ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಗಲಂತೀ ಶಂಭೋ ತ್ವಚ್ಚರಿತಸರಿತಃ ಕಿಲ್ಬಿಷರಜೋ
ದಲಂತೀ ಧೀಕುಲ್ಯಾಸರಣಿಷು ಪತಂತೀ ವಿಜಯತಾಮ್ ।
ದಿಶಂತೀ ಸಂಸಾರಭ್ರಮಣಪರಿತಾಪೋಪಶಮನಂ
ವಸಂತೀ ಮಚ್ಚೇತೋಹ್ರದಭುವಿ ಶಿವಾನಂದಲಹರೀ ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
गलन्ती शम्भो त्वच्चरितसरितः किल्बिषरजो
दलन्ती धीकुल्यासरणिषु पतन्ती विजयताम् ।
दिशन्ती संसारभ्रमणपरितापोपशमनं
वसन्ती मच्चेतोह्रदभुवि शिवानन्दलहरी ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
galantī śambho tvaccaritasaritaḥ kilbiṣarajo
dalantī dhīkulyāsaraṇiṣu patantī vijayatām |
diśantī saṃsārabhramaṇaparitāpopaśamanaṃ
vasantī maccetohradabhuvi śivānandalaharī || 2 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗಲಂತೀ (गलन्ती, galantī) = ಹರಿದು ಬರುತ್ತಾ, ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾ (flowing forth)
- ಶಂಭೋ (शम्भो, śambho) = ಶಂಭುವೇ (O Shambhu)
- ತ್ವಚ್ಚರಿತ (त्वच्चरित, tvaccarita) = ನಿನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯ, ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಗಳ ಕಥೆಯ (of your deeds, of the stories of your acts)
- ಸರಿತಃ (सरितः, saritaḥ) = ನದಿಯಿಂದ (from the river)
- ಕಿಲ್ಬಿಷರಜಃ (किल्बिषरजः, kilbiṣarajaḥ) = ಪಾಪವೆಂಬ ಧೂಳನ್ನು (the dust of sin)
- ದಲಂತೀ (दलन्ती, dalantī) = ಒಡೆದು ಚದುರಿಸುತ್ತಾ, ತೊಳೆಯುತ್ತಾ (breaking up, washing away)
- ಧೀಕುಲ್ಯಾ (धीकुल्या, dhīkulyā) = ಬುದ್ಧಿಯೆಂಬ ಕಾಲುವೆಗಳ (of the canals of the intellect)
- ಸರಣಿಷು (सरणिषु, saraṇiṣu) = ಹರಿವಿನ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ (along the channels)
- ಪತಂತೀ (पतन्ती, patantī) = ಇಳಿದು ಹರಿಯುತ್ತಾ (falling, running down)
- ವಿಜಯತಾಮ್ (विजयताम्, vijayatām) = ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಲಿ, ವಿಜೃಂಭಿಸಲಿ (may it be victorious, may it prevail)
- ದಿಶಂತೀ (दिशन्ती, diśantī) = ಕೊಡುತ್ತಾ (granting)
- ಸಂಸಾರಭ್ರಮಣ (संसारभ्रमण, saṃsārabhramaṇa) = ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುವುದರ (of wandering round in samsara)
- ಪರಿತಾಪೋಪಶಮನಂ (परितापोपशमनं, paritāpopaśamanaṃ) = ಸುಡುವ ಬೇಗೆಯನ್ನು ತಣಿಸುವುದನ್ನು (the cooling of the scorching heat)
- ವಸಂತೀ (वसन्ती, vasantī) = ನೆಲೆಸುತ್ತಾ (dwelling)
- ಮಚ್ಚೇತಃ (मच्चेतः, maccetaḥ) = ನನ್ನ ಮನಸ್ಸೆಂಬ (of my mind)
- ಹ್ರದಭುವಿ (ह्रदभुवि, hradabhuvi) = ಸರೋವರದ ತಳದಲ್ಲಿ (in the bed of the lake)
- ಶಿವಾನಂದಲಹರೀ (शिवानन्दलहरी, śivānandalaharī) = ಶಿವಾನಂದದ ಅಲೆ (the wave of Shiva’s bliss)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶಂಭುವೇ, ನಿನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯೆಂಬ ನದಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಪಾಪವೆಂಬ ಧೂಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಬುದ್ಧಿಯೆಂಬ ಕಾಲುವೆಗಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಹರಿಯುತ್ತಾ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದ ಬೇಗೆಯನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಈ ಶಿವಾನಂದದ ಅಲೆ ವಿಜೃಂಭಿಸಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O Shambhu, may this wave of Shiva’s bliss prevail: flowing forth from the river of your deeds, washing away the dust of sin, running down the channels of the canals of the intellect, cooling the heat of wandering in samsara, and coming to rest in the lake of my mind.
ಶ್ಲೋಕ 2ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃತಿಯ ಹೆಸರೇ ಬರುತ್ತದೆ: ಶಿವಾನಂದಲಹರೀ. ‘ಲಹರೀ’ ಎಂದರೆ ಅಲೆ. ‘ಶಿವಾನಂದ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿವನೇ ಆದ ಆನಂದ, ಶಿವನ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಆನಂದ, ಮಂಗಳಕರ ಆನಂದ ಎಂದು ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಬಹುದು. ಈ ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದು ಪ್ರವಾಹದ ಅಲೆಗಳು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಇದೇ ‘ಅಲೆ’ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
This verse contains the name of the work itself: Shivananda Lahari. Lahari means a wave. Shivananda can be unfolded in more than one way: the bliss that is Shiva himself, the bliss of singing of Shiva, or auspicious bliss. The title already carries the idea that these hundred verses are waves of a single stream. The same image of the wave appears in the name Saundarya Lahari.
ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ನೀರಾವರಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಕಥೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ನದಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀರು ಬುದ್ಧಿಯೆಂಬ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಧೂಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಶಿವನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದು, ಅದನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅರಿಯುವುದು, ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು ಎಂಬ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ‘ಹ್ರದ’ ಎಂದರೆ ಆಳವಾದ ಕೊಳ. ಹರಿಯುವ ನೀರು ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
The verse draws a picture of irrigation. At the source is the great river of Shiva’s stories. From there the water runs through the canals of the intellect, washing away the dust of sin on its way, and at last fills the lake of the mind and stays there. The picture can be read as three stages: hearing Shiva’s story, understanding it with the intellect, and its finally settling in the mind. Hrada means a deep pool, where running water grows still.
‘ಸಂಸಾರಭ್ರಮಣಪರಿತಾಪ’ ಎಂಬ ಪದ ದಾರಿಹೋಕನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ದಣಿದವನಿಗೆ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರು ಸಿಕ್ಕಂತೆ, ಹುಟ್ಟುಸಾವಿನ ಸುತ್ತಾಟದಿಂದ ಬೆಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಈ ಆನಂದದ ಅಲೆ ತಂಪು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ‘ಭ್ರಮಣ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪುವುದು ಎಂಬ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ.
The phrase samsara-bhramana-paritapa calls up the picture of a traveller. As cool water comes to one worn out by wandering in the sun, this wave of bliss brings coolness to a mind scorched by the round of birth and death. Bhramana means both going round in circles and losing one’s way.
ನಾದದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲೂ ‘ಅಂತೀ’ ಎಂದು ಕೊನೆಯಾಗುವ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಕೃದಂತದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ: ಗಲಂತೀ, ದಲಂತೀ, ದಿಶಂತೀ, ವಸಂತೀ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ನಡುವೆ ಪತಂತೀ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಯ ಪದವಾದ ‘ಲಹರೀ’ಗೆ ವಿಶೇಷಣಗಳು. ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕ ಅಲೆಯಂತೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಪದದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಶಿಖರಿಣೀ.
As for sound, each line begins with a feminine present participle ending in -anti: galanti, dalanti, dishanti, vasanti, and patanti stands in the middle of the second line. All of them qualify the last word, lahari. So the whole verse rolls forward like a wave and reaches its own name only in the final word. The metre is shikharini.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಯುವಾಗ ಒಂದು ಗುಟುಕು ತಣ್ಣೀರು ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ತಣಿಸಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನೀರು ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಹರಿದು ನಮ್ಮವರೆಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.
Waiting at a bus stop on a summer afternoon, one sip of cool water seems to soothe the whole body. That water has come to us from somewhere far off.
ಓದಿದ್ದು, ಕೇಳಿದ್ದು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋದರೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಿಳಿಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಬೇಗೆಯನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತದೆ.
The verse suggests that what we read and hear must do more than pass through the intellect. Only when it settles in the mind and grows clear does it cool our heat.