ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಏನೇನು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಜವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರುವುದೇ ಕಷ್ಟ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನವೋಕ್ತಿರ್ಜಾತಿರಗ್ರಾಮ್ಯಾ ಶ್ಲೇಷೋಽಕ್ಲಿಷ್ಟಃ ಸ್ಫುಟೋ ರಸಃ ।
ವಿಕಟಾಕ್ಷರಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕೃತ್ಸ್ನಮೇಕತ್ರ ದುಷ್ಕರಮ್ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नवोक्तिर्जातिरग्राम्या श्लेषोऽक्लिष्टः स्फुटो रसः ।
विकटाक्षरसम्बन्धः कृत्स्नमेकत्र दुष्करम् ॥
ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)
navoktirjātiragrāmyā śleṣo’kliṣṭaḥ sphuṭo rasaḥ |
vikaṭākṣarasambandhaḥ kṛtsnamekatra duṣkaram ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನವೋಕ್ತಿಃ (नवोक्तिः, navoktiḥ) = ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಹೇಳಿಕೆ (a fresh way of saying)
- ಜಾತಿಃ ಅಗ್ರಾಮ್ಯಾ (जातिः अग्राम्या, jātiḥ agrāmyā) = ಒರಟಲ್ಲದ ಶೈಲಿ (a manner that is not coarse)
- ಶ್ಲೇಷಃ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಃ (श्लेषः अक्लिष्टः, śleṣaḥ akliṣṭaḥ) = ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಶ್ಲೇಷೆ (a play on words that is not strained)
- ಸ್ಫುಟಃ ರಸಃ (स्फुटः रसः, sphuṭaḥ rasaḥ) = ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಸ (a clearly felt mood)
- ವಿಕಟಾಕ್ಷರಸಮ್ಬನ್ಧಃ (विकटाक्षरसम्बन्धः, vikaṭākṣarasambandhaḥ) = ದೃಢವಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಜೋಡಣೆ (a bold linking of syllables)
- ಕೃತ್ಸ್ನಮ್ (कृत्स्नम्, kṛtsnam) = ಇವೆಲ್ಲವೂ (all of it)
- ಏಕತ್ರ (एकत्र, ekatra) = ಒಂದೇ ಕಡೆ (in one place)
- ದುಷ್ಕರಮ್ (दुष्करम्, duṣkaram) = ಕಷ್ಟ (is hard to achieve)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಹೇಳಿಕೆ, ಒರಟಲ್ಲದ ಶೈಲಿ, ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಶ್ಲೇಷೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಸ, ದೃಢವಾದ ಅಕ್ಷರಜೋಡಣೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A fresh turn of speech, a manner free of coarseness, a play on words that does not strain, a clearly felt mood, and a bold linking of syllables. To have all of these in one place is hard.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ಲೇಷೆ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ಬರೆಯುವ ಕಲೆ. ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಎಳೆದು ತಂದಂತೆ ಕಾಣದ. ಶ್ಲೇಷೆ ಬಹಳ ಬೇಗ ಕೃತಕವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Shlesha is the art of writing so that one word carries two meanings. Aklishta means not looking dragged in. The warning here is that shlesha very quickly turns artificial.
ಜಾತಿ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಜ ವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಅಗ್ರಾಮ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನದಲ್ಲದ, ಅಂದರೆ ಒರಟಲ್ಲದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೊಂಡ.
In poetics the word jati also means natural description. Agramya means not rustic, that is, not coarse but refined.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 30. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 30. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಂಡದಲ್ಲಿ, ಯಂತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದೇ ಕಥೆ.
In any kind of work it is rare to find every quality in one place. The same story holds in writing, in a working team, and in the design of a machine.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಗುಣ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಮೊದಲೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಯಸಿದರೆ ಯಾವುದೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
So it is good to decide beforehand which quality is essential for the task at hand. Wanting everything at once usually means getting none of it.