ಶ್ರೀ ರಾಮ ಭುಜಂಗ ಪ್ರಯಾತ ಸ್ತೋತ್ರ: ತಾರಕ ಬ್ರಹ್ಮನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಶರಣು

ಇದೊಂದು ರಾಮನನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಕಾಣುವ ಸ್ತೋತ್ರ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲೇ ರಾಮನು ಶುದ್ಧ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಆನಂದರೂಪ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸಾಯುವವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ತಾರಕ ಮಂತ್ರ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅದೇ ರಾಮನು ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹನುಮಂತರೊಡನೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಹೌದು.

This hymn sees Rama as the supreme Brahman. In its opening verses Rama is pure being, consciousness and bliss, bliss without form, and the Taraka mantra that Shiva whispers into the ears of the dying at Kashi. Yet the same Rama is also the lovely figure seated at the foot of the wish-fulfilling tree with Sita, Lakshmana and Hanuman.

ನಂತರದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ನಮಸ್ಕಾರ, ಮೊರೆ ಮತ್ತು ರಾಮಕಥೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುತ್ತವೆ: ಅಹಲ್ಯೆಯ ಉದ್ಧಾರ, ಶಿವಧನುಸ್ಸಿನ ಭಂಗ, ರಾವಣನ ಸೋಲು, ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಹನುಮಂತ. ಕೊನೆಗೆ “ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ” ಎಂಬ ಮೊರೆಯೂ, ಪಠಿಸುವವನು ತಾನೇ ರಾಮನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿಯೂ ಇವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

The later verses weave together salutation, plea and memories of the Rama story: the freeing of Ahalya, the breaking of Shiva’s bow, the defeat of Ravana, and Hanuman savouring Rama’s name. It ends with the repeated cry “prasida, prasida” and a phalashruti saying that the reciter becomes Rama himself. We give the meaning of each verse in Kannada and English.

---

ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)

ವಿಶುದ್ಧಂ ಪರಂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರೂಪಂ
ಗುಣಾಧಾರಮಾಧಾರಹೀನಂ ವರೇಣ್ಯಮ್ ।
ಮಹಾಂತಂ ವಿಭಾಂತಂ ಗುಹಾಂತಂ ಗುಣಾಂತಂ
ಸುಖಾಂತಂ ಸ್ವಯಂ ಧಾಮ ರಾಮಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 1 ॥

ಶಿವಂ ನಿತ್ಯಮೇಕಂ ವಿಭುಂ ತಾರಕಾಖ್ಯಂ
ಸುಖಾಕಾರಮಾಕಾರಶೂನ್ಯಂ ಸುಮಾನ್ಯಮ್ ।
ಮಹೇಶಂ ಕಲೇಶಂ ಸುರೇಶಂ ಪರೇಶಂ
ನರೇಶಂ ನಿರೀಶಂ ಮಹೀಶಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 2 ॥

ಯದಾವರ್ಣಯತ್ಕರ್ಣಮೂಲೇಽಂತಕಾಲೇ
ಶಿವೋ ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ರಾಮೇತಿ ಕಾಶ್ಯಾಮ್ ।
ತದೇಕಂ ಪರಂ ತಾರಕಬ್ರಹ್ಮರೂಪಂ
ಭಜೇಽಹಂ ಭಜೇಽಹಂ ಭಜೇಽಹಂ ಭಜೇಽಹಮ್ ॥ 3 ॥

ಮಹಾರತ್ನಪೀಠೇ ಶುಭೇ ಕಲ್ಪಮೂಲೇ
ಸುಖಾಸೀನಮಾದಿತ್ಯಕೋಟಿಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ಸದಾ ಜಾನಕೀಲಕ್ಷ್ಮಣೋಪೇತಮೇಕಂ
ಸದಾ ರಾಮಚಂದ್ರಂ ಭಜೇಽಹಂ ಭಜೇಽಹಮ್ ॥ 4 ॥

ಕ್ವಣದ್ರತ್ನಮಂಜೀರಪಾದಾರವಿಂದಂ
ಲಸನ್ಮೇಖಲಾಚಾರುಪೀತಾಂಬರಾಢ್ಯಮ್ ।
ಮಹಾರತ್ನಹಾರೋಲ್ಲಸತ್ಕೌಸ್ತುಭಾಂಗಂ
ನದಚ್ಚಂಚರೀಮಂಜರೀಲೋಲಮಾಲಮ್ ॥ 5 ॥

ಲಸಚ್ಚಂದ್ರಿಕಾಸ್ಮೇರಶೋಣಾಧರಾಭಂ
ಸಮುದ್ಯತ್ಪತಂಗೇಂದುಕೋಟಿಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ನಮದ್ಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಾದಿಕೋಟೀರರತ್ನ
ಸ್ಫುರತ್ಕಾಂತಿನೀರಾಜನಾರಾಧಿತಾಂಘ್ರಿಮ್ ॥ 6 ॥

ಪುರಃ ಪ್ರಾಂಜಲೀನಾಂಜನೇಯಾದಿಭಕ್ತಾನ್
ಸ್ವಚಿನ್ಮುದ್ರಯಾ ಭದ್ರಯಾ ಬೋಧಯಂತಮ್ ।
ಭಜೇಽಹಂ ಭಜೇಽಹಂ ಸದಾ ರಾಮಚಂದ್ರಂ
ತ್ವದನ್ಯಂ ನ ಮನ್ಯೇ ನ ಮನ್ಯೇ ನ ಮನ್ಯೇ ॥ 7 ॥

ಯದಾ ಮತ್ಸಮೀಪಂ ಕೃತಾಂತಃ ಸಮೇತ್ಯ
ಪ್ರಚಂಡಪ್ರಕೋಪೈರ್ಭಟೈರ್ಭೀಷಯೇನ್ಮಾಮ್ ।
ತದಾವಿಷ್ಕರೋಷಿ ತ್ವದೀಯಂ ಸ್ವರೂಪಂ
ಸದಾಪತ್ಪ್ರಣಾಶಂ ಸಕೋದಂಡಬಾಣಮ್ ॥ 8 ॥

ನಿಜೇ ಮಾನಸೇ ಮಂದಿರೇ ಸನ್ನಿಧೇಹಿ
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಭೋ ರಾಮಚಂದ್ರ ।
ಸಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಕೈಕಯೀನಂದನೇನ
ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾನುಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಸಂಸೇವ್ಯಮಾನ ॥ 9 ॥

ಸ್ವಭಕ್ತಾಗ್ರಗಣ್ಯೈಃ ಕಪೀಶೈರ್ಮಹೀಶೈ
ರನೀಕೈರನೇಕೈಶ್ಚ ರಾಮ ಪ್ರಸೀದ ।
ನಮಸ್ತೇ ನಮೋಽಸ್ತ್ವೀಶ ರಾಮ ಪ್ರಸೀದ
ಪ್ರಶಾಧಿ ಪ್ರಶಾಧಿ ಪ್ರಕಾಶಂ ಪ್ರಭೋ ಮಾಮ್ ॥ 10 ॥

ತ್ವಮೇವಾಸಿ ದೈವಂ ಪರಂ ಮೇ ಯದೇಕಂ
ಸುಚೈತನ್ಯಮೇತತ್ತ್ವದನ್ಯಂ ನ ಮನ್ಯೇ ।
ಯತೋಽಭೂದಮೇಯಂ ವಿಯದ್ವಾಯುತೇಜೋ
ಜಲೋರ್ವ್ಯಾದಿಕಾರ್ಯಂ ಚರಂ ಚಾಚರಂ ಚ ॥ 11 ॥

ನಮಃ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರೂಪಾಯ ತಸ್ಮೈ
ನಮೋ ದೇವದೇವಾಯ ರಾಮಾಯ ತುಭ್ಯಮ್ ।
ನಮೋ ಜಾನಕೀಜೀವಿತೇಶಾಯ ತುಭ್ಯಂ
ನಮಃ ಪುಂಡರೀಕಾಯತಾಕ್ಷಾಯ ತುಭ್ಯಮ್ ॥ 12 ॥

ನಮೋ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತಾನುರಕ್ತಾಯ ತುಭ್ಯಂ
ನಮಃ ಪುಣ್ಯಪುಂಜೈಕಲಭ್ಯಾಯ ತುಭ್ಯಮ್ ।
ನಮೋ ವೇದವೇದ್ಯಾಯ ಚಾದ್ಯಾಯ ಪುಂಸೇ
ನಮಃ ಸುಂದರಾಯೇಂದಿರಾವಲ್ಲಭಾಯ ॥ 13 ॥

ನಮೋ ವಿಶ್ವಕರ್ತ್ರೇ ನಮೋ ವಿಶ್ವಹರ್ತ್ರೇ
ನಮೋ ವಿಶ್ವಭೋಕ್ತ್ರೇ ನಮೋ ವಿಶ್ವಮಾತ್ರೇ ।
ನಮೋ ವಿಶ್ವನೇತ್ರೇ ನಮೋ ವಿಶ್ವಜೇತ್ರೇ
ನಮೋ ವಿಶ್ವಪಿತ್ರೇ ನಮೋ ವಿಶ್ವಮಾತ್ರೇ ॥ 14 ॥

ನಮಸ್ತೇ ನಮಸ್ತೇ ಸಮಸ್ತಪ್ರಪಂಚ
ಪ್ರಭೋಗಪ್ರಯೋಗಪ್ರಮಾಣಪ್ರವೀಣ ।
ಮದೀಯಂ ಮನಸ್ತ್ವತ್ಪದದ್ವಂದ್ವಸೇವಾಂ
ವಿಧಾತುಂ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಸುಚೈತನ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೈ ॥ 15 ॥

ಶಿಲಾಪಿ ತ್ವದಂಘ್ರಿಕ್ಷಮಾಸಂಗಿರೇಣು
ಪ್ರಸಾದಾದ್ಧಿ ಚೈತನ್ಯಮಾಧತ್ತ ರಾಮ ।
ನರಸ್ತ್ವತ್ಪದದ್ವಂದ್ವಸೇವಾವಿಧಾನಾ
ತ್ಸುಚೈತನ್ಯಮೇತೀತಿ ಕಿಂ ಚಿತ್ರಮತ್ರ ॥ 16 ॥

ಪವಿತ್ರಂ ಚರಿತ್ರಂ ವಿಚಿತ್ರಂ ತ್ವದೀಯಂ
ನರಾ ಯೇ ಸ್ಮರಂತ್ಯನ್ವಹಂ ರಾಮಚಂದ್ರ ।
ಭವಂತಂ ಭವಾಂತಂ ಭರಂತಂ ಭಜಂತೋ
ಲಭಂತೇ ಕೃತಾಂತಂ ನ ಪಶ್ಯಂತ್ಯತೋಽಂತೇ ॥ 17 ॥

ಸ ಪುಣ್ಯಃ ಸ ಗಣ್ಯಃ ಶರಣ್ಯೋ ಮಮಾಯಂ
ನರೋ ವೇದ ಯೋ ದೇವಚೂಡಾಮಣಿಂ ತ್ವಾಮ್ ।
ಸದಾಕಾರಮೇಕಂ ಚಿದಾನಂದರೂಪಂ
ಮನೋವಾಗಗಮ್ಯಂ ಪರಂ ಧಾಮ ರಾಮ ॥ 18 ॥

ಪ್ರಚಂಡಪ್ರತಾಪಪ್ರಭಾವಾಭಿಭೂತ
ಪ್ರಭೂತಾರಿವೀರ ಪ್ರಭೋ ರಾಮಚಂದ್ರ ।
ಬಲಂ ತೇ ಕಥಂ ವರ್ಣ್ಯತೇಽತೀವ ಬಾಲ್ಯೇ
ಯತೋಽಖಂಡಿ ಚಂಡೀಶಕೋದಂಡದಂಡಮ್ ॥ 19 ॥

ದಶಗ್ರೀವಮುಗ್ರಂ ಸಪುತ್ರಂ ಸಮಿತ್ರಂ
ಸರಿದ್ದುರ್ಗಮಧ್ಯಸ್ಥರಕ್ಷೋಗಣೇಶಮ್ ।
ಭವಂತಂ ವಿನಾ ರಾಮ ವೀರೋ ನರೋ ವಾ
ಸುರೋ ವಾಽಮರೋ ವಾ ಜಯೇತ್ಕಸ್ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಮ್ ॥ 20 ॥

ಸದಾ ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ರಾಮಾಮೃತಂ ತೇ
ಸದಾರಾಮಮಾನಂದನಿಷ್ಯಂದಕಂದಮ್ ।
ಪಿಬಂತಂ ನಮಂತಂ ಸುದಂತಂ ಹಸಂತಂ
ಹನೂಮಂತಮಂತರ್ಭಜೇ ತಂ ನಿತಾಂತಮ್ ॥ 21 ॥

ಸದಾ ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ರಾಮಾಮೃತಂ ತೇ
ಸದಾರಾಮಮಾನಂದನಿಷ್ಯಂದಕಂದಮ್ ।
ಪಿಬನ್ನನ್ವಹಂ ನನ್ವಹಂ ನೈವ ಮೃತ್ಯೋ
ರ್ಬಿಭೇಮಿ ಪ್ರಸಾದಾದಸಾದಾತ್ತವೈವ ॥ 22 ॥

ಅಸೀತಾಸಮೇತೈರಕೋದಂಡಭೂಷೈ
ರಸೌಮಿತ್ರಿವಂದ್ಯೈರಚಂಡಪ್ರತಾಪೈಃ ।
ಅಲಂಕೇಶಕಾಲೈರಸುಗ್ರೀವಮಿತ್ರೈ
ರರಾಮಾಭಿಧೇಯೈರಲಂ ದೈವತೈರ್ನಃ ॥ 23 ॥

ಅವೀರಾಸನಸ್ಥೈರಚಿನ್ಮುದ್ರಿಕಾಢ್ಯೈ
ರಭಕ್ತಾಂಜನೇಯಾದಿತತ್ತ್ವಪ್ರಕಾಶೈಃ ।
ಅಮಂದಾರಮೂಲೈರಮಂದಾರಮಾಲೈ
ರರಾಮಾಭಿಧೇಯೈರಲಂ ದೈವತೈರ್ನಃ ॥ 24 ॥

ಅಸಿಂಧುಪ್ರಕೋಪೈರವಂದ್ಯಪ್ರತಾಪೈ
ರಬಂಧುಪ್ರಯಾಣೈರಮಂದಸ್ಮಿತಾಢ್ಯೈಃ ।
ಅದಂಡಪ್ರವಾಸೈರಖಂಡಪ್ರಬೋಧೈ
ರರಾಮಾಭಿಧೇಯೈರಲಂ ದೈವತೈರ್ನಃ ॥ 25 ॥

ಹರೇ ರಾಮ ಸೀತಾಪತೇ ರಾವಣಾರೇ
ಖರಾರೇ ಮುರಾರೇಽಸುರಾರೇ ಪರೇತಿ ।
ಲಪಂತಂ ನಯಂತಂ ಸದಾಕಾಲಮೇವಂ
ಸಮಾಲೋಕಯಾಲೋಕಯಾಶೇಷಬಂಧೋ ॥ 26 ॥

ನಮಸ್ತೇ ಸುಮಿತ್ರಾಸುಪುತ್ರಾಭಿವಂದ್ಯ
ನಮಸ್ತೇ ಸದಾ ಕೈಕಯೀನಂದನೇಡ್ಯ ।
ನಮಸ್ತೇ ಸದಾ ವಾನರಾಧೀಶವಂದ್ಯ
ನಮಸ್ತೇ ನಮಸ್ತೇ ಸದಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ॥ 27 ॥

ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಚಂಡಪ್ರತಾಪ
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಚಂಡಾರಿಕಾಲ ।
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಪನ್ನಾನುಕಂಪಿನ್
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಭೋ ರಾಮಚಂದ್ರ ॥ 28 ॥

ಫಲಶ್ರುತಿ

ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತಂ ಪರಂ ವೇದಸಾರಂ
ಮುದಾ ರಾಮಚಂದ್ರಸ್ಯ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ನಿತ್ಯಮ್ ।
ಪಠನ್ಸಂತತಂ ಚಿಂತಯನ್ಸ್ವಾಂತರಂಗೇ
ಸ ಏವ ಸ್ವಯಂ ರಾಮಚಂದ್ರಃ ಸ ಧನ್ಯಃ ॥ 29 ॥

ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari

विशुद्धं परं सच्चिदानंदरूपं
गुणाधारमाधारहीनं वरेण्यम् ।
महांतं विभांतं गुहांतं गुणांतं
सुखांतं स्वयं धाम रामं प्रपद्ये ॥ 1 ॥

शिवं नित्यमेकं विभुं तारकाख्यं
सुखाकारमाकारशून्यं सुमान्यम् ।
महेशं कलेशं सुरेशं परेशं
नरेशं निरीशं महीशं प्रपद्ये ॥ 2 ॥

यदावर्णयत्कर्णमूलेऽंतकाले
शिवो राम रामेति रामेति काश्याम् ।
तदेकं परं तारकब्रह्मरूपं
भजेऽहं भजेऽहं भजेऽहं भजेऽहम् ॥ 3 ॥

महारत्नपीठे शुभे कल्पमूले
सुखासीनमादित्यकोटिप्रकाशम् ।
सदा जानकीलक्ष्मणोपेतमेकं
सदा रामचंद्रं भजेऽहं भजेऽहम् ॥ 4 ॥

क्वणद्रत्नमंजीरपादारविंदं
लसन्मेखलाचारुपीतांबराढ्यम् ।
महारत्नहारोल्लसत्कौस्तुभांगं
नदच्चंचरीमंजरीलोलमालम् ॥ 5 ॥

लसच्चंद्रिकास्मेरशोणाधराभं
समुद्यत्पतंगेंदुकोटिप्रकाशम् ।
नमद्ब्रह्मरुद्रादिकोटीररत्न
स्फुरत्कांतिनीराजनाराधितांघ्रिम् ॥ 6 ॥

पुरः प्रांजलीनांजनेयादिभक्तान्
स्वचिन्मुद्रया भद्रया बोधयंतम् ।
भजेऽहं भजेऽहं सदा रामचंद्रं
त्वदन्यं न मन्ये न मन्ये न मन्ये ॥ 7 ॥

यदा मत्समीपं कृतांतः समेत्य
प्रचंडप्रकोपैर्भटैर्भीषयेन्माम् ।
तदाविष्करोषि त्वदीयं स्वरूपं
सदापत्प्रणाशं सकोदंडबाणम् ॥ 8 ॥

निजे मानसे मंदिरे सन्निधेहि
प्रसीद प्रसीद प्रभो रामचंद्र ।
ससौमित्रिणा कैकयीनंदनेन
स्वशक्त्यानुभक्त्या च संसेव्यमान ॥ 9 ॥

स्वभक्ताग्रगण्यैः कपीशैर्महीशै
रनीकैरनेकैश्च राम प्रसीद ।
नमस्ते नमोऽस्त्वीश राम प्रसीद
प्रशाधि प्रशाधि प्रकाशं प्रभो माम् ॥ 10 ॥

त्वमेवासि दैवं परं मे यदेकं
सुचैतन्यमेतत्त्वदन्यं न मन्ये ।
यतोऽभूदमेयं वियद्वायुतेजो
जलोर्व्यादिकार्यं चरं चाचरं च ॥ 11 ॥

नमः सच्चिदानंदरूपाय तस्मै
नमो देवदेवाय रामाय तुभ्यम् ।
नमो जानकीजीवितेशाय तुभ्यं
नमः पुंडरीकायताक्षाय तुभ्यम् ॥ 12 ॥

नमो भक्तियुक्तानुरक्ताय तुभ्यं
नमः पुण्यपुंजैकलभ्याय तुभ्यम् ।
नमो वेदवेद्याय चाद्याय पुंसे
नमः सुंदरायेंदिरावल्लभाय ॥ 13 ॥

नमो विश्वकर्त्रे नमो विश्वहर्त्रे
नमो विश्वभोक्त्रे नमो विश्वमात्रे ।
नमो विश्वनेत्रे नमो विश्वजेत्रे
नमो विश्वपित्रे नमो विश्वमात्रे ॥ 14 ॥

नमस्ते नमस्ते समस्तप्रपंच
प्रभोगप्रयोगप्रमाणप्रवीण ।
मदीयं मनस्त्वत्पदद्वंद्वसेवां
विधातुं प्रवृत्तं सुचैतन्यसिद्ध्यै ॥ 15 ॥

शिलापि त्वदंघ्रिक्षमासंगिरेणु
प्रसादाद्धि चैतन्यमाधत्त राम ।
नरस्त्वत्पदद्वंद्वसेवाविधाना
त्सुचैतन्यमेतीति किं चित्रमत्र ॥ 16 ॥

पवित्रं चरित्रं विचित्रं त्वदीयं
नरा ये स्मरंत्यन्वहं रामचंद्र ।
भवंतं भवांतं भरंतं भजंतो
लभंते कृतांतं न पश्यंत्यतोऽंते ॥ 17 ॥

स पुण्यः स गण्यः शरण्यो ममायं
नरो वेद यो देवचूडामणिं त्वाम् ।
सदाकारमेकं चिदानंदरूपं
मनोवागगम्यं परं धाम राम ॥ 18 ॥

प्रचंडप्रतापप्रभावाभिभूत
प्रभूतारिवीर प्रभो रामचंद्र ।
बलं ते कथं वर्ण्यतेऽतीव बाल्ये
यतोऽखंडि चंडीशकोदंडदंडम् ॥ 19 ॥

दशग्रीवमुग्रं सपुत्रं समित्रं
सरिद्दुर्गमध्यस्थरक्षोगणेशम् ।
भवंतं विना राम वीरो नरो वा
सुरो वाऽमरो वा जयेत्कस्त्रिलोक्याम् ॥ 20 ॥

सदा राम रामेति रामामृतं ते
सदाराममानंदनिष्यंदकंदम् ।
पिबंतं नमंतं सुदंतं हसंतं
हनूमंतमंतर्भजे तं नितांतम् ॥ 21 ॥

सदा राम रामेति रामामृतं ते
सदाराममानंदनिष्यंदकंदम् ।
पिबन्नन्वहं नन्वहं नैव मृत्यो
र्बिभेमि प्रसादादसादात्तवैव ॥ 22 ॥

असीतासमेतैरकोदंडभूषै
रसौमित्रिवंद्यैरचंडप्रतापैः ।
अलंकेशकालैरसुग्रीवमित्रै
ररामाभिधेयैरलं दैवतैर्नः ॥ 23 ॥

अवीरासनस्थैरचिन्मुद्रिकाढ्यै
रभक्तांजनेयादितत्त्वप्रकाशैः ।
अमंदारमूलैरमंदारमालै
ररामाभिधेयैरलं दैवतैर्नः ॥ 24 ॥

असिंधुप्रकोपैरवंद्यप्रतापै
रबंधुप्रयाणैरमंदस्मिताढ्यैः ।
अदंडप्रवासैरखंडप्रबोधै
ररामाभिधेयैरलं दैवतैर्नः ॥ 25 ॥

हरे राम सीतापते रावणारे
खरारे मुरारेऽसुरारे परेति ।
लपंतं नयंतं सदाकालमेवं
समालोकयालोकयाशेषबंधो ॥ 26 ॥

नमस्ते सुमित्रासुपुत्राभिवंद्य
नमस्ते सदा कैकयीनंदनेड्य ।
नमस्ते सदा वानराधीशवंद्य
नमस्ते नमस्ते सदा रामचंद्र ॥ 27 ॥

प्रसीद प्रसीद प्रचंडप्रताप
प्रसीद प्रसीद प्रचंडारिकाल ।
प्रसीद प्रसीद प्रपन्नानुकंपिन्
प्रसीद प्रसीद प्रभो रामचंद्र ॥ 28 ॥

ಫಲಶ್ರುತಿ

भुजंगप्रयातं परं वेदसारं
मुदा रामचंद्रस्य भक्त्या च नित्यम् ।
पठन्संततं चिंतयन्स्वांतरंगे
स एव स्वयं रामचंद्रः स धन्यः ॥ 29 ॥

IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration

viśuddhaṃ paraṃ saccidānaṃdarūpaṃ
guṇādhāramādhārahīnaṃ vareṇyam |
mahāṃtaṃ vibhāṃtaṃ guhāṃtaṃ guṇāṃtaṃ
sukhāṃtaṃ svayaṃ dhāma rāmaṃ prapadye || 1 ||

śivaṃ nityamekaṃ vibhuṃ tārakākhyaṃ
sukhākāramākāraśūnyaṃ sumānyam |
maheśaṃ kaleśaṃ sureśaṃ pareśaṃ
nareśaṃ nirīśaṃ mahīśaṃ prapadye || 2 ||

yadāvarṇayatkarṇamūle’ṃtakāle
śivo rāma rāmeti rāmeti kāśyām |
tadekaṃ paraṃ tārakabrahmarūpaṃ
bhaje’haṃ bhaje’haṃ bhaje’haṃ bhaje’ham || 3 ||

mahāratnapīṭhe śubhe kalpamūle
sukhāsīnamādityakoṭiprakāśam |
sadā jānakīlakṣmaṇopetamekaṃ
sadā rāmacaṃdraṃ bhaje’haṃ bhaje’ham || 4 ||

kvaṇadratnamaṃjīrapādāraviṃdaṃ
lasanmekhalācārupītāṃbarāḍhyam |
mahāratnahārollasatkaustubhāṃgaṃ
nadaccaṃcarīmaṃjarīlolamālam || 5 ||

lasaccaṃdrikāsmeraśoṇādharābhaṃ
samudyatpataṃgeṃdukoṭiprakāśam |
namadbrahmarudrādikoṭīraratna
sphuratkāṃtinīrājanārādhitāṃghrim || 6 ||

puraḥ prāṃjalīnāṃjaneyādibhaktān
svacinmudrayā bhadrayā bodhayaṃtam |
bhaje’haṃ bhaje’haṃ sadā rāmacaṃdraṃ
tvadanyaṃ na manye na manye na manye || 7 ||

yadā matsamīpaṃ kṛtāṃtaḥ sametya
pracaṃḍaprakopairbhaṭairbhīṣayenmām |
tadāviṣkaroṣi tvadīyaṃ svarūpaṃ
sadāpatpraṇāśaṃ sakodaṃḍabāṇam || 8 ||

nije mānase maṃdire sannidhehi
prasīda prasīda prabho rāmacaṃdra |
sasaumitriṇā kaikayīnaṃdanena
svaśaktyānubhaktyā ca saṃsevyamāna || 9 ||

svabhaktāgragaṇyaiḥ kapīśairmahīśai
ranīkairanekaiśca rāma prasīda |
namaste namo’stvīśa rāma prasīda
praśādhi praśādhi prakāśaṃ prabho mām || 10 ||

tvamevāsi daivaṃ paraṃ me yadekaṃ
sucaitanyametattvadanyaṃ na manye |
yato’bhūdameyaṃ viyadvāyutejo
jalorvyādikāryaṃ caraṃ cācaraṃ ca || 11 ||

namaḥ saccidānaṃdarūpāya tasmai
namo devadevāya rāmāya tubhyam |
namo jānakījīviteśāya tubhyaṃ
namaḥ puṃḍarīkāyatākṣāya tubhyam || 12 ||

namo bhaktiyuktānuraktāya tubhyaṃ
namaḥ puṇyapuṃjaikalabhyāya tubhyam |
namo vedavedyāya cādyāya puṃse
namaḥ suṃdarāyeṃdirāvallabhāya || 13 ||

namo viśvakartre namo viśvahartre
namo viśvabhoktre namo viśvamātre |
namo viśvanetre namo viśvajetre
namo viśvapitre namo viśvamātre || 14 ||

namaste namaste samastaprapaṃca
prabhogaprayogapramāṇapravīṇa |
madīyaṃ manastvatpadadvaṃdvasevāṃ
vidhātuṃ pravṛttaṃ sucaitanyasiddhyai || 15 ||

śilāpi tvadaṃghrikṣamāsaṃgireṇu
prasādāddhi caitanyamādhatta rāma |
narastvatpadadvaṃdvasevāvidhānā
tsucaitanyametīti kiṃ citramatra || 16 ||

pavitraṃ caritraṃ vicitraṃ tvadīyaṃ
narā ye smaraṃtyanvahaṃ rāmacaṃdra |
bhavaṃtaṃ bhavāṃtaṃ bharaṃtaṃ bhajaṃto
labhaṃte kṛtāṃtaṃ na paśyaṃtyato’ṃte || 17 ||

sa puṇyaḥ sa gaṇyaḥ śaraṇyo mamāyaṃ
naro veda yo devacūḍāmaṇiṃ tvām |
sadākāramekaṃ cidānaṃdarūpaṃ
manovāgagamyaṃ paraṃ dhāma rāma || 18 ||

pracaṃḍapratāpaprabhāvābhibhūta
prabhūtārivīra prabho rāmacaṃdra |
balaṃ te kathaṃ varṇyate’tīva bālye
yato’khaṃḍi caṃḍīśakodaṃḍadaṃḍam || 19 ||

daśagrīvamugraṃ saputraṃ samitraṃ
sariddurgamadhyastharakṣogaṇeśam |
bhavaṃtaṃ vinā rāma vīro naro vā
suro vā’maro vā jayetkastrilokyām || 20 ||

sadā rāma rāmeti rāmāmṛtaṃ te
sadārāmamānaṃdaniṣyaṃdakaṃdam |
pibaṃtaṃ namaṃtaṃ sudaṃtaṃ hasaṃtaṃ
hanūmaṃtamaṃtarbhaje taṃ nitāṃtam || 21 ||

sadā rāma rāmeti rāmāmṛtaṃ te
sadārāmamānaṃdaniṣyaṃdakaṃdam |
pibannanvahaṃ nanvahaṃ naiva mṛtyo
rbibhemi prasādādasādāttavaiva || 22 ||

asītāsametairakodaṃḍabhūṣai
rasaumitrivaṃdyairacaṃḍapratāpaiḥ |
alaṃkeśakālairasugrīvamitrai
rarāmābhidheyairalaṃ daivatairnaḥ || 23 ||

avīrāsanasthairacinmudrikāḍhyai
rabhaktāṃjaneyāditattvaprakāśaiḥ |
amaṃdāramūlairamaṃdāramālai
rarāmābhidheyairalaṃ daivatairnaḥ || 24 ||

asiṃdhuprakopairavaṃdyapratāpai
rabaṃdhuprayāṇairamaṃdasmitāḍhyaiḥ |
adaṃḍapravāsairakhaṃḍaprabodhai
rarāmābhidheyairalaṃ daivatairnaḥ || 25 ||

hare rāma sītāpate rāvaṇāre
kharāre murāre’surāre pareti |
lapaṃtaṃ nayaṃtaṃ sadākālamevaṃ
samālokayālokayāśeṣabaṃdho || 26 ||

namaste sumitrāsuputrābhivaṃdya
namaste sadā kaikayīnaṃdaneḍya |
namaste sadā vānarādhīśavaṃdya
namaste namaste sadā rāmacaṃdra || 27 ||

prasīda prasīda pracaṃḍapratāpa
prasīda prasīda pracaṃḍārikāla |
prasīda prasīda prapannānukaṃpin
prasīda prasīda prabho rāmacaṃdra || 28 ||

ಫಲಶ್ರುತಿ

bhujaṃgaprayātaṃ paraṃ vedasāraṃ
mudā rāmacaṃdrasya bhaktyā ca nityam |
paṭhansaṃtataṃ ciṃtayansvāṃtaraṃge
sa eva svayaṃ rāmacaṃdraḥ sa dhanyaḥ || 29 ||

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ

• 1 ಶುದ್ಧನೂ ಪರಮನೂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನೂ, ಗುಣಗಳಿಗೆ ಆಧಾರನಾದರೂ ತಾನು ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲದವನೂ, ಎಲ್ಲರೂ ಬಯಸಬೇಕಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ರಾಮನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಮಹಾಂತನು, ಬೆಳಗುವವನು, ಹೃದಯದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು, ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ಸುಖದ ಪರಮಾವಧಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ ನೆಲೆ.
  I take refuge in Rama: pure, supreme, whose nature is being, consciousness and bliss, the support of the gunas yet himself without support, the most worthy of choice. He is great and shining, dwelling in the cave of the heart, beyond the gunas, the fulfilment of joy, the self-luminous abode.
• 2 ಮಂಗಳಕರನೂ ನಿತ್ಯನೂ ಏಕನೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯೂ, ತಾರಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನೂ, ಆನಂದವೇ ರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನೂ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪೂಜ್ಯನೂ ಆದವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಮಹೇಶ, ಕಲೆಗಳ ಒಡೆಯ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ, ಪರಮೇಶ, ಮನುಷ್ಯರ ರಾಜ, ತನಗೆ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಒಡೆಯನೂ ಇಲ್ಲದವನು, ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ.
  I take refuge in him who is auspicious, eternal, one and all-pervading, called Taraka, the one who carries across, whose form is bliss yet who has no form, revered by all. He is the great lord, lord of the arts, lord of the gods, the supreme lord, king of men, the one with no lord above him, lord of the earth.
• 3 ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸಾವಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ “ರಾಮ ರಾಮ ರಾಮ” ಎಂದು ಹೇಳುವನಲ್ಲ, ಆ ಏಕವೂ ಪರಮವೂ ಆದ ತಾರಕಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ, ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ, ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ, ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
  That which Shiva utters at Kashi into the ear of the dying at their last hour, “Rama, Rama, Rama”: that one supreme form, the Taraka Brahman, I worship, I worship, I worship, I worship.
• 4 ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿ, ಶುಭವಾದ ಮಹಾರತ್ನಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಬೆಳಗುವ, ಸದಾ ಜಾನಕಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡನೆ ಇರುವ ಅದ್ವಿತೀಯನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
  Seated at ease on an auspicious throne of great jewels at the foot of the wish-fulfilling tree, shining like ten million suns, ever accompanied by Janaki and Lakshmana, the one without a second: that Ramachandra I always worship.
• 5 ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ರತ್ನದ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಝಣಝಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಳೆಯುವ ಒಡ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಪೀತಾಂಬರ ಅವನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ. ಮಹಾರತ್ನಗಳ ಹಾರದ ನಡುವೆ ಕೌಸ್ತುಭ ಅವನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ, ಝೇಂಕರಿಸುವ ದುಂಬಿಗಳು ಮುತ್ತಿದ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳ ಮಾಲೆ ಅವನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತದೆ.
  His lotus feet ring with jewelled anklets. He is adorned with a gleaming girdle and fine yellow silk. The Kaustubha gem shines on his chest amid a necklace of great jewels, and on his neck sways a garland of flower clusters where humming bees hover.
• 6 ಅವನ ಕೆಂಪು ತುಟಿಗಳು ಬೆಳದಿಂಗಳಂತಹ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉದಯಿಸುವ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರಂತೆ ಅವನು ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ. ನಮಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ಮೊದಲಾದವರ ಕಿರೀಟರತ್ನಗಳ ಕಾಂತಿಯೇ ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಆರತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
  His red lips glow with a smile like moonlight. He shines like ten million rising suns and moons. The sparkling light of the crown jewels of Brahma, Rudra and the others, as they bow, becomes the arati that worships his feet.
• 7 ತನ್ನ ಎದುರು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿರುವ ಆಂಜನೇಯ ಮೊದಲಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ರಾಮನೇ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
  I always worship Ramachandra, who teaches the truth by his auspicious chin-mudra to Anjaneya and the other devotees standing before him with folded hands. O Rama, I hold no one other than you, none, none.
• 8 ಯಮನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಉಗ್ರಕೋಪದ ತನ್ನ ದೂತರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೆದರಿಸುವಾಗ, ನೀನು ಕೋದಂಡ ಮತ್ತು ಬಾಣ ಹಿಡಿದ, ಸದಾ ಆಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
  When Yama comes near me and frightens me with his fiercely angry servants, then you reveal your own form, bearing the Kodanda bow and arrows, the form that ever destroys calamity.
• 9 ಓ ಪ್ರಭು ರಾಮಚಂದ್ರನೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗ ಭರತನೂ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಸೀತೆಯೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
  Dwell in the temple of my mind, O Lord Ramachandra, be gracious, be gracious. You are served with devotion by Lakshmana, by Bharata the son of Kaikeyi, and by Sita, your own Shakti.
• 10 ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾದ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠರೊಡನೆ, ರಾಜರೊಡನೆ, ಅನೇಕ ಸೈನ್ಯಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ರಾಮನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಈಶನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ರಾಮನೇ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಪ್ರಭುವೇ, ನನಗೆ ತಿಳಿವಿನ ಬೆಳಕು ಸಿಗುವಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ತಿದ್ದಿ ನಡೆಸು, ನಡೆಸು.
  O Rama, with the foremost of your devotees, the monkey chiefs, the kings and the many armies, be gracious. Salutations to you, O Lord, Rama, be gracious. Guide me, guide me, O Lord, into the light of understanding.
• 11 ನೀನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ದೈವ, ಏಕವೂ ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯವೂ ನೀನೇ. ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೊಂದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದ ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ, ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಚರಾಚರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ.
  You alone are my supreme deity, the one, this pure consciousness. I hold nothing other than you. From you arose the immeasurable effects, space, air, fire, water, earth and the rest, and all that moves and does not move.
• 12 ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರೂಪನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವದೇವನಾದ ರಾಮನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜಾನಕಿಯ ಪ್ರಾಣನಾಥನೇ, ಕಮಲದಳದಂತೆ ನೀಳವಾದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutations to him whose form is being, consciousness and bliss. Salutations to you, Rama, god of gods. Salutations to you, lord of Janaki’s life, whose eyes are long like lotus petals.
• 13 ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನೇ, ಪುಣ್ಯರಾಶಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುವವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಆದಿಪುರುಷನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸುಂದರನೂ ಇಂದಿರೆಯ (ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ) ಪ್ರಿಯನೂ ಆದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutations to you who love those filled with devotion, you who are reached only through a store of merit. Salutations to the first Person, to be known through the Vedas. Salutations to the beautiful one, beloved of Indira, that is Lakshmi.
• 14 ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನಿಗೆ, ಸಂಹರಿಸುವವನಿಗೆ, ಅನುಭವಿಸುವವನಿಗೆ, ಅಳೆಯುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಡೆಸುವವನಿಗೆ, ಗೆಲ್ಲುವವನಿಗೆ, ವಿಶ್ವದ ತಂದೆಗೆ, ವಿಶ್ವದ ತಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutations to the maker of the universe, to its destroyer, to its enjoyer, to its measurer. Salutations to its guide, to its conqueror, to the father of the universe, to the mother of the universe.
• 15 ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಭೋಗ, ನಡೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗಳದ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿದೆ.
  Salutations, salutations to you, master of the enjoyment, the working and the means of knowing of the whole world. For the attainment of pure consciousness my mind has set itself to serving your two feet.
• 16 ರಾಮನೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಕಿದ ಧೂಳಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಲ್ಲು ಕೂಡ (ಅಹಲ್ಯೆ) ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು?
  O Rama, by the grace of the dust your feet left on the ground, even a stone, Ahalya, came to life. What wonder, then, if a man attains pure consciousness by serving your feet?
• 17 ರಾಮಚಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರವೂ ಅದ್ಭುತವೂ ಆದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ದಿನವೂ ಸ್ಮರಿಸುವವರು, ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಮನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
  O Ramachandra, those who remember every day your pure and wondrous story, worshipping you who end worldly existence and sustain all, attain you. So at the end they do not see Yama.
• 18 ರಾಮನೇ, ದೇವತೆಗಳ ಶಿರೋಮಣಿಯೂ, ಸದಾ ಇರುವವನೂ, ಏಕನೂ, ಚಿದಾನಂದರೂಪನೂ, ಮನಸ್ಸು ಮಾತುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕದವನೂ, ಪರಮಧಾಮವೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರಿತ ಮನುಷ್ಯನೇ ಪುಣ್ಯವಂತ, ಅವನೇ ಗಣನೀಯ, ಅವನೇ ನನಗೆ ಆಶ್ರಯ.
  O Rama, the man who knows you, crest jewel of the gods, ever-existent, one, of the nature of consciousness and bliss, beyond the reach of mind and speech, the supreme abode: he is blessed, he is worthy of honour, he is my refuge.
• 19 ನಿನ್ನ ಉಗ್ರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯ ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದ ಪ್ರಭು ರಾಮಚಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸುವುದು? ನೀನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಶಿವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮುರಿದೆಯಲ್ಲ.
  O Lord Ramachandra, who by the force of your fierce valour overpowered countless enemy warriors, how can your strength be described? For even in boyhood you broke the great bow of Shiva.
• 20 ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಇದ್ದ, ಸಮುದ್ರದ ನಡುವಿನ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರ ಒಡೆಯ, ಉಗ್ರನಾದ ಹತ್ತು ತಲೆಯ ರಾವಣನನ್ನು, ರಾಮನೇ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವೀರನು, ಮನುಷ್ಯನು, ದೇವತೆಯು ಅಥವಾ ಅಮರನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲ?
  The fierce ten-headed Ravana, with his sons and allies, lord of the demon hosts in a fortress ringed by the sea: O Rama, apart from you, what hero, man, god or immortal in the three worlds could conquer him?
• 21 “ರಾಮ ರಾಮ” ಎಂಬ ನಿನ್ನ ನಾಮಾಮೃತವನ್ನು ಸದಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನಾನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಎಡೆಬಿಡದೆ ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ಅಮೃತ ಎಂದೂ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುವಂಥದ್ದು, ಆನಂದ ಹರಿಯುವ ಮೂಲ. ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತ ಅವನು ನಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸುಂದರ ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸಿ ನಗುತ್ತಾನೆ.
  I worship within, without pause, that Hanuman who ever drinks the nectar of your name, “Rama, Rama”. That nectar is an unfailing delight, the root from which bliss flows. Drinking it he bows, and laughs with his fine teeth shining.
• 22 ಸದಾ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುವ, ಆನಂದ ಹರಿಯುವ ಮೂಲವಾದ “ರಾಮ ರಾಮ” ಎಂಬ ನಿನ್ನ ನಾಮಾಮೃತವನ್ನು ದಿನವೂ ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ನಾನು, ಎಂದೂ ಕುಂದದ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ, ಸಾವಿಗೆ ಖಂಡಿತ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ.
  Drinking every day the nectar of your name, “Rama, Rama”, an unfailing delight and the root from which bliss flows, I surely do not fear death at all, by your grace alone, which never fails.
• 23 ಸೀತೆಯೊಡನೆ ಇಲ್ಲದ, ಕೋದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸದ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ವಂದಿತರಲ್ಲದ, ಉಗ್ರಪರಾಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ, ಲಂಕೇಶನಿಗೆ ಯಮನಲ್ಲದ, ಸುಗ್ರೀವನ ಮಿತ್ರರಲ್ಲದ, ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಡ.
  Gods not joined with Sita, not adorned with the Kodanda, not honoured by Lakshmana, without fierce valour, not the death of Lanka’s lord, not friends of Sugriva, not named Rama: enough of such gods for us.
• 24 ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿಲ್ಲದ, ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಧರಿಸದ, ಆಂಜನೇಯ ಮೊದಲಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸದ, ಮಂದಾರವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿಲ್ಲದ, ಮಂದಾರಮಾಲೆ ತೊಡದ, ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಡ.
  Gods not seated in the hero’s posture, without the chin-mudra, not revealing the truth to devotees like Anjaneya, not at the foot of the mandara tree, not wearing mandara garlands, not named Rama: enough of such gods for us.
• 25 ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸದ, ವಂದನೀಯವಾದ ಪರಾಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ, ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಹೊರಡದ, ಸೌಮ್ಯ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಿಲ್ಲದ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸದ, ಅಖಂಡ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ, ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಡ.
  Gods who never turned their anger on the ocean, whose valour is not revered, who did not set out with their kin, without a gentle smile, who did not dwell in the Dandaka forest, without unbroken wisdom, not named Rama: enough of such gods for us.
• 26 “ಹರೇ, ರಾಮ, ಸೀತಾಪತಿ, ರಾವಣನ ಶತ್ರು, ಖರನ ಶತ್ರು, ಮುರನ ಶತ್ರು, ಅಸುರರ ಶತ್ರು, ಪರಮನೇ” ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಸದಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವ ನನ್ನನ್ನು, ಎಲ್ಲರ ಬಂಧುವೇ, ಕೃಪೆಯಿಂದ ನೋಡು, ನೋಡು.
  O kinsman of all, look upon me, look upon me, who spend all my time saying thus: “Hari, Rama, lord of Sita, foe of Ravana, foe of Khara, foe of Mura, foe of the asuras, supreme one”.
• 27 ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಸುಪುತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ವಂದಿತನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗ ಭರತನಿಂದ ಸದಾ ಸ್ತುತನಾದವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಾನರರಾಜನಿಂದ ಸದಾ ವಂದಿತನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ರಾಮಚಂದ್ರನೇ, ನಿನಗೆ ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutations to you, honoured by Lakshmana, the good son of Sumitra. Salutations to you, ever praised by Bharata, the son of Kaikeyi. Salutations to you, ever honoured by the king of the monkeys. Salutations, salutations always to you, Ramachandra.
• 28 ಉಗ್ರಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಭಯಂಕರ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಯಮನಾದವನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಶರಣಾದವರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಪ್ರಭು ರಾಮಚಂದ್ರನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.
  O you of fierce valour, be gracious, be gracious. O death to fearsome foes, be gracious. O you who pity those who take refuge in you, be gracious. O Lord Ramachandra, be gracious, be gracious.
• 29 ವೇದಗಳ ಸಾರವಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಪಠಿಸುತ್ತ, ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುವವನು ತಾನೇ ರಾಮಚಂದ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಧನ್ಯನು.
  Whoever recites every day, with joy and devotion, this excellent Bhujangaprayata of Ramachandra, the essence of the Vedas, and ever contemplates it in his own heart, he himself becomes Ramachandra, he is blessed.

---

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn

ಮೂಲದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ, ಇದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಬೇಕಾದ ಆಧಾರ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು (1, 2, 11) ರಾಮನನ್ನು ಶುದ್ಧ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ತಾರಕಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಇದು ಅದ್ವೈತ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಅದೇ ಪರಂಪರೆಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಂತೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

The colophon of our source ascribes the hymn to Shankaracharya. This is the tradition’s belief, and there is little evidence to settle it. Its opening verses (1, 2, 11) see Rama as pure being, consciousness and bliss, the Taraka Brahman, which is the outlook of the Advaita tradition, and we have given the meaning in keeping with that tradition.

ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ ಅವರನ್ನು ದಾಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ರಾಮನಾಮಕ್ಕೆ “ತಾರಕ ಮಂತ್ರ” ಎಂಬ ಹೆಸರು. 5 ಮತ್ತು 6ನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದವಿಲ್ಲ, ಅವು ರಾಮನ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ ಮಾತ್ರ. “ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆ 7ನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

The background to verse 3: tradition holds that at Kashi Shiva whispers Rama’s name into the ears of the dying and carries them across, which is why the name is called the Taraka mantra. Verses 5 and 6 have no main verb and only describe Rama’s form. The verb, “I worship”, comes in verse 7.

23 ರಿಂದ 25ರವರೆಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು “ಅ” ಎಂಬ ನಿಷೇಧದಿಂದ ಶುರುವಾಗುವ ಪದಗಳ ಸರಪಳಿ: ರಾಮನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ, ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ಇದೊಂದು ಭಕ್ತನ ಅನನ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಕಾವ್ಯರೀತಿ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ನಿಂದೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಓದುವುದಿಲ್ಲ.

Verses 23 to 25 form a chain of words beginning with the negative “a-“: enough for us of gods who lack Rama’s marks and do not bear his name. This is a poetic way of voicing the devotee’s single-minded love, and the tradition does not read it as a slight on other gods.

ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರ ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ, ಹಾವಿನ ನಡೆಯಂತೆ ಅಲೆಅಲೆಯಾಗಿ ಸಾಗುವ ಲಯ ಇದರದು. 29ನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು “ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ “ಅನ್ತ” ಎಂಬಂತೆ ಬರೆದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅನುಸ್ವಾರದೊಂದಿಗೆ (ಅಂತ) ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ. ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುರಿದು ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಪದಗಳನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The whole hymn is in the bhujangaprayata metre, whose rhythm moves in waves like a snake’s gait, and verse 29 takes up that very name for the hymn. Where our source writes forms like “anta” with a written n, we have used the anusvara (ಅಂತ). Words that break at the end of a line and run on to the next are kept as the source has them.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸಾಯುವವರ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿ ಕುಳಿತ ಮನೆಯವರು ಮೆಲ್ಲನೆ ಒಂದು ನಾಮವನ್ನೋ, ಪ್ರೀತಿಯ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೋ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆನೆದ ಒಂದು ಹೆಸರು, ಒಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಧ್ವನಿ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.

In verse 3 Shiva speaks a single name into the ear of the dying. In a hospital ward at night we still see families sitting by a bed, softly saying a name of God or a loving word. Few words are needed at such an hour. A name remembered through a lifetime, a calm and familiar voice, is enough.

---

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.