ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.30 ಅರ್ಥ: ಅಪರೇ ನಿಯತಾಹಾರಾಃ

ಹನ್ನೆರಡು ಯಜ್ಞಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ‘ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುವುದು’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami counts the list of twelve sacrifices as ending here. The acharyas unpack ‘offering the life-breaths into the life-breaths’ in different ways.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವ ವಾಯುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಉಳಿದ ವಾಯುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸುವುದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ಹೆಚ್ಚು ನೇರ: ಮಿತವಾದ ಆಹಾರದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಗಳು ತಣಿಯುತ್ತವೆ. ‘ಅಲ್ಪವಾಗಿ ಉಣ್ಣುವವನಿಂದ ಪ್ರಾಣಗಳು ಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮಗೊಂಡಂತೆ’ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

For Shankara, it means dissolving the other airs into whichever air one has mastered. Madhva’s explanation is more direct: by measured eating alone the pranas are subdued. He quotes: ‘For one who eats little, the pranas are as if offered into the pranas.’

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಯಮವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಹೊಟ್ಟೆಯ ಎರಡು ಭಾಗವನ್ನು ಅನ್ನದಿಂದ, ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಬೇಕು, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ವಾಯುವಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಖಾಲಿ ಬಿಡಬೇಕು. ‘ಹಂಸಃ ಸೋಹಂ’ ಎಂಬ ಅಜಪಾ ಮಂತ್ರದ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami quotes a well known rule from the yoga texts: fill two parts of the stomach with food, one part with water, and leave the fourth empty for the movement of air. As another meaning, he offers contemplation of the ajapa mantra ‘hamsah soham’.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯಜ್ಞವಿದರು’ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕರ್ಮಯೋಗಿಗಳೂ 3.10ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ನಿತ್ಯ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರು, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಪಾಪ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು.

Ramanuja ties ‘knowers of sacrifice’ to the third chapter. All these kinds of karma yogis know the daily and occasional duties founded on the great sacrifices spoken of in 3.10, are devoted to them, and for that very reason are cleansed of sin.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಹೊಟ್ಟೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಖಾಲಿ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬ ಹಳೆಯ ನಿಯಮ ಮಿತಾಹಾರದ ಇಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಲಹೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಬಿರಿಯುವಷ್ಟು ತಿಂದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಮಂದವಾಗುವುದು ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವ.

The old rule of leaving a quarter of the stomach empty is close to today’s common advice on eating in moderation. Everyone knows how dull the mind turns after eating until the stomach is bursting.

ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮ, ವೈದ್ಯರು ಕೊಡುವ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲ. ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಔಷಧ ಅಥವಾ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳದೆ ಊಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಮಿತಿ ಎಂದರೆ ಹಸಿವೆಯಿಂದ ಬಳಲುವುದಲ್ಲ.

But this is a traditional rule, not a medical prescription. People on diabetes medicines or insulin, growing children, pregnant women and the elderly can put themselves at risk by cutting down meals without asking their doctor. Moderation does not mean going hungry.