ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ತೋತ್ರ ಶಿವನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಸ್ತೋತ್ರ. ಮೊದಲ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದು ಅದರ ಅರ್ಥ.
The Mrityunjaya Stotra counts out the names and forms of Shiva one after another. Each of the first nineteen verses ends with the same line, namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati, which means: I bow my head to that god, what can death do to us?
ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ರಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಫಲಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಮಾತು ನೇರವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Verse 20 calls the hymn the work of Markandeya. The verses from there on are the phalashruti and the closing prayers, where the language of surrender becomes direct. Below we give the text and the meaning of each verse.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ರುದ್ರಂ ಪಶುಪತಿಂ ಸ್ಥಾಣುಂ ನೀಲಕಂಠಮುಮಾಪತಿಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 1 ॥
ನೀಲಕಂಠಂ ಕಾಲಮೂರ್ತಿಂ ಕಾಲಜ್ಞಂ ಕಾಲನಾಶನಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 2 ॥
ನೀಲಕಂಠಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ನಿರ್ಮಲಂ ನಿಲಯಪ್ರದಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 3 ॥
ವಾಮದೇವಂ ಮಹಾದೇವಂ ಲೋಕನಾಥಂ ಜಗದ್ಗುರುಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 4 ॥
ದೇವದೇವಂ ಜಗನ್ನಾಥಂ ದೇವೇಶಂ ವೃಷಭಧ್ವಜಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 5 ॥
ಗಂಗಾಧರಂ ಮಹಾದೇವಂ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 6 ॥
ತ್ರ್ಯಕ್ಷಂ ಚತುರ್ಭುಜಂ ಶಾಂತಂ ಜಟಾಮಕುಟಧಾರಿಣಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 7 ॥
ಭಸ್ಮೋದ್ಧೂಳಿತಸರ್ವಾಂಗಂ ನಾಗಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 8 ॥
ಅನಂತಮವ್ಯಯಂ ಶಾಂತಂ ಅಕ್ಷಮಾಲಾಧರಂ ಹರಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 9 ॥
ಆನಂದಂ ಪರಮಂ ನಿತ್ಯಂ ಕೈವಲ್ಯಪದದಾಯಿನಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 10 ॥
ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಂ ದೇವಂ ಪಾರ್ವತೀಪ್ರಾಣನಾಯಕಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 11 ॥
ಪ್ರಳಯಸ್ಥಿತಿಕರ್ತಾರಮಾದಿಕರ್ತಾರಮೀಶ್ವರಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 12 ॥
ವ್ಯೋಮಕೇಶಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಚಂದ್ರಾರ್ಧಕೃತಶೇಖರಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 13 ॥
ಗಂಗಾಧರಂ ಶಶಿಧರಂ ಶಂಕರಂ ಶೂಲಪಾಣಿನಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 14 ॥
ಅನಾದಿಂ ಪರಮಾನಂದಂ ಕೈವಲ್ಯಪದಗಾಮಿನಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 15 ॥
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗದಾತಾರಂ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತ್ಯಂತಕಾರಣಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 16 ॥
ಕಲ್ಪಾಯುರ್ದೇಹಿ ಮೇ ಪುಣ್ಯಂ ಯಾವದಾಯುರರೋಗತಾಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 17 ॥
ಶಿವೇಶಾನಂ ಮಹಾದೇವಂ ವಾಮದೇವಂ ಸದಾಶಿವಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 18 ॥
ಉತ್ಪತ್ತಿಸ್ಥಿತಿಸಂಹಾರಕರ್ತಾರಮೀಶ್ವರಂ ಗುರುಮ್ ।
ನಮಾಮಿ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕಿಂ ನೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 19 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಕೃತಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛಿವಸನ್ನಿಧೌ ।
ತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ನಾಗ್ನಿಚೌರಭಯಂ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 20 ॥
ಶತಾವರ್ತಂ ಪ್ರಕರ್ತವ್ಯಂ ಸಂಕಟೇ ಕಷ್ಟನಾಶನಮ್ ।
ಶುಚಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಪಠೇತ್ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಯಕಮ್ ॥ 21 ॥
ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾದೇವ ತ್ರಾಹಿ ಮಾಂ ಶರಣಾಗತಮ್ ।
ಜನ್ಮಮೃತ್ಯುಜರಾರೋಗೈಃ ಪೀಡಿತಂ ಕರ್ಮಬಂಧನೈಃ ॥ 22 ॥
ತಾವಕಸ್ತ್ವದ್ಗತಃ ಪ್ರಾಣಸ್ತ್ವಚ್ಚಿತ್ತೋಽಹಂ ಸದಾ ಮೃಡ ।
ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಪ್ಯ ದೇವೇಶಂ ತ್ರ್ಯಂಬಕಾಖ್ಯಂ ಮನುಂ ಜಪೇತ್ ॥ 23 ॥
ನಮಃ ಶಿವಾಯ ಸಾಂಬಾಯ ಹರಯೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ।
ಪ್ರಣತಕ್ಲೇಶನಾಶಾಯ ಯೋಗಿನಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ ॥ 24 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
रुद्रं पशुपतिं स्थाणुं नीलकंठमुमापतिम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 1 ॥
नीलकंठं कालमूर्तिं कालज्ञं कालनाशनम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 2 ॥
नीलकंठं विरूपाक्षं निर्मलं निलयप्रदम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 3 ॥
वामदेवं महादेवं लोकनाथं जगद्गुरुम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 4 ॥
देवदेवं जगन्नाथं देवेशं वृषभध्वजम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 5 ॥
गंगाधरं महादेवं सर्वाभरणभूषितम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 6 ॥
त्र्यक्षं चतुर्भुजं शांतं जटामकुटधारिणम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 7 ॥
भस्मोद्धूळितसर्वांगं नागाभरणभूषितम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 8 ॥
अनंतमव्ययं शांतं अक्षमालाधरं हरम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 9 ॥
आनंदं परमं नित्यं कैवल्यपददायिनम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 10 ॥
अर्धनारीश्वरं देवं पार्वतीप्राणनायकम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 11 ॥
प्रळयस्थितिकर्तारमादिकर्तारमीश्वरम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 12 ॥
व्योमकेशं विरूपाक्षं चंद्रार्धकृतशेखरम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 13 ॥
गंगाधरं शशिधरं शंकरं शूलपाणिनम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 14 ॥
अनादिं परमानंदं कैवल्यपदगामिनम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 15 ॥
स्वर्गापवर्गदातारं सृष्टिस्थित्यंतकारणम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 16 ॥
कल्पायुर्देहि मे पुण्यं यावदायुररोगताम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 17 ॥
शिवेशानं महादेवं वामदेवं सदाशिवम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 18 ॥
उत्पत्तिस्थितिसंहारकर्तारमीश्वरं गुरुम् ।
नमामि शिरसा देवं किं नो मृत्युः करिष्यति ॥ 19 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
मार्कंडेयकृतं स्तोत्रं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।
तस्य मृत्युभयं नास्ति नाग्निचौरभयं क्वचित् ॥ 20 ॥
शतावर्तं प्रकर्तव्यं संकटे कष्टनाशनम् ।
शुचिर्भूत्वा पठेत् स्तोत्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ 21 ॥
मृत्युंजय महादेव त्राहि मां शरणागतम् ।
जन्ममृत्युजरारोगैः पीडितं कर्मबंधनैः ॥ 22 ॥
तावकस्त्वद्गतः प्राणस्त्वच्चित्तोऽहं सदा मृड ।
इति विज्ञाप्य देवेशं त्र्यंबकाख्यं मनुं जपेत् ॥ 23 ॥
नमः शिवाय सांबाय हरये परमात्मने ।
प्रणतक्लेशनाशाय योगिनां पतये नमः ॥ 24 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
rudraṃ paśupatiṃ sthāṇuṃ nīlakaṃṭhamumāpatim |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 1 ||
nīlakaṃṭhaṃ kālamūrtiṃ kālajñaṃ kālanāśanam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 2 ||
nīlakaṃṭhaṃ virūpākṣaṃ nirmalaṃ nilayapradam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 3 ||
vāmadevaṃ mahādevaṃ lokanāthaṃ jagadgurum |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 4 ||
devadevaṃ jagannāthaṃ deveśaṃ vṛṣabhadhvajam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 5 ||
gaṃgādharaṃ mahādevaṃ sarvābharaṇabhūṣitam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 6 ||
tryakṣaṃ caturbhujaṃ śāṃtaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 7 ||
bhasmoddhūḷitasarvāṃgaṃ nāgābharaṇabhūṣitam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 8 ||
anaṃtamavyayaṃ śāṃtaṃ akṣamālādharaṃ haram |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 9 ||
ānaṃdaṃ paramaṃ nityaṃ kaivalyapadadāyinam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 10 ||
ardhanārīśvaraṃ devaṃ pārvatīprāṇanāyakam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 11 ||
praḷayasthitikartāramādikartāramīśvaram |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 12 ||
vyomakeśaṃ virūpākṣaṃ caṃdrārdhakṛtaśekharam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 13 ||
gaṃgādharaṃ śaśidharaṃ śaṃkaraṃ śūlapāṇinam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 14 ||
anādiṃ paramānaṃdaṃ kaivalyapadagāminam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 15 ||
svargāpavargadātāraṃ sṛṣṭisthityaṃtakāraṇam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 16 ||
kalpāyurdehi me puṇyaṃ yāvadāyurarogatām |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 17 ||
śiveśānaṃ mahādevaṃ vāmadevaṃ sadāśivam |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 18 ||
utpattisthitisaṃhārakartāramīśvaraṃ gurum |
namāmi śirasā devaṃ kiṃ no mṛtyuḥ kariṣyati || 19 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
mārkaṃḍeyakṛtaṃ stotraṃ yaḥ paṭhecchivasannidhau |
tasya mṛtyubhayaṃ nāsti nāgnicaurabhayaṃ kvacit || 20 ||
śatāvartaṃ prakartavyaṃ saṃkaṭe kaṣṭanāśanam |
śucirbhūtvā paṭhet stotraṃ sarvasiddhipradāyakam || 21 ||
mṛtyuṃjaya mahādeva trāhi māṃ śaraṇāgatam |
janmamṛtyujarārogaiḥ pīḍitaṃ karmabaṃdhanaiḥ || 22 ||
tāvakastvadgataḥ prāṇastvaccitto’haṃ sadā mṛḍa |
iti vijñāpya deveśaṃ tryaṃbakākhyaṃ manuṃ japet || 23 ||
namaḥ śivāya sāṃbāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya yogināṃ pataye namaḥ || 24 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ರುದ್ರನನ್ನು, ಪಶುಪತಿಯನ್ನು, ಅಚಲನಾದ ಸ್ಥಾಣುವನ್ನು, ನೀಲಕಂಠನನ್ನು, ಉಮೆಯ ಪತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
Rudra, Pashupati lord of creatures, Sthanu the unmoving, the blue-throated one, the husband of Uma. I bow my head to that god: what can death do to us? - 2 ನೀಲಕಂಠನನ್ನು, ಕಾಲದ ರೂಪವೇ ಆದವನನ್ನು, ಕಾಲವನ್ನು ಬಲ್ಲವನನ್ನು, ಕಾಲವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುವವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The blue-throated one, time itself in form, the knower of time, the destroyer of time. I bow my head to him: what can death do to us? - 3 ನೀಲಕಂಠನನ್ನು, ಬೆಸ ಕಣ್ಣುಗಳ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನು, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದವನನ್ನು, ನೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುವವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The blue-throated one, Virupaksha whose eyes are of uneven number, the spotless one, the giver of a dwelling place. I bow my head to him: what can death do to us? - 4 ವಾಮದೇವನನ್ನು, ಮಹಾದೇವನನ್ನು, ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನನ್ನು, ಜಗತ್ತಿಗೇ ಗುರುವಾದವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
Vamadeva, Mahadeva, lord of the worlds, teacher of the whole world. I bow my head to him: what can death do to us? - 5 ದೇವತೆಗಳ ದೇವನನ್ನು, ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು, ದೇವೇಶನನ್ನು, ವೃಷಭದ ಬಾವುಟವುಳ್ಳವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
God of gods, lord of the world, ruler of the gods, whose banner bears the bull. I bow my head to him: what can death do to us? - 6 ಗಂಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನನ್ನು, ಮಹಾದೇವನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The bearer of Ganga, Mahadeva, adorned with every ornament. I bow my head to him: what can death do to us? - 7 ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನವನನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ತೋಳಿನವನನ್ನು, ಶಾಂತನನ್ನು, ಜಟೆಯನ್ನೇ ಮುಡಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The three-eyed, the four-armed, the peaceful one, who wears his matted locks as a crown. I bow my head to him: what can death do to us? - 8 ಮೈಯ ತುಂಬ ಭಸ್ಮ ಬಳಿದುಕೊಂಡವನನ್ನು, ಹಾವುಗಳನ್ನೇ ಆಭರಣವಾಗಿ ತೊಟ್ಟವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
He whose every limb is dusted with ash, who wears serpents as his ornaments. I bow my head to him: what can death do to us? - 9 ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನನ್ನು, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದವನನ್ನು, ಶಾಂತನನ್ನು, ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಹರನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The endless, the undecaying, the peaceful one, Hara who holds the rosary of beads. I bow my head to him: what can death do to us? - 10 ಆನಂದಸ್ವರೂಪನನ್ನು, ಪರಮನನ್ನು, ನಿತ್ಯನನ್ನು, ಕೈವಲ್ಯದ ಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಡುವವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
Bliss itself, the highest, the eternal, the giver of the state of kaivalya. I bow my head to him: what can death do to us? - 11 ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನಾದ ದೇವನನ್ನು, ಪಾರ್ವತಿಯ ಪ್ರಾಣನಾಯಕನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The god who is half woman and half man, the lord of Parvati’s life. I bow my head to him: what can death do to us? - 12 ಪ್ರಳಯವನ್ನೂ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡುವವನನ್ನು, ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು, ಈಶ್ವರನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
He who brings about both dissolution and continuance, the first maker, the lord. I bow my head to him: what can death do to us? - 13 ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಕೂದಲಾಗಿ ಹೊಂದಿದವನನ್ನು, ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನು, ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
He whose hair is the open sky, Virupaksha, who has set the half moon in his crest. I bow my head to him: what can death do to us? - 14 ಗಂಗಾಧರನನ್ನು, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವನನ್ನು, ಶಂಕರನನ್ನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The bearer of Ganga, the bearer of the moon, Shankara, with the trident in his hand. I bow my head to him: what can death do to us? - 15 ಮೊದಲಿಲ್ಲದವನನ್ನು, ಪರಮಾನಂದನನ್ನು, ಕೈವಲ್ಯದ ಪದವಿಗೆ ಒಯ್ಯುವವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The beginningless, supreme bliss, who leads to the state of kaivalya. I bow my head to him: what can death do to us? - 16 ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುವವನನ್ನು, ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The giver of heaven and of release, the cause of creation, continuance and end. I bow my head to him: what can death do to us? - 17 ಕಲ್ಪದಷ್ಟು ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು, ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಡು, ಬದುಕಿರುವಷ್ಟು ಕಾಲ ರೋಗವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
Give me a span of life as long as a kalpa, give me merit, give me freedom from illness for as long as life lasts. I bow my head to that god: what can death do to us? - 18 ಶಿವನೂ ಈಶಾನನೂ ಆದವನನ್ನು, ಮಹಾದೇವನನ್ನು, ವಾಮದೇವನನ್ನು, ಸದಾಶಿವನನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
He who is Shiva and Ishana, Mahadeva, Vamadeva, Sadashiva. I bow my head to him: what can death do to us? - 19 ಹುಟ್ಟು, ಇರುವಿಕೆ, ಸಂಹಾರ ಇವನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು, ಈಶ್ವರನನ್ನು, ಗುರುವನ್ನು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೃತ್ಯು ನಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?
The maker of origin, continuance and dissolution, the lord, the teacher. I bow my head to him: what can death do to us? - 20 ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿಯ ಭಯವೂ ಕಳ್ಳರ ಭಯವೂ ಎಂದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
Whoever recites in Shiva’s presence this hymn made by Markandeya has no fear of death. Nor is there ever fear of fire or of thieves. - 21 ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೂರು ಆವೃತ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಅದು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಶುಚಿಯಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು, ಇದು ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
In distress it should be repeated a hundred times, for it destroys hardship. One should become clean and then recite this hymn, which grants every attainment. - 22 ಮೃತ್ಯುಂಜಯನೇ, ಮಹಾದೇವನೇ, ಶರಣಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಮುದಿತನ, ರೋಗ ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ಕರ್ಮದ ಬಂಧನಗಳಿಂದಲೂ ನಾನು ನೊಂದಿದ್ದೇನೆ.
O Mrityunjaya, O Mahadeva, save me who have come to you for refuge. I am afflicted by birth, death, old age and disease, and by the bonds of karma. - 23 ನಾನು ನಿನ್ನವನು, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸೇರಿದೆ, ಮೃಡನೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆ ದೇವೇಶನಿಗೆ ಅರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.
I am yours, my breath has gone to you, my mind rests in you always, O Mrida. Having made this known to the lord of the gods, one should then chant the mantra called Tryambaka. - 24 ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅಂಬೆಯೊಡನೆ ಇರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಹರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಮಿಸಿದವರ ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಕಳೆಯುವವನಿಗೆ, ಯೋಗಿಗಳ ಒಡೆಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations to Shiva, to him who is with Amba, to Hari, to the supreme self. Salutations to the destroyer of the sufferings of those who bow, to the lord of yogis.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕವೇ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಮೃಕಂಡು ಮುನಿಯ ಮಗನಾದ ಆ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾವು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು, ಯಮನು ಬಂದಾಗ ಅವನು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು, ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿದನು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕತೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಾಷ್ಟಕಂ ಪುಟದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬೇರೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಪರಂಪರೆಯ ಹೇಳಿಕೆ ಎಂದಷ್ಟೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 20 itself calls the hymn the work of Markandeya. Tradition holds that this boy, the son of the sage Mrikandu, was destined to die at sixteen, that he clung to the linga when Yama came, and that Shiva saved him. The same story appears on our page for the Chandrashekharashtakam. There is no other evidence for a date, so the ascription should be read as what tradition says.
ರಚನೆ ಎರಡು ಭಾಗ. ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತರವರೆಗೆ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೊದಲ ಮೂರು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳು, ಕೊನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪಲ್ಲವಿ. ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕರವರೆಗೆ ಫಲಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು. ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ನಡುವೆ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ, ಆಯುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ, ಆಮೇಲೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The hymn falls into two parts. Verses 1 to 19 are anushtubh verses whose first three quarters carry the names and forms of Shiva and whose fourth quarter carries the refrain. Verses 20 to 24 are the phalashruti and the closing prayers. In the middle of the list of names, verse 17 turns into a single request, asking for long life and health. We translate the refrain in full in verse 1 and briefly thereafter.
ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ತೋತ್ರ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅದು ತ್ರ್ಯಂಬಕಂ ಯಜಾಮಹೇ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರವೇ, ಮಹಾಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಅದನ್ನು ಮಹಾಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Verse 23 says that after the hymn one should chant the mantra called Tryambaka. That is the mantra beginning tryambakaṃ yajāmahe, better known as the Mahamrityunjaya mantra, which we give on a separate page of its own.
ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ: ಸ್ಪಷ್ಟ ಮುದ್ರಣದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಹದಿನೈದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನಾಥಃ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನಾದಿಂ ಎಂದು, ಕೈವಲ್ಯಃಪದಗಾಮಿನಮ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೈವಲ್ಯಪದಗಾಮಿನಮ್ ಎಂದು ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಶಿವೇಶಾನಾಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿವೇಶಾನಂ ಎಂದು ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ತ್ರ್ಯಂಬಕಾಖ್ಯಮನಂ ಎಂಬುದನ್ನು ತ್ರ್ಯಂಬಕಾಖ್ಯಂ ಮನುಂ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಮನು ಎಂದರೆ ಮಂತ್ರ. ಬೇರೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಆಯುಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೋಗವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಪಠಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬದಲಿಯಲ್ಲ.
On the text: we have corrected clear misprints. In verse 15 we read anādiṃ for anāthaḥ and kaivalyapadagāminam for kaivalyaḥpadagāminam. In verse 18 we correct śiveśānāṃ to śiveśānaṃ. In verse 23 we separate tryambakākhyamanaṃ into tryambakākhyaṃ manuṃ, where manu means a mantra. Other recensions differ a little in the number and order of the verses. The hymn asks for long life and freedom from illness, but prayer and chanting do not replace medical treatment.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಗಡಿಯಾರದ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮುಳ್ಳು ನಾವು ನೋಡಿದರೂ ನೋಡದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ನೋಡುವುದರಿಂದ ಕಾಯುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಲ್ಲವಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಾರಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರಲು ಬೇರೊಂದು ಜಾಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೆದರಿದ ಮನಸ್ಸು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದ್ದು ಇಂತಹ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ.
In a hospital waiting room the eyes keep going back to the clock on the wall. The hand moves at its own pace whether we watch it or not, and watching does not shorten the wait. The refrain of this hymn comes round nineteen times, giving the mind somewhere else to return to. Repetition of that kind is what a frightened mind can actually hold on to.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ