ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಎಂಬುದು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾತೀರದ ಪವಿತ್ರ ಘಟ್ಟ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಈ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವವನಿಗೆ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಇಬ್ಬರೂ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Manikarnika is the sacred ghat on the bank of the Ganga at Kashi. These nine verses speak of the glory of bathing and of dying there. The hymn returns again and again to the belief that both Vishnu and Shiva grant liberation to one who gives up life here.
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕತೆಯಿದೆ. ನಂತರದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕಾಶಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಭಾರವಾದುದು ಎಂದು ತೂಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣದ ಫಲವಿದೆ.
The first verse tells of a contest between Hari and Hara. The verses after it weigh Kashi against heaven and find it heavier. The last verse gives the merit of the bath and the fruit of reciting the hymn.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ತ್ವತ್ತೀರೇ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೇ ಹರಿಹರೌ ಸಾಯುಜ್ಯಮುಕ್ತಿಪ್ರದೌ
ವಾದಂತೌ ಕುರುತಃ ಪರಸ್ಪರಮುಭೌ ಜಂತೋಃ ಪ್ರಯಾಣೋತ್ಸವೇ ।
ಮದ್ರೂಪೋ ಮನುಜೋಽಯಮಸ್ತು ಹರಿಣಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶಿವಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಾ-
ತ್ತನ್ಮಧ್ಯಾದ್ಭೃಗುಲಾಂಛನೋ ಗರುಡಗಃ ಪೀತಾಂಬರೋ ನಿರ್ಗತಃ ॥ 1 ॥
ಇಂದ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತ್ರಿದಶಾಃ ಪತಂತಿ ನಿಯತಂ ಭೋಗಕ್ಷಯೇ ಯೇ ಪುನ-
ರ್ಜಾಯಂತೇ ಮನುಜಾಸ್ತತೋಽಪಿ ಪಶವಃ ಕೀಟಾಃ ಪತಂಗಾದಯಃ ।
ಯೇ ಮಾತರ್ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೇ ತವ ಜಲೇ ಮಜ್ಜಂತಿ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷಾಃ
ಸಾಯುಜ್ಯೇಽಪಿ ಕಿರೀಟಕೌಸ್ತುಭಧರಾ ನಾರಾಯಣಾಃ ಸ್ಯುರ್ನರಾಃ ॥ 2 ॥
ಕಾಶೀ ಧನ್ಯತಮಾ ವಿಮುಕ್ತಿನಗರೀ ಸಾಲಂಕೃತಾ ಗಂಗಯಾ
ತತ್ರೇಯಂ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಸುಖಕರೀ ಮುಕ್ತಿರ್ಹಿ ತತ್ಕಿಂಕರೀ ।
ಸ್ವರ್ಲೋಕಸ್ತುಲಿತಃ ಸಹೈವ ವಿಬುಧೈಃ ಕಾಶ್ಯಾ ಸಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ
ಕಾಶೀ ಕ್ಷೋಣಿತಲೇ ಸ್ಥಿತಾ ಗುರುತರಾ ಸ್ವರ್ಗೋ ಲಘುತ್ವಂ ಗತಃ ॥ 3 ॥
ಗಂಗಾತೀರಮನುತ್ತಮಂ ಹಿ ಸಕಲಂ ತತ್ರಾಪಿ ಕಾಶ್ಯುತ್ತಮಾ
ತಸ್ಯಾಂ ಸಾ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೋತ್ತಮತಮಾ ಯತ್ರೇಶ್ವರೋ ಮುಕ್ತಿದಃ ।
ದೇವಾನಾಮಪಿ ದುರ್ಲಭಂ ಸ್ಥಲಮಿದಂ ಪಾಪೌಘನಾಶಕ್ಷಮಂ
ಪೂರ್ವೋಪಾರ್ಜಿತಪುಣ್ಯಪುಂಜಗಮಕಂ ಪುಣ್ಯೈರ್ಜನೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ॥ 4 ॥
ದುಃಖಾಂಭೋಧಿಗತೋ ಹಿ ಜಂತುನಿವಹಸ್ತೇಷಾಂ ಕಥಂ ನಿಷ್ಕೃತಿ-
ರ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತದ್ಧಿ ವಿರಿಂಚಿನಾ ವಿರಚಿತಾ ವಾರಾಣಸೀ ಶರ್ಮದಾ ।
ಲೋಕಾಃ ಸ್ವರ್ಗಮುಖಾಸ್ತತೋಽಪಿ ಲಘವೋ ಭೋಗಾಂತಪಾತಪ್ರದಾಃ
ಕಾಶೀ ಮುಕ್ತಿಪುರೀ ಸದಾ ಶಿವಕರೀ ಧರ್ಮಾರ್ಥಮೋಕ್ಷಪ್ರದಾ ॥ 5 ॥
ಏಕೋ ವೇಣುಧರೋ ಧರಾಧರಧರಃ ಶ್ರೀವತ್ಸಭೂಷಾಧರಃ
ಯೋಽಪ್ಯೇಕಃ ಕಿಲ ಶಂಕರೋ ವಿಷಧರೋ ಗಂಗಾಧರೋ ಮಾಧವಃ ।
ಯೇ ಮಾತರ್ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೇ ತವ ಜಲೇ ಮಜ್ಜಂತಿ ತೇ ಮಾನವಾಃ
ರುದ್ರಾ ವಾ ಹರಯೋ ಭವಂತಿ ಬಹವಸ್ತೇಷಾಂ ಬಹುತ್ವಂ ಕಥಂ ॥ 6 ॥
ತ್ವತ್ತೀರೇ ಮರಣಂ ತು ಮಂಗಲಕರಂ ದೇವೈರಪಿ ಶ್ಲಾಘ್ಯತೇ
ಶಕ್ರಸ್ತಂ ಮನುಜಂ ಸಹಸ್ರನಯನೈರ್ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸದಾ ತತ್ಪರಃ ।
ಆಯಾಂತಂ ಸವಿತಾ ಸಹಸ್ರಕಿರಣೈಃ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಗತೋಽಭೂತ್ಸದಾ
ಪುಣ್ಯೋಽಸೌ ವೃಷಗೋಽಥವಾ ಗರುಡಗಃ ಕಿಂ ಮಂದಿರಂ ಯಾಸ್ಯತಿ ॥ 7 ॥
ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾಸ್ನಪನಜಂ ಪುಣ್ಯಂ ನ ವಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮಃ
ಸ್ವೀಯೈರಬ್ದಶತೈಶ್ಚತುರ್ಮುಖಧರೋ ವೇದಾರ್ಥದೀಕ್ಷಾಗುರುಃ ।
ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಬಲೇನ ಚಂದ್ರಶಿಖರಸ್ತತ್ಪುಣ್ಯಪಾರಂಗತ-
ಸ್ತ್ವತ್ತೀರೇ ಪ್ರಕರೋತಿ ಸುಪ್ತಪುರುಷಂ ನಾರಾಯಣಂ ವಾ ಶಿವಂ ॥ 8 ॥
ಕೃಚ್ಛ್ರೈಃ ಕೋಟಿಶತೈಃ ಸ್ವಪಾಪನಿಧನಂ ಯಚ್ಚಾಶ್ವಮೇಧೈಃ ಫಲಂ
ತತ್ಸರ್ವಂ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾಸ್ನಪನಜೇ ಪುಣ್ಯೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಭವೇತ್ ।
ಸ್ನಾತ್ವಾ ಸ್ತೋತ್ರಮಿದಂ ನರಃ ಪಠತಿ ಚೇತ್ಸಂಸಾರಪಾಥೋನಿಧಿಂ
ತೀರ್ತ್ವಾ ಪಲ್ವಲವತ್ಪ್ರಯಾತಿ ಸದನಂ ತೇಜೋಮಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ॥ 9 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
त्वत्तीरे मणिकर्णिके हरिहरौ सायुज्यमुक्तिप्रदौ
वादंतौ कुरुतः परस्परमुभौ जंतोः प्रयाणोत्सवे ।
मद्रूपो मनुजोऽयमस्तु हरिणा प्रोक्तः शिवस्तत्क्षणा-
त्तन्मध्याद्भृगुलांछनो गरुडगः पीतांबरो निर्गतः ॥ 1 ॥
इंद्राद्यास्त्रिदशाः पतंति नियतं भोगक्षये ये पुन-
र्जायंते मनुजास्ततोऽपि पशवः कीटाः पतंगादयः ।
ये मातर्मणिकर्णिके तव जले मज्जंति निष्कल्मषाः
सायुज्येऽपि किरीटकौस्तुभधरा नारायणाः स्युर्नराः ॥ 2 ॥
काशी धन्यतमा विमुक्तिनगरी सालंकृता गंगया
तत्रेयं मणिकर्णिका सुखकरी मुक्तिर्हि तत्किंकरी ।
स्वर्लोकस्तुलितः सहैव विबुधैः काश्या समं ब्रह्मणा
काशी क्षोणितले स्थिता गुरुतरा स्वर्गो लघुत्वं गतः ॥ 3 ॥
गंगातीरमनुत्तमं हि सकलं तत्रापि काश्युत्तमा
तस्यां सा मणिकर्णिकोत्तमतमा यत्रेश्वरो मुक्तिदः ।
देवानामपि दुर्लभं स्थलमिदं पापौघनाशक्षमं
पूर्वोपार्जितपुण्यपुंजगमकं पुण्यैर्जनैः प्राप्यते ॥ 4 ॥
दुःखांभोधिगतो हि जंतुनिवहस्तेषां कथं निष्कृति-
र्ज्ञात्वा तद्धि विरिंचिना विरचिता वाराणसी शर्मदा ।
लोकाः स्वर्गमुखास्ततोऽपि लघवो भोगांतपातप्रदाः
काशी मुक्तिपुरी सदा शिवकरी धर्मार्थमोक्षप्रदा ॥ 5 ॥
एको वेणुधरो धराधरधरः श्रीवत्सभूषाधरः
योऽप्येकः किल शंकरो विषधरो गंगाधरो माधवः ।
ये मातर्मणिकर्णिके तव जले मज्जंति ते मानवाः
रुद्रा वा हरयो भवंति बहवस्तेषां बहुत्वं कथं ॥ 6 ॥
त्वत्तीरे मरणं तु मंगलकरं देवैरपि श्लाघ्यते
शक्रस्तं मनुजं सहस्रनयनैर्द्रष्टुं सदा तत्परः ।
आयांतं सविता सहस्रकिरणैः प्रत्युद्गतोऽभूत्सदा
पुण्योऽसौ वृषगोऽथवा गरुडगः किं मंदिरं यास्यति ॥ 7 ॥
मध्याह्ने मणिकर्णिकास्नपनजं पुण्यं न वक्तुं क्षमः
स्वीयैरब्दशतैश्चतुर्मुखधरो वेदार्थदीक्षागुरुः ।
योगाभ्यासबलेन चंद्रशिखरस्तत्पुण्यपारंगत-
स्त्वत्तीरे प्रकरोति सुप्तपुरुषं नारायणं वा शिवं ॥ 8 ॥
कृच्छ्रैः कोटिशतैः स्वपापनिधनं यच्चाश्वमेधैः फलं
तत्सर्वं मणिकर्णिकास्नपनजे पुण्ये प्रविष्टं भवेत् ।
स्नात्वा स्तोत्रमिदं नरः पठति चेत्संसारपाथोनिधिं
तीर्त्वा पल्वलवत्प्रयाति सदनं तेजोमयं ब्रह्मणः ॥ 9 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
tvattīre maṇikarṇike hariharau sāyujyamuktipradau
vādaṃtau kurutaḥ parasparamubhau jaṃtoḥ prayāṇotsave |
madrūpo manujo’yamastu hariṇā proktaḥ śivastatkṣaṇā-
ttanmadhyādbhṛgulāṃchano garuḍagaḥ pītāṃbaro nirgataḥ || 1 ||
iṃdrādyāstridaśāḥ pataṃti niyataṃ bhogakṣaye ye puna-
rjāyaṃte manujāstato’pi paśavaḥ kīṭāḥ pataṃgādayaḥ |
ye mātarmaṇikarṇike tava jale majjaṃti niṣkalmaṣāḥ
sāyujye’pi kirīṭakaustubhadharā nārāyaṇāḥ syurnarāḥ || 2 ||
kāśī dhanyatamā vimuktinagarī sālaṃkṛtā gaṃgayā
tatreyaṃ maṇikarṇikā sukhakarī muktirhi tatkiṃkarī |
svarlokastulitaḥ sahaiva vibudhaiḥ kāśyā samaṃ brahmaṇā
kāśī kṣoṇitale sthitā gurutarā svargo laghutvaṃ gataḥ || 3 ||
gaṃgātīramanuttamaṃ hi sakalaṃ tatrāpi kāśyuttamā
tasyāṃ sā maṇikarṇikottamatamā yatreśvaro muktidaḥ |
devānāmapi durlabhaṃ sthalamidaṃ pāpaughanāśakṣamaṃ
pūrvopārjitapuṇyapuṃjagamakaṃ puṇyairjanaiḥ prāpyate || 4 ||
duḥkhāṃbhodhigato hi jaṃtunivahasteṣāṃ kathaṃ niṣkṛti-
rjñātvā taddhi viriṃcinā viracitā vārāṇasī śarmadā |
lokāḥ svargamukhāstato’pi laghavo bhogāṃtapātapradāḥ
kāśī muktipurī sadā śivakarī dharmārthamokṣapradā || 5 ||
eko veṇudharo dharādharadharaḥ śrīvatsabhūṣādharaḥ
yo’pyekaḥ kila śaṃkaro viṣadharo gaṃgādharo mādhavaḥ |
ye mātarmaṇikarṇike tava jale majjaṃti te mānavāḥ
rudrā vā harayo bhavaṃti bahavasteṣāṃ bahutvaṃ kathaṃ || 6 ||
tvattīre maraṇaṃ tu maṃgalakaraṃ devairapi ślāghyate
śakrastaṃ manujaṃ sahasranayanairdraṣṭuṃ sadā tatparaḥ |
āyāṃtaṃ savitā sahasrakiraṇaiḥ pratyudgato’bhūtsadā
puṇyo’sau vṛṣago’thavā garuḍagaḥ kiṃ maṃdiraṃ yāsyati || 7 ||
madhyāhne maṇikarṇikāsnapanajaṃ puṇyaṃ na vaktuṃ kṣamaḥ
svīyairabdaśataiścaturmukhadharo vedārthadīkṣāguruḥ |
yogābhyāsabalena caṃdraśikharastatpuṇyapāraṃgata-
stvattīre prakaroti suptapuruṣaṃ nārāyaṇaṃ vā śivaṃ || 8 ||
kṛcchraiḥ koṭiśataiḥ svapāpanidhanaṃ yaccāśvamedhaiḥ phalaṃ
tatsarvaṃ maṇikarṇikāsnapanaje puṇye praviṣṭaṃ bhavet |
snātvā stotramidaṃ naraḥ paṭhati cetsaṃsārapāthonidhiṃ
tīrtvā palvalavatprayāti sadanaṃ tejomayaṃ brahmaṇaḥ || 9 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಓ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ, ನಿನ್ನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯ ಪ್ರಯಾಣೋತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಾಯುಜ್ಯ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವ ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮನುಷ್ಯನು ನನ್ನ ರೂಪದವನಾಗಲಿ ಎಂದು ಹರಿ ಹೇಳಿದ, ಶಿವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಭೃಗುಪಾದದ ಗುರುತಿನ, ಗರುಡನನ್ನೇರಿದ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ ರೂಪ ಹೊರಬಂತು.
O Manikarnika, on your bank, at the departure festival of a living being, Hari and Hara, both givers of the liberation of union, argue with each other. Hari said: let this man be of my form, and Shiva too seems to have said the same of himself. At that very moment, from the midst of him came forth a figure marked with Bhrigu’s footprint, riding Garuda, clad in yellow silk. - 2 ಇಂದ್ರನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಭೋಗ ಮುಗಿದಾಗ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಅದಕ್ಕೂ ನಂತರ ಪಶು, ಕೀಟ, ಪತಂಗಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಓ ತಾಯೇ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ, ನಿನ್ನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲರಾಗಿ ಮುಳುಗುವ ಜನರು ಸಾಯುಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಕೌಸ್ತುಭ ಧರಿಸಿದ ನಾರಾಯಣರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Indra and the other gods surely fall when their enjoyment is spent, and are then born as men, and after that as beasts, insects and moths. O mother Manikarnika, those who bathe in your water without stain become Narayanas wearing the crown and the Kaustubha jewel, even in the state of union. - 3 ಕಾಶಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಧನ್ಯ, ಮುಕ್ತಿಯ ನಗರಿ, ಗಂಗೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದುದು. ಅಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ಸುಖ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮುಕ್ತಿಯೇ ಅದರ ಸೇವಕಿ. ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಕಾಶಿಯನ್ನೂ ತೂಗಿದಾಗ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಕಾಶಿ ಭಾರವಾಯಿತು, ಸ್ವರ್ಗ ಹಗುರವಾಯಿತು.
Kashi is the most blessed, the city of liberation, adorned by the Ganga. In it this Manikarnika brings happiness, and liberation is her handmaid. When Brahma weighed heaven together with its gods against Kashi, Kashi, set on the surface of the earth, proved the heavier and heaven became light. - 4 ಗಂಗೆಯ ಎಲ್ಲ ತೀರವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮತಮ. ಅಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನೇ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ, ಪಾಪರಾಶಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲ, ಹಿಂದೆ ಗಳಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದ ರಾಶಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪುಣ್ಯವಂತರೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
The whole bank of the Ganga is unsurpassed, and within it Kashi is the best, and within Kashi Manikarnika is the best of the best, where the Lord himself grants liberation. This place is hard to win even for the gods. It can destroy heaps of sin and shows the heap of merit earned before, and only the meritorious reach it. - 5 ದುಃಖದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹೇಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸುಖ ಕೊಡುವ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಸ್ವರ್ಗ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳು ಹಗುರ, ಏಕೆಂದರೆ ಭೋಗ ಮುಗಿದಾಗ ಅವು ಪತನ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮುಕ್ತಿಯ ಪುರಿಯಾದ ಕಾಶಿ ಸದಾ ಮಂಗಳಕರ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
Brahma, knowing how beings fallen into the ocean of sorrow might find release, made Varanasi, the giver of comfort. The worlds like heaven are light, for they end in a fall when enjoyment is over. Kashi, the city of liberation, is ever auspicious and grants dharma, artha and moksha. - 6 ಕೊಳಲನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಭೂಷಣವುಳ್ಳವನು ಒಬ್ಬನೇ. ವಿಷ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಂಕರನೂ ಒಬ್ಬನೇ, ಮಾಧವನೂ ಒಬ್ಬನೇ. ಓ ತಾಯೇ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ, ನಿನ್ನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವವರು ರುದ್ರರೋ ಹರಿಗಳೋ ಆಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಹುಮಂದಿ. ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಬಹುತ್ವ ಹೇಗೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
The bearer of the flute, the bearer of the mountain, the wearer of the Srivatsa mark is but one, and Shankara, bearer of poison and of the Ganga, is but one, and Madhava is one. O mother Manikarnika, those who bathe in your water become Rudras or Haris, and they are many. The verse asks how that multiplicity can be. - 7 ನಿನ್ನ ತೀರದ ಮರಣ ಮಂಗಳಕರ, ದೇವತೆಗಳೂ ಅದನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನು ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನೋಡಲು ಸದಾ ಕಾದಿರುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನು ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳೊಡನೆ ಬರುವವನನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿದ್ದನು. ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆಯೋ ಗರುಡನ ಮೇಲೆಯೋ ಯಾವ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು?
Death on your bank is auspicious and is praised even by the gods. Indra, with his thousand eyes, is ever intent on seeing that man. The Sun with his thousand rays went forward to receive him as he came. Will that man of merit go to the abode of Shiva on the bull, or to that of Vishnu on Garuda? - 8 ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಬರುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ವೇದಾರ್ಥದ ದೀಕ್ಷಾಗುರುವಾದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತನ್ನ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾರ. ಚಂದ್ರಶೇಖರನು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಬಲದಿಂದ ಆ ಪುಣ್ಯದ ಆಚೆ ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಪುರುಷನನ್ನು ಅವನು ನಾರಾಯಣನನ್ನಾಗಿಯೋ ಶಿವನನ್ನಾಗಿಯೋ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Not even four-faced Brahma, the teacher who initiates into the meaning of the Vedas, could tell in his hundreds of years the merit of a midday bath at Manikarnika. Chandrashekhara, by the strength of yogic practice, has reached the far shore of that merit. On your bank he makes the man who lies down in death either Narayana or Shiva. - 9 ನೂರು ಕೋಟಿ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುವುದು, ಅಶ್ವಮೇಧಗಳಿಂದ ಯಾವ ಫಲ ಬರುವುದೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯ ಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ಕೊಚ್ಚೆಯಂತೆ ದಾಟಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ತೇಜೋಮಯ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Whatever destruction of one’s sins comes from hundreds of crores of krcchra penances, and whatever fruit comes from horse sacrifices, all of it is contained in the merit of a bath at Manikarnika. If a man bathes and then recites this hymn, he crosses the ocean of worldly life like a puddle and goes to the radiant abode of Brahman, so the verse on the fruit declares.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇದೊಂದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರದ್ದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನು ನಾವು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
This hymn is from the website of the Sringeri Sri Sharada Peetham. Tradition ascribes it to Shankara Bhagavatpada. We give no date of composition.
ಅಷ್ಟಕ ಎಂದರೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಠಣದ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸ್ತೋತ್ರವು ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಶ್ರುತಿ ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಾಯುಜ್ಯ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೇವರ ಜೊತೆ ಒಂದಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ.
Though it is called an ashtaka, the source has nine verses. The ninth speaks of the merit of the bath and the fruit of reciting. The hymn gives the glory of Kashi and Manikarnika as the belief of the tradition. Sayujya here means the state of union with the deity.
ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಅರ್ಥ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂರನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಃ ಎಂಬ ಪದದ ಪಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಶಿವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದ ಎಂದು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಆರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ಪದವನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಸುಪ್ತಪುರುಷ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರಣದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದವನು ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಏಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಅದರ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Some parts are brief in sense. In the third line of verse one the role of the word Shivah is not clear, and we take it to mean that Shiva said the same. In the second line of verse six we take Madhava as a separate name. In verse eight we take suptapurusha to mean one who lies down in death. The closing question of verse seven we keep in its own form.
ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಶವಯಾತ್ರೆ ಹಾದುಹೋದ ನಂತರದ ಮೌನವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಮಾತು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮೆತ್ತಗಾಗುತ್ತವೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ದಿನದ ಆತುರ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನೆನಪು ಆಗ ಯಾರೂ ಹೇಳದೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
We have all known the quiet after a funeral procession has passed along the street. Talk falls away, footsteps grow soft, and for a little while the day’s hurry stops. The thought that all things pass comes to the mind then, though no one has said it.
ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾಷ್ಟಕಂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ಥಳವೇ ಅಂತಹ ಒಂದು ನೆನಪಿನ ಸ್ಥಳ. ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗಿರುವವರನ್ನು ನೆನೆಯಲು ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೊತ್ತು.
The Manikarnikashtakam speaks mostly of liberation. Yet its very place is a place of such remembrance. That quiet is a good moment to pause and think of those who walk beside us.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ