Magha shraddha is the shraddha offered on the day of the Mahalaya fortnight on which the Moon is in Magha, the tenth nakshatra. Of all twenty-seven nakshatras this is the one most closely tied to the ancestors, and a shraddha under it in their own fortnight is held to be of especially high merit.
The nakshatra of the Pitrs
Each nakshatra has a presiding deity. Bharani’s is Yama, the king of the departed; Magha’s is the Pitrs themselves, the ancestors as a body. The association is old. A verse of the Manusmriti on shraddha says that whatever mixed with honey is offered on a trayodashi, in the rains and under Magha, becomes inexhaustible, and the next verse gives the wish of the ancestors: may someone be born in our line who will offer us payasa with honey and ghee on a trayodashi, and when the shadow of the elephant falls to the east. That second verse is also the source of the rarer Gajachchhaya yoga.
When it falls, and Magha Trayodashi
The Moon passes through Magha once in the fortnight, for about a day. It reaches Bharani three or four days after the full moon and Magha eight or nine days after that, so in most years the Magha day falls on or near the krishna trayodashi. When the two coincide, the day is called Magha Trayodashi, and it answers the Manusmriti verse exactly: the trayodashi, the rainy season, and Magha, in the fortnight of the ancestors. In other years Magha falls on the dvadashi or the chaturdashi, and the combination is looser.
Like every shraddha the day is decided in the afternoon. Anudina marks the day on which the Moon is in Magha at the middle of the aparahna, the fourth of the five parts of daylight. A calendar that tests the nakshatra at sunrise can put it a day earlier, and this is the usual reason two lists disagree.
Who keeps it
The Magha day is an addition to the fortnight, not a replacement for anyone’s tithi. It is kept most by those who want to offer to all the ancestors on a day of particular weight, and by households that follow the practice of offering on each special day of the fortnight. In some families it is kept, like Maha Bharani, for those who died in the past year. Where the Magha day coincides with the tithi on which a family already offers, the two are simply kept together, and many regard that as a fortunate year for that family’s shraddha.
The rite is the ordinary Mahalaya one: tila tarpana after a bath, facing south, with the sacred thread over the right shoulder, and where possible pindas, the feeding of brahmanas and a portion for crows. Payasa made with milk and rice, with honey and ghee added at the offering, has a place of its own on this day because of the verse, and many households include it.
In the shape of the fortnight
The fortnight has a pattern. It opens at the full moon, reaches Maha Bharani in its first days, the Madhyashtami at its centre, Magha towards its end, and closes at Mahalaya Amavasya. A household that cannot keep them all keeps the tithi and the amavasya. Magha is for those who can do a little more.
ಮಘಾ ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂದರೆ ಮಹಾಲಯ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಹತ್ತನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾದ ಮಘೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಿನ ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ್ದು ಇದು; ಅವರದೇ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಫಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ.
ಪಿತೃಗಳ ನಕ್ಷತ್ರ
ಪ್ರತಿ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಅಧಿದೇವತೆ. ಭರಣಿಗೆ ಮೃತರ ರಾಜನಾದ ಯಮ; ಮಘೆಗೆ ಪಿತೃಗಳೇ, ಸಮಷ್ಟಿಯಾಗಿ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಹಳೆಯದು. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಘೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನು ಬೆರೆಸಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದು ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಪಿತೃಗಳ ಆಸೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು, ಆನೆಯ ನೆರಳು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬೀಳುವಾಗ, ಜೇನು ತುಪ್ಪ ಬೆರೆಸಿದ ಪಾಯಸವನ್ನು ನಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿ. ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪದ ಗಜಚ್ಛಾಯಾ ಯೋಗಕ್ಕೂ ಈ ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕವೇ ಮೂಲ.
ಯಾವ ದಿನ, ಮತ್ತು ಮಘಾ ತ್ರಯೋದಶಿ
ಚಂದ್ರ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ, ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಿನ, ಮಘೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಭರಣಿ, ಅದರ ಎಂಟು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಘೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಘೆಯ ದಿನ ಕೃಷ್ಣ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಅಥವಾ ಅದರ ಹತ್ತಿರ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಅದು ಮಘಾ ತ್ರಯೋದಶಿ; ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ: ತ್ರಯೋದಶಿ, ಮಳೆಗಾಲ, ಮಘೆ, ಅದೂ ಪಿತೃ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ಇತರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಘೆ ದ್ವಾದಶಿ ಅಥವಾ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಆಗ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸಡಿಲ.
ಎಲ್ಲ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಂತೆ ದಿನವನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರದ ಹೊತ್ತು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ಐದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದಾದ ಅಪರಾಹ್ಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮಘೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಿನವನ್ನು ಅನುದಿನ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಪಂಚಾಂಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚೆ ಇಡಬಹುದು; ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣ ಇದೇ.
ಯಾರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
ಮಘೆಯ ದಿನ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಯಾರ ತಿಥಿಗೂ ಬದಲಿಯಲ್ಲ. ವಿಶೇಷ ಭಾರದ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಅರ್ಪಿಸಬಯಸುವವರು, ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿ ವಿಶೇಷ ದಿನವೂ ಅರ್ಪಿಸುವ ರೂಢಿಯ ಮನೆಗಳು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭರಣಿಯಂತೆ ಇದನ್ನೂ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಮೃತರಾದವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಘೆಯ ದಿನ ಕುಟುಂಬ ಈಗಾಗಲೇ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ತಿಥಿಯೊಂದಿಗೇ ಬಂದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆ ಕುಟುಂಬದ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ವರ್ಷ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕರ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಾಲಯದಂತೆಯೇ: ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಜನಿವಾರ ಬಲ ಭುಜದ ಮೇಲೆ, ತಿಲ ತರ್ಪಣ; ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭೋಜನ, ಕಾಗೆಗಳಿಗೆ ಪಾಲು. ಆ ಶ್ಲೋಕದಿಂದಾಗಿ ಹಾಲು ಅಕ್ಕಿಯ ಪಾಯಸಕ್ಕೆ, ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಜೇನು ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ, ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ; ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.
ಪಕ್ಷದ ರೂಪರೇಖೆಯಲ್ಲಿ
ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪವಿದೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಆರಂಭ, ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭರಣಿ, ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಾಷ್ಟಮಿ, ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಘೆ, ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಲಾಗದ ಮನೆ ತಿಥಿ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಮಘೆ.