subhāṣitasya manujairāvaśyakaḥ saṃgrahaḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಖಿನ್ನಮ್ (खिन्नम्, khinnam) = ದಣಿದ, ಬೇಸರಗೊಂಡ (weary)
- ಚ ಅಪಿ (च अपि, ca api) = ಆದರೂ (even when)
- ಸುಭಾಷಿತೇನ (सुभाषितेन, subhāṣitena) = ಸುಭಾಷಿತದಿಂದ (by a fine saying)
- ರಮತೇ (रमते, ramate) = ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತದೆ (delights)
- ಸ್ವೀಯಮ್ (स्वीयम्, svīyam) = ತನ್ನ (one’s own)
- ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸು (mind)
- ಸರ್ವದಾ (सर्वदा, sarvadā) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ಶ್ರುತ್ವಾ (श्रुत्वा, śrutvā) = ಕೇಳಿ (having heard)
- ಅನ್ಯಸ್ಯ (अन्यस्य, anyasya) = ಬೇರೆಯವರ (another’s)
- ಸುಭಾಷಿತಮ್ (सुभाषितम्, subhāṣitam) = ಸುಭಾಷಿತವನ್ನು (fine saying)
- ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜಕ್ಕೂ (truly)
- ಶ್ರೋತುಮ್ (श्रोतुम्, śrotum) = ಕೇಳಲು (to hear)
- ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
- ವಾಞ್ಛತಿ (वाञ्छति, vāñchati) = ಬಯಸುತ್ತದೆ (longs)
- ಅಜ್ಞಾನ್ (अज्ञान्, ajñān) = ತಿಳಿಯದವರನ್ನು (the ignorant)
- ಜ್ಞಾನವತಃ ಅಪಿ (ज्ञानवतः अपि, jñānavataḥ api) = ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ (and even the learned)
- ಅನೇನ (अनेन, anena) = ಇದರಿಂದ (by this)
- ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತ (indeed)
- ವಶೀಕರ್ತುಮ್ (वशीकर्तुम्, vaśīkartum) = ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು (to win over)
- ಸಮರ್ಥಃ ಭವೇತ್ (समर्थः भवेत्, samarthaḥ bhavet) = ಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ (one becomes able)
- ಕರ್ತವ್ಯಃ (कर्तव्यः, kartavyaḥ) = ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದು (ought to be made)
- ಸುಭಾಷಿತಸ್ಯ (सुभाषितस्य, subhāṣitasya) = ಸುಭಾಷಿತಗಳ (of fine sayings)
- ಮನುಜೈಃ (मनुजैः, manujaiḥ) = ಮನುಷ್ಯರಿಂದ (by people)
- ಆವಶ್ಯಕಃ (आवश्यकः, āvaśyakaḥ) = ಅಗತ್ಯವಾದ (necessary)
- ಸಂಗ್ರಹಃ (संग्रहः, saṃgrahaḥ) = ಸಂಗ್ರಹ (collection)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದಣಿದಿರುವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಭಾಷಿತದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತದೆ. ಬೇರೆಯವರು ಹೇಳಿದ ಸುಭಾಷಿತವನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಿಳಿಯದವರನ್ನೂ ತಿಳಿದವರನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಸುಭಾಷಿತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even when weary, one’s own mind always delights in a fine saying. Having heard another’s fine saying, the mind longs to hear it again. With it one can win over the ignorant and even the learned. So people must by all means make a collection of fine sayings.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸುಭಾಷಿತಪ್ರಶಂಸಾ ಭಾಗದ ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡದವನನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತ್ತು. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದಂಥ ಸಂಗ್ರಹಗ್ರಂಥಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಇದೇ ಎನ್ನಬಹುದು.
The third verse of this section criticised the one who gathers no store. This twenty-first verse returns to the same theme on a positive note. Much the same impulse lies behind collections like the Subhashitaratnabhandagara.
ಅಜ್ಞಾಂಜ್ಞಾನವತೋಽಪಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನ್ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವತಃ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಸಂಧಿಯಿಂದ ಸೇರಿವೆ. ತಿಳಿಯದವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸುಲಭ, ತಿಳಿದವರನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸುಭಾಷಿತದ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಒತ್ತು ಅಪಿ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿದೆ.
In ajnanjnanavato’pi the two words ajnan and jnanavatah are joined by sandhi. Winning over the ignorant is easy, and the word api stresses that the power of a fine saying wins over even the learned.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 29. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 29. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದಣಿದ ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಲೇಖನ ಓದಲು ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಗಾತ್ರ.
At the end of a tiring day there is no energy for a long article. A two-line saying is the right size for that hour.
ವಾದದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನಗು ತರಿಸುವ, ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಹತ್ತು ವಾದಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
Winning a heart matters more than winning an argument. One saying that brings a smile and makes people think often does more than ten arguments.