ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಕಡೆದಾಗ ಅಮೃತ ಬಂತು. ಅದನ್ನು ಕದಿಯಲು ದೈತ್ಯರು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.
ಆ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರು ಬೇರೆಯವರ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವವರು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಾಹಿತ್ಯಪಾಥೋನಿಧಿಮಥನೋತ್ಥಂ
ಕಾವ್ಯಾಮೃತಂ ರಕ್ಷತ ಹೇ ಕವೀನ್ದ್ರಾಃ ।
ಯತ್ತಸ್ಯ ದೈತ್ಯಾ ಇವ ಲುಣ್ಠನಾಯ
ಕಾವ್ಯಾರ್ಥಚೋರಾಃ ಪ್ರಗುಣೀಭವನ್ತಿ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
साहित्यपाथोनिधिमथनोत्थं
काव्यामृतं रक्षत हे कवीन्द्राः ।
यत्तस्य दैत्या इव लुण्ठनाय
काव्यार्थचोराः प्रगुणीभवन्ति ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sāhityapāthonidhimathanotthaṃ
kāvyāmṛtaṃ rakṣata he kavīndrāḥ |
yattasya daityā iva luṇṭhanāya
kāvyārthacorāḥ praguṇībhavanti ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಾಹಿತ್ಯಪಾಥೋನಿಧಿಮಥನೋತ್ಥಮ್ (साहित्यपाथोनिधिमथनोत्थम्, sāhityapāthonidhimathanottham) = ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂಬ ಕಡಲನ್ನು ಕಡೆದಾಗ ಎದ್ದು ಬಂದ (risen from the churning of the ocean that is literature)
- ಕಾವ್ಯಾಮೃತಮ್ (काव्यामृतम्, kāvyāmṛtam) = ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು (the nectar of poetry)
- ರಕ್ಷತ (रक्षत, rakṣata) = ಕಾಪಾಡಿ (guard it)
- ಹೇ ಕವೀನ್ದ್ರಾಃ (हे कवीन्द्राः, he kavīndrāḥ) = ಎಲೈ ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ (O lords among poets)
- ಯತ್ ತಸ್ಯ (यत् तस्य, yat tasya) = ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು (for of it)
- ದೈತ್ಯಾಃ ಇವ (दैत्याः इव, daityāḥ iva) = ದೈತ್ಯರಂತೆ (like the demons)
- ಲುಣ್ಠನಾಯ (लुण्ठनाय, luṇṭhanāya) = ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಲು (to plunder)
- ಕಾವ್ಯಾರ್ಥಚೋರಾಃ (काव्यार्थचोराः, kāvyārthacorāḥ) = ಕಾವ್ಯದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವವರು (the thieves of poets’ meanings)
- ಪ್ರಗುಣೀಭವನ್ತಿ (प्रगुणीभवन्ति, praguṇībhavanti) = ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (are making themselves ready)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲೈ ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂಬ ಕಡಲನ್ನು ಕಡೆದಾಗ ಎದ್ದು ಬಂದ ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ. ಅದನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಲು ದೈತ್ಯರಂತೆ ಅರ್ಥಗಳ್ಳರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Guard, O lords among poets, the nectar of poetry that rose from the churning of the ocean of literature. For the stealers of poets’ meanings are making themselves ready, like demons, to plunder it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪಾಥೋನಿಧಿ ಎಂದರೆ ನೀರಿನ ನಿಧಿ, ಅಂದರೆ ಕಡಲು. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಡಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರ.
Pathonidhi means a treasury of water, that is, the ocean. Comparing literature to the ocean is an old image in Sanskrit.
ಕಾವ್ಯಾರ್ಥಚೋರ ಎಂಬ ಪದ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು. ಶಬ್ದಗಳನ್ನಲ್ಲ, ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವವರು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪದ ಬದಲಿಸಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕಳವೇ ಎಂಬ ನಿಲುವು ಅದರಲ್ಲಿದೆ.
The word kavyartha-chora is worth noticing. It says thieves of meanings, not of words. Changing the words and lifting the idea is also theft, in the view of this verse.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 38. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 38. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಿಚಾರವನ್ನು ಕದ್ದು ತನ್ನದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದೂರು ಹೊಸದಲ್ಲ.
The verse shows how old the complaint is. Taking an idea and calling it one’s own is not a new thing.
ಯಾರಿಂದ ಕಲಿತೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಬರಹಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Saying where one learnt something is not hard work. That one sentence adds to a piece of writing rather than taking from it.