ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ “ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವಾಭ್ಯಾಮ್ ಎಂಬುದು ದ್ವಿವಚನ, ಅಂದರೆ “ಮಂಗಳಕರರಾದ ಇಬ್ಬರಿಗೆ” ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ “ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್” ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
The Uma Maheshvara Stotram does not praise Shiva and Parvati separately. Every verse opens with “namah shivabhyam”, and shivabhyam is a dual form meaning “to the two auspicious ones”. Every verse closes with the same refrain, “namo namah shankara-parvatibhyam”.
ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಯ ರೂಪ, ವಾಹನ, ಆಭರಣ, ಲೋಕಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಬಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಫಲಶ್ರುತಿ. ಕೆಳಗೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Across twelve verses the hymn describes the pair: their form, their mount, their ornaments, their care for the worlds and the gods who worship them. The thirteenth verse is the phalashruti. Below we give the text and the meaning of each verse.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ನವಯೌವನಾಭ್ಯಾಂ
ಪರಸ್ಪರಾಶ್ಲಿಷ್ಟವಪುರ್ಧರಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ನಗೇಂದ್ರಕನ್ಯಾವೃಷಕೇತನಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 1 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ಸರಸೋತ್ಸವಾಭ್ಯಾಂ
ನಮಸ್ಕೃತಾಭೀಷ್ಟವರಪ್ರದಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ನಾರಾಯಣೇನಾರ್ಚಿತಪಾದುಕಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 2 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ವೃಷವಾಹನಾಭ್ಯಾಂ
ವಿರಿಂಚಿವಿಷ್ಣ್ವಿಂದ್ರಸುಪೂಜಿತಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ವಿಭೂತಿಪಾಟೀರವಿಲೇಪನಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 3 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ಜಗದೀಶ್ವರಾಭ್ಯಾಂ
ಜಗತ್ಪತಿಭ್ಯಾಂ ಜಯವಿಗ್ರಹಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ಜಂಭಾರಿಮುಖ್ಯೈರಭಿವಂದಿತಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 4 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ಪರಮೌಷಧಾಭ್ಯಾಂ
ಪಂಚಾಕ್ಷರೀಪಂಜರರಂಜಿತಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ಪ್ರಪಂಚಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಸಂಹೃತಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 5 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಮತಿಸುಂದರಾಭ್ಯಾ
ಮತ್ಯಂತಮಾಸಕ್ತಹೃದಂಬುಜಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ಅಶೇಷಲೋಕೈಕಹಿತಂಕರಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 6 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ಕಲಿನಾಶನಾಭ್ಯಾಂ
ಕಂಕಾಲಕಲ್ಯಾಣವಪುರ್ಧರಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ಕೈಲಾಸಶೈಲಸ್ಥಿತದೇವತಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 7 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಮಶುಭಾಪಹಾಭ್ಯಾ
ಮಶೇಷಲೋಕೈಕವಿಶೇಷಿತಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ಅಕುಂಠಿತಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ಮೃತಿಸಂಭೃತಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 8 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ರಥವಾಹನಾಭ್ಯಾಂ
ರವೀಂದುವೈಶ್ವಾನರಲೋಚನಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ರಾಕಾಶಶಾಂಕಾಭಮುಖಾಂಬುಜಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 9 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ಜಟಿಲಂಧರಾಭ್ಯಾಂ
ಜರಾಮೃತಿಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿವರ್ಜಿತಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ಜನಾರ್ದನಾಬ್ಜೋದ್ಭವಪೂಜಿತಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 10 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ವಿಷಮೇಕ್ಷಣಾಭ್ಯಾಂ
ಬಿಲ್ವಚ್ಛದಾಮಲ್ಲಿಕದಾಮಭೃದ್ಭ್ಯಾಮ್ ।
ಶೋಭಾವತೀಶಾಂತವತೀಶ್ವರಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 11 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಭ್ಯಾಂ ಪಶುಪಾಲಕಾಭ್ಯಾಂ
ಜಗತ್ತ್ರಯೀರಕ್ಷಣಬದ್ಧಹೃದ್ಭ್ಯಾಮ್ ।
ಸಮಸ್ತದೇವಾಸುರಪೂಜಿತಾಭ್ಯಾಂ
ನಮೋ ನಮಃ ಶಂಕರಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಮ್ ॥ 12 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಸ್ತೋತ್ರಂ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಶಿವಪಾರ್ವತೀಭ್ಯಾಂ
ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಠೇದ್ದ್ವಾದಶಕಂ ನರೋ ಯಃ ।
ಸ ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯಫಲಾನಿ ಭುಂಕ್ತೇ
ಶತಾಯುರಂತೇ ಶಿವಲೋಕಮೇತಿ ॥ 13 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
नमः शिवाभ्यां नवयौवनाभ्यां
परस्पराश्लिष्टवपुर्धराभ्याम् ।
नगेंद्रकन्यावृषकेतनाभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 1 ॥
नमः शिवाभ्यां सरसोत्सवाभ्यां
नमस्कृताभीष्टवरप्रदाभ्याम् ।
नारायणेनार्चितपादुकाभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 2 ॥
नमः शिवाभ्यां वृषवाहनाभ्यां
विरिंचिविष्ण्विंद्रसुपूजिताभ्याम् ।
विभूतिपाटीरविलेपनाभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 3 ॥
नमः शिवाभ्यां जगदीश्वराभ्यां
जगत्पतिभ्यां जयविग्रहाभ्याम् ।
जंभारिमुख्यैरभिवंदिताभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 4 ॥
नमः शिवाभ्यां परमौषधाभ्यां
पंचाक्षरीपंजररंजिताभ्याम् ।
प्रपंचसृष्टिस्थितिसंहृताभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 5 ॥
नमः शिवाभ्यामतिसुंदराभ्या
मत्यंतमासक्तहृदंबुजाभ्याम् ।
अशेषलोकैकहितंकराभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 6 ॥
नमः शिवाभ्यां कलिनाशनाभ्यां
कंकालकल्याणवपुर्धराभ्याम् ।
कैलासशैलस्थितदेवताभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 7 ॥
नमः शिवाभ्यामशुभापहाभ्या
मशेषलोकैकविशेषिताभ्याम् ।
अकुंठिताभ्यां स्मृतिसंभृताभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 8 ॥
नमः शिवाभ्यां रथवाहनाभ्यां
रवींदुवैश्वानरलोचनाभ्याम् ।
राकाशशांकाभमुखांबुजाभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 9 ॥
नमः शिवाभ्यां जटिलंधराभ्यां
जरामृतिभ्यां च विवर्जिताभ्याम् ।
जनार्दनाब्जोद्भवपूजिताभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 10 ॥
नमः शिवाभ्यां विषमेक्षणाभ्यां
बिल्वच्छदामल्लिकदामभृद्भ्याम् ।
शोभावतीशांतवतीश्वराभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 11 ॥
नमः शिवाभ्यां पशुपालकाभ्यां
जगत्त्रयीरक्षणबद्धहृद्भ्याम् ।
समस्तदेवासुरपूजिताभ्यां
नमो नमः शंकरपार्वतीभ्याम् ॥ 12 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
स्तोत्रं त्रिसंध्यं शिवपार्वतीभ्यां
भक्त्या पठेद्द्वादशकं नरो यः ।
स सर्वसौभाग्यफलानि भुंक्ते
शतायुरंते शिवलोकमेति ॥ 13 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
namaḥ śivābhyāṃ navayauvanābhyāṃ
parasparāśliṣṭavapurdharābhyām |
nageṃdrakanyāvṛṣaketanābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 1 ||
namaḥ śivābhyāṃ sarasotsavābhyāṃ
namaskṛtābhīṣṭavarapradābhyām |
nārāyaṇenārcitapādukābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 2 ||
namaḥ śivābhyāṃ vṛṣavāhanābhyāṃ
viriṃciviṣṇviṃdrasupūjitābhyām |
vibhūtipāṭīravilepanābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 3 ||
namaḥ śivābhyāṃ jagadīśvarābhyāṃ
jagatpatibhyāṃ jayavigrahābhyām |
jaṃbhārimukhyairabhivaṃditābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 4 ||
namaḥ śivābhyāṃ paramauṣadhābhyāṃ
paṃcākṣarīpaṃjararaṃjitābhyām |
prapaṃcasṛṣṭisthitisaṃhṛtābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 5 ||
namaḥ śivābhyāmatisuṃdarābhyā
matyaṃtamāsaktahṛdaṃbujābhyām |
aśeṣalokaikahitaṃkarābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 6 ||
namaḥ śivābhyāṃ kalināśanābhyāṃ
kaṃkālakalyāṇavapurdharābhyām |
kailāsaśailasthitadevatābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 7 ||
namaḥ śivābhyāmaśubhāpahābhyā
maśeṣalokaikaviśeṣitābhyām |
akuṃṭhitābhyāṃ smṛtisaṃbhṛtābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 8 ||
namaḥ śivābhyāṃ rathavāhanābhyāṃ
ravīṃduvaiśvānaralocanābhyām |
rākāśaśāṃkābhamukhāṃbujābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 9 ||
namaḥ śivābhyāṃ jaṭilaṃdharābhyāṃ
jarāmṛtibhyāṃ ca vivarjitābhyām |
janārdanābjodbhavapūjitābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 10 ||
namaḥ śivābhyāṃ viṣamekṣaṇābhyāṃ
bilvacchadāmallikadāmabhṛdbhyām |
śobhāvatīśāṃtavatīśvarābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 11 ||
namaḥ śivābhyāṃ paśupālakābhyāṃ
jagattrayīrakṣaṇabaddhahṛdbhyām |
samastadevāsurapūjitābhyāṃ
namo namaḥ śaṃkarapārvatībhyām || 12 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
stotraṃ trisaṃdhyaṃ śivapārvatībhyāṃ
bhaktyā paṭheddvādaśakaṃ naro yaḥ |
sa sarvasaubhāgyaphalāni bhuṃkte
śatāyuraṃte śivalokameti || 13 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮಂಗಳಕರರಾದ, ಸದಾ ನವಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಹ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳಾದ ಪಾರ್ವತಿಗೂ ವೃಷಭದ ಧ್ವಜವುಳ್ಳ ಶಿವನಿಗೂ, ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the two auspicious ones, ever in fresh youth, whose bodies are held in each other’s embrace. To the daughter of the king of mountains and to the one whose banner bears the bull, to Shankara and Parvati, salutations again and again. - 2 ಮಂಗಳಕರರಾದ, ರಸಭರಿತ ಆನಂದೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನಲಿಯುವ, ನಮಿಸುವವರಿಗೆ ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ಕೊಡುವ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾರಾಯಣನು ಯಾರ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ ಆ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the two auspicious ones, who delight in a festival full of joy and grant the wished-for boon to those who bow to them. To them, whose sandals Narayana worships: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 3 ವೃಷಭವನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿತರಾದ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಿಭೂತಿಯನ್ನೂ ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನೂ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ (ಶಿವನಿಗೆ ಭಸ್ಮ, ದೇವಿಗೆ ಗಂಧ) ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair who ride the bull and are duly worshipped by Brahma, Vishnu and Indra. Anointed with sacred ash and sandal paste (ash for Shiva, sandal for the Goddess): Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 4 ಜಗತ್ತಿನ ಈಶ್ವರರೂ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯರೂ ಆದ, ಜಯವೇ ಮೈವೆತ್ತಂತಿರುವ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇಂದ್ರನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ವಂದಿತರಾದ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair, rulers and masters of the world, whose very form is victory. Revered by Indra and the other chief gods: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 5 ಸಂಸಾರವೆಂಬ ರೋಗಕ್ಕೆ ಪರಮ ಔಷಧವಾದ, “ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಯ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ (ರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ) ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪ್ರಪಂಚದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಸಂಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair, the supreme medicine for the illness of worldly existence, who delight to dwell within the protective enclosure of the five-syllable mantra “namah shivaya”. To them, who create, sustain and dissolve the universe: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 6 ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರರಾದ, ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಥವಾ, ಒಬ್ಬರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಹೃದಯವನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ನೆಟ್ಟವರು ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಏಕಮಾತ್ರ ಹಿತಕಾರಿಗಳಾದ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair, exceedingly beautiful, who dwell deep in the lotus of the devotee’s heart, or, as it may also be read, whose lotus hearts are wholly given to each other. To the sole benefactors of all the worlds: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 7 ಕಲಿಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಅಸ್ಥಿಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ಶಿವನ ರೂಪವನ್ನೂ ಕಲ್ಯಾಣಮಯವಾದ ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳಾದ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair who destroy the ills of the Kali age, bearing forms both stark and lovely: Shiva adorned with bones, the Goddess radiant and auspicious. To the deities who abide on Mount Kailasa: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 8 ಅಶುಭವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ತಡೆಯಿಲ್ಲದ, ಭಕ್ತರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair who remove all that is inauspicious and stand uniquely supreme among all the worlds. Unhindered by anything, held full in the remembrance of their devotees: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 9 ರಥವನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ (ತ್ರಿಪುರಸಂಹಾರದ ಭೂರಥವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ), ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮುಖಕಮಲವುಳ್ಳ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair whose vehicle is a chariot (recalling, it is said, the earth-chariot of the destruction of Tripura), whose eyes are the sun, the moon and fire. To them, whose lotus faces shine like the full moon: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 10 ಜಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜನಾರ್ದನನಿಂದಲೂ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತರಾದ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair who wear matted locks and are free from old age and death. Worshipped by Janardana and by the lotus-born Brahma: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 11 ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ (ಮೂರು) ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶೋಭಾವತಿ, ಶಾಂತವತಿ ಎನಿಸಿದ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಈಶ್ವರನಾದ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair with an uneven number of eyes, that is three, who wear garlands of bilva leaves and jasmine. To the Goddess called Shobhavati and Shantavati, the radiant and the serene, and to her lord: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 12 ಪಶುಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮಂಗಳಕರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಅಸುರರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತರಾದ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to the auspicious pair who tend the pashus, that is all living souls, and whose hearts are bound to the protection of the three worlds. Worshipped by all the gods and the asuras alike: Salutations again and again to Shankara and Parvati. - 13 ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೂರು ವರ್ಷ ಬಾಳಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Whoever recites with devotion this hymn of twelve verses to Shiva and Parvati at the three junctions of the day enjoys the fruits of every good fortune. He lives a hundred years and at the end reaches the world of Shiva.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಶಂಕರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಂತೆ ಇದರ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದರೆ ಶೈವ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಬಹು ಪ್ರಚಲಿತ ಸ್ತೋತ್ರ.
The colophon attributes the hymn to Shankaracharya. As with many hymns under his name, the authorship cannot be settled with certainty. It is nonetheless widely recited in Shaiva and Smarta homes.
ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರ ದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವಿಶೇಷಣವೂ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಒಬ್ಬರಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದುತ್ತವೆ (ಭಸ್ಮ ಶಿವನಿಗೆ, ಗಂಧ ದೇವಿಗೆ). ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ “ಪರಸ್ಪರ ಆಲಿಂಗಿಸಿದ ದೇಹ” ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ರೂಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಶೋಭಾವತಿ, ಶಾಂತವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದೇವಿಯ ವಿಶೇಷಣಗಳೆಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.
The whole hymn is in the dual. Each epithet belongs to both, though some suit one more than the other (ash for Shiva, sandal for the Goddess). Many read the “bodies held in each other’s embrace” of the first verse as a glance at the Ardhanarishvara form. In verse 11 we read Shobhavati and Shantavati as epithets of the Goddess, though commentators differ on this.
ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಉಪಜಾತಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ, ಹದಿಮೂರನೆಯದು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ “ಪರಮ ಔಷಧ” ಎಂಬುದು ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಭವರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧ ಎಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಓದುತ್ತದೆ. ಫಲಶ್ರುತಿ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ನೂರು ವರ್ಷದ ಆಯುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
The twelve verses are in upajati metre and the thirteenth is the phalashruti. Tradition reads the “supreme medicine” of verse 5 in a spiritual sense, as the cure for bhava-roga, the sickness of worldly existence. The phalashruti speaks of good fortune, a life of a hundred years and the world of Shiva.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುದ್ರಣದೋಷಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ: ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತ್ರಯೀ (ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ರಯೀ), ಹದಿಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಶತಾಯುರಂತೇ (ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಶತಾಯುರಾಂತೇ).
We have corrected two misprints in the text: jagattrayi in verse 12 (the source reads jagatrayi) and shatayur ante in verse 13 (the source reads shatayurante with a long vowel).
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾರು ಏನು ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರು ಒಲೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ತರಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ, ಊಟ ಇಬ್ಬರದೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಪ್ರತಿ ಗುಣವನ್ನೂ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
When two people work together in a kitchen, nobody keeps count of who did what. One watches the stove, the other chops the vegetables, and the meal belongs to both. This hymn speaks of every quality as belonging to the two together.
ದಾಂಪತ್ಯವೇ ಆಗಲಿ, ಸ್ನೇಹವೇ ಆಗಲಿ, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬದುಕುವವರು “ನಾನು” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ನಾವು” ಎನ್ನುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆಮ್ಮದಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕರ ಅನುಭವ.
In a marriage or a friendship, many find that a household grows calmer when the people in it learn to say “we” a little more often than “I”.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ