ತಿಳಿದವರನ್ನು ಬಡವರೆಂದು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಡಿ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಚಿತ್ರ ದೊಡ್ಡದು. ಮದ ಸುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆನೆಯನ್ನು ತಾವರೆಯ ನಾರಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧಿಗತಪರಮಾರ್ಥಾನ್ಪಣ್ಡಿತಾನ್ಮಾಽವಮಂಸ್ಥಾ-
ಸ್ತೃಣಮಿವ ಲಘು ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ನೈವ ತಾನ್ಸಂರುಣದ್ಧಿ ।
ಮದಮಿಲಿತಮಿಲಿನ್ದಶ್ಯಾಮಗಣ್ಡಸ್ಥಲಾನಾಂ
ನ ಭವತಿ ಬಿಸತನ್ತುರ್ವಾರಣಂ ವಾರಣಾನಾಮ್ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अधिगतपरमार्थान्पण्डितान्माऽवमंस्था-
स्तृणमिव लघु लक्ष्मीर्नैव तान्संरुणद्धि ।
मदमिलितमिलिन्दश्यामगण्डस्थलानां
न भवति बिसतन्तुर्वारणं वारणानाम् ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
adhigataparamārthānpaṇḍitānmā’vamaṃsthā-
stṛṇamiva laghu lakṣmīrnaiva tānsaṃruṇaddhi |
madamilitamilindaśyāmagaṇḍasthalānāṃ
na bhavati bisatanturvāraṇaṃ vāraṇānām ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಧಿಗತಪರಮಾರ್ಥಾನ್ (अधिगतपरमार्थान्, adhigataparamārthān) = ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವರನ್ನು (those who have reached the highest truth)
- ಪಣ್ಡಿತಾನ್ (पण्डितान्, paṇḍitān) = ಪಂಡಿತರನ್ನು (the learned)
- ಮಾ ಅವಮಂಸ್ಥಾಃ (मा अवमंस्थाः, mā avamaṃsthāḥ) = ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಡ (do not scorn)
- ತೃಣಮ್ ಇವ ಲಘು (तृणम् इव लघु, tṛṇam iva laghu) = ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಹಗುರವಾದ (light as a blade of grass)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ನ ಏವ ತಾನ್ ಸಂರುಣದ್ಧಿ (लक्ष्मीः न एव तान् संरुणद्धि, lakṣmīḥ na eva tān saṃruṇaddhi) = ಸಂಪತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ (wealth does not hold them back)
- ಮದಮಿಲಿತಮಿಲಿನ್ದಶ್ಯಾಮಗಣ್ಡಸ್ಥಲಾನಾಮ್ (मदमिलितमिलिन्दश्यामगण्डस्थलानाम्, madamilitamilindaśyāmagaṇḍasthalānām) = ಮದಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿದ ದುಂಬಿಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ ಕೆನ್ನೆಯುಳ್ಳ (whose cheeks are dark with bees gathered at the ichor)
- ನ ಭವತಿ ಬಿಸತನ್ತುಃ (न भवति बिसतन्तुः, na bhavati bisatantuḥ) = ತಾವರೆಯ ನಾರು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ (a lotus fibre does not become)
- ವಾರಣಮ್ (वारणम्, vāraṇam) = ತಡೆ (a restraint)
- ವಾರಣಾನಾಮ್ (वारणानाम्, vāraṇānām) = ಆನೆಗಳಿಗೆ (for elephants)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಂಡಿತರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಡ. ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಹಗುರವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾರದು. ಮದಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿದ ದುಂಬಿಗಳಿಂದ ಕೆನ್ನೆ ಕಪ್ಪಾದ ಆನೆಗಳಿಗೆ ತಾವರೆಯ ನಾರು ತಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Do not scorn the learned who have reached the highest truth. Wealth, light as a blade of grass, cannot hold them back. A lotus fibre is no restraint for elephants whose cheeks are dark with the bees gathered at their ichor.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವಾರಣ ಎಂಬ ಪದ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಎರಡು ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ. ಒಂದು ತಡೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಆನೆ. ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ಇಡುವುದು ಯಮಕ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರ.
The word varana occurs twice in this verse in two different senses, a restraint and an elephant. Setting both in one line is the figure called yamaka.
ಮದದಿಂದ ಕೆನ್ನೆ ಒದ್ದೆಯಾದ ಆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ. ಆ ಮದದ ವಾಸನೆಗೆ ದುಂಬಿಗಳು ಮುತ್ತುತ್ತವೆ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆನೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ.
An elephant whose cheeks are wet with ichor is a familiar image in Sanskrit poetry. Bees gather at the scent, and at that season the elephant is at its most powerful.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 39. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 39. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹಣದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಗಡಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾದವನನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗದು.
The verse sets a limit to the belief that money can obtain anything. A person content in their work cannot be bought.
ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಳೆಯುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು. ಸರಳವಾಗಿ ಬದುಕುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಲ ಇರಬಹುದು.
Measuring others by their circumstances is easy and wrong. There may be more strength in those who live simply.