ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೆಮ್ಮು ಬಂದಾಗ ಅಜ್ಜಿ ಮೊದಲು ಹೇಳುವ ಮಾತು ಸಿಹಿ ಕೊಡಬೇಡ ಎಂಬುದು. ಇದು ಹಳೆಯ ಮನೆಮಾತು, ಇದನ್ನು ನಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮನೆಮಾತನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದುರ್ಜನನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹೋ ಪ್ರಕೃತಿಸಾದೃಶ್ಯಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ದುರ್ಜನಸ್ಯ ಚ
ಮಧುರೈಃ ಕೋಪಮಾಯಾತಿ ಕಟುಕೇನೈವ ಶಾಮ್ಯತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अहो प्रकृतिसादृश्यं श्लेष्मणो दुर्जनस्य च
मधुरैः कोपमायाति कटुकेनैव शाम्यति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
aho prakṛtisādṛśyaṃ śleṣmaṇo durjanasya ca
madhuraiḥ kopamāyāti kaṭukenaiva śāmyati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಹೋ (अहो, aho) = ಅಹಹ (ah)
- ಪ್ರಕೃತಿಸಾದೃಶ್ಯಂ (प्रकृतिसादृश्यं, prakṛtisādṛśyaṃ) = ಸ್ವಭಾವದ ಹೋಲಿಕೆ (likeness of nature)
- ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ (श्लेष्मणो, śleṣmaṇo) = ಕಫದ (of phlegm)
- ದುರ್ಜನಸ್ಯ (दुर्जनस्य, durjanasya) = ದುರ್ಜನನ (of the wicked one)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಮಧುರೈಃ (मधुरैः, madhuraiḥ) = ಸಿಹಿಯಿಂದ (by sweet things)
- ಕೋಪಮಾಯಾತಿ (कोपमायाति, kopamāyāti) = ಕೆರಳುತ್ತದೆ (is provoked)
- ಕಟುಕೇನೈವ (कटुकेनैव, kaṭukenaiva) = ಖಾರದಿಂದಲೇ (by pungent alone)
- ಶಾಮ್ಯತಿ (शाम्यति, śāmyati) = ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ (is calmed)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹಹ, ಕಫ ಮತ್ತು ದುರ್ಜನನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸಿಹಿಯಿಂದ ಕೆರಳುತ್ತಾರೆ, ಖಾರದಿಂದಲೇ ಶಾಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Ah, what a likeness of nature between phlegm and the wicked one. Both are provoked by sweet things and calmed only by the pungent.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸ್ವಭಾವ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಹಳೆಯ ವೈದ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಫ ತಂಪು ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಖಾರ ಮತ್ತು ಕಹಿಯಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಕವಿ ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ, ಅದನ್ನು ನಾವು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
Prakriti means nature or temperament. In the old medical tradition phlegm is believed to rise with cool and sweet things and to fall with pungent and bitter ones. The poet uses that belief for his comparison, and we do not vouch for it.
ಇಲ್ಲಿ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಕಟುಕ ಪದಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕಫದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇವು ರುಚಿ. ದುರ್ಜನನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಮಾತು, ಅಂದರೆ ಸಿಹಿಮಾತಿಗೆ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಕೆರಳುತ್ತಾನೆ, ಕಠಿಣ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಾಗುತ್ತಾನೆ.
The words madhura and katuka seem to carry two senses. For phlegm they are tastes. For the wicked one they are speech: he bristles at sweet words and bends only to hard ones.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 55. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 55. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಿಹಿಮಾತಿಗೆ ಮೆತ್ತಗಾಗದವರಿಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಹಾಸ್ಯದ ಚಮತ್ಕಾರ, ನಡವಳಿಕೆಯ ಪಾಠವಲ್ಲ.
We do not take the verse to advise harsh talk toward those who do not soften at kind words. It is a witty turn, not a lesson in manners.
ಕೆಲವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಮಾತು ಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಿಜ. ದೃಢವಾಗಿರುವುದು ಬೇರೆ, ಕಠೋರವಾಗಿರುವುದು ಬೇರೆ. ಕಲಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡಬೇಕು.
It is true that some people need clear and firm words. Being firm is different from being harsh, and a teacher should keep that in mind.