ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ರತ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ

• ಏಕಾದಶಿ (ಸ್ಮಾರ್ತ ಪದ್ಧತಿ): ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಏಕಾದಶಿ ಇರುವ ದಿನ. ಎರಡು ಸೂರ್ಯೋದಯಗಳಲ್ಲೂ ಏಕಾದಶಿ ಇದ್ದರೆ ಎರಡನೇ ದಿನ. ಏಕಾದಶಿ ಯಾವ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮರುದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ದ್ವಾದಶಿ ಉಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನ. ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲೇ ಪಾರಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
• ಏಕಾದಶಿ ಪಾರಣೆ: ಮರುದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ, ಹರಿವಾಸರ (ದ್ವಾದಶಿಯ ಮೊದಲ ಕಾಲು ಭಾಗ) ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಹಗಲಿನ ಮೊದಲ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ) ಮತ್ತು ದ್ವಾದಶಿ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲು. ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ. ಈ ಸಮಯಗಳೂ ಪ್ರಕಟಿತ ಪಂಚಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ.
• ಮಾಧ್ವ ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಅರುಣೋದಯದಲ್ಲಿ (ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ 96 ನಿಮಿಷ ಮೊದಲು) ದಶಮಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮರುದಿನ. ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ದಿನ ಬದಲಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಪಂಚಾಂಗ ಬೇರೆ ಗಣಿತ ಬಳಸಬಹುದು. ಮಾಧ್ವರಿಗೆ ಮಠದ ಪಂಚಾಂಗವೇ ಅಂತಿಮ.
• ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿ: ಚಂದ್ರೋದಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ಇರುವ ದಿನ. ಮಂಗಳವಾರ ಬಂದರೆ ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟಿ.
• ಪ್ರದೋಷ: ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತ್ರಯೋದಶಿ ಇರುವ ದಿನ. ಸೋಮವಾರ ಬಂದರೆ ಸೋಮ ಪ್ರದೋಷ. ಶನಿವಾರ ಬಂದರೆ ಶನಿ ಪ್ರದೋಷ.
• ಮಾಸ ಶಿವರಾತ್ರಿ: ರಾತ್ರಿಯ ನಡುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿ ಇರುವ ದಿನ. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ.
• ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ: ಅಪರಾಹ್ಣದಲ್ಲಿ (ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರದ ಭಾಗ) ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇರುವ ದಿನ. ತರ್ಪಣಕ್ಕೆ ಇದೇ ದಿನ.
• ಹುಣ್ಣಿಮೆ: ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಇರುವ ದಿನ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆಯಂತಹ ವ್ರತಗಳಿಗೆ ಊರಿನ ಪದ್ಧತಿ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು.

ಉಪವಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ. ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆ ಇಳಿಸುವ ಮಾತ್ರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರು ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿ.

ರಾಹುಕಾಲ, ಯಮಗಂಡ ಮತ್ತು ಗುಳಿಕ ಕಾಲ

ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗಿನ ಹಗಲನ್ನು ಎಂಟು ಸಮ ಭಾಗ ಮಾಡಿ, ವಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಹಗಲಿನ ಉದ್ದ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಗೋಡೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನ “ಗುರುವಾರ 1:30 ರಿಂದ 3” ಅಂದಾಜು ಮಾತ್ರ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಮಯವನ್ನು ನೀವು ಆರಿಸಿದ ಊರಿನ ಆ ದಿನದ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದಿಂದಲೇ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ್ದೇವೆ.

ಈ ಪಂಚಾಂಗದ ಲೆಕ್ಕ

• ಲೆಕ್ಕ ನಿಮ್ಮ ಫೋನಿನಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಖಗೋಳ ಗಣಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ Astronomy Engine (MIT ಪರವಾನಗಿ) ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ದೃಗ್ಗಣಿತ ಪಂಚಾಂಗ.
• ಅಯನಾಂಶ ಲಾಹಿರಿ (ಚಿತ್ರಾಪಕ್ಷ). ಸೂರ್ಯೋದಯ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯಬಿಂಬದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕ್ಷಣ. ಮಾಸಗಳು ಅಮಾಂತ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಋತುವನ್ನು ಚಾಂದ್ರಮಾಸದಂತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಎಣಿಸುತ್ತೇವೆ.
• ಈ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ 608 ದಿನಗಳ (ಜನವರಿ 2026 ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2027) ಪ್ರಕಟಿತ ದೃಕ್ ಪಂಚಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ತಿಥಿ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಮಾಸ, ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರ ಒಂದೇ ಬಂದಿವೆ. ಮುಗಿಯುವ ಸಮಯಗಳು ಒಂದು ನಿಮಿಷದೊಳಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. 15 ತಿಂಗಳ ಏಕಾದಶಿ, ಪ್ರದೋಷ, ಶಿವರಾತ್ರಿ, ಸಂಕಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನಗಳೂ ಹೊಂದಿವೆ.
• ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಚಾಂಗಗಳು ಹಳೆಯ ಗಣಿತ ಪದ್ಧತಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸಮಯ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ರತದ ದಿನವೂ ಬೇರೆ ಬರಬಹುದು. ಮನೆಯ ಆಚರಣೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಮಠ ಅನುಸರಿಸುವ ಪಂಚಾಂಗವೇ ಅಂತಿಮ.

ಸಂಕಲ್ಪದ ಬಗ್ಗೆ

ಪೂಜೆ, ಜಪ ಅಥವಾ ವ್ರತದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ವಿವರ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಕಲ್ಪ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೂಪ. ಸಂವತ್ಸರ, ಅಯನ, ಋತು, ಮಾಸ, ಪಕ್ಷ, ತಿಥಿ, ವಾಸರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕರಣಗಳನ್ನು ಈ ಪುಟ ನೀವು ತೆರೆದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಾನೇ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ದಿನ ಆರಿಸಿದರೆ ಆ ದಿನದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪಾಠ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ.