ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದವರಿಗೆ ತಂಪು ನೀರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮೊದಲ ಗುಟುಕಿಗೇ ಹಿತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಎಂದು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ತಂಪು, ನಾಚಿಕೆ, ವಿವೇಕ, ಸಿಹಿ ಮಾತು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಇಟ್ಟು ತೋರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಸತೀ ಭವತಿ ಸಲಜ್ಜಾ ಕ್ಷಾರಂ ನೀರಂ ಚ ಶೀತಲಂ ಭವತಿ
ದಂಭೀ ಭವತಿ ವಿವೇಕೀ ಪ್ರಿಯವಕ್ತಾ ಭವತಿ ಧೂರ್ತಜನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
असती भवति सलज्जा क्षारं नीरं च शीतलं भवति
दम्भी भवति विवेकी प्रियवक्ता भवति धूर्तजनः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
asatī bhavati salajjā kṣāraṃ nīraṃ ca śītalaṃ bhavati
dambhī bhavati vivekī priyavaktā bhavati dhūrtajanaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಸತೀ (असती, asatī) = ಶೀಲವಿಲ್ಲದ ಹೆಂಗಸು (an unchaste woman)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತಾಳೆ (becomes)
- ಸಲಜ್ಜಾ (सलज्जा, salajjā) = ನಾಚಿಕೆಯುಳ್ಳವಳಂತೆ (full of modesty)
- ಕ್ಷಾರಮ್ (क्षारम्, kṣāram) = ಉಪ್ಪಾದ (salty)
- ನೀರಮ್ (नीरम्, nīram) = ನೀರು (water)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಶೀತಲಮ್ (शीतलम्, śītalam) = ತಂಪು (cool)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತದೆ (becomes)
- ದಂಭೀ (दम्भी, dambhī) = ಡಂಭಾಚಾರಿ (the hypocrite)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತಾನೆ (becomes)
- ವಿವೇಕೀ (विवेकी, vivekī) = ವಿವೇಕಿಯಂತೆ (one of discernment)
- ಪ್ರಿಯವಕ್ತಾ (प्रियवक्ता, priyavaktā) = ಸವಿಮಾತಿನವನು (sweet-spoken)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತಾನೆ (becomes)
- ಧೂರ್ತಜನಃ (धूर्तजनः, dhūrtajanaḥ) = ವಂಚಕ (the rogue)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶೀಲವಿಲ್ಲದವಳು ತುಂಬ ನಾಚಿಕೆಯುಳ್ಳವಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಉಪ್ಪುನೀರು ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಡಂಭಾಚಾರಿ ವಿವೇಕಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ವಂಚಕ ಸವಿಮಾತಿನವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The unchaste woman becomes full of modesty. Salty water becomes cool. The hypocrite becomes a man of discernment. The rogue becomes sweet-spoken.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ನಾಲ್ಕೂ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭವತಿ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪದದ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ನಾಲ್ಕು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
The same verb, bhavati, appears in all four parts. Repeating one word ties four different pictures into a single breath.
ಶ್ಲೋಕ ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ. ಉಪ್ಪುನೀರು ತಂಪಾದರೆ ಕುಡಿಯಲು ಹಿತವೆನಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಉಪ್ಪು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಾವು ಓದುವ ಭಾವ. ಇದರ ಛಾಯೆ ಬೇರೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.
The verse is very compact. We read the salty water image as saying that coolness may please the palate while the salt remains. Other readers may see the shade of meaning slightly differently.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 171. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 171. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮಾತು ಸಿಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು. ಅವರ ನಡತೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಿಜ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Do not trust someone merely because the words are sweet. Their conduct will tell the truth in time.
ಕಲಿಸುವಾಗ ನಾವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠ.
When we teach, we tell students one thing. A confidently delivered answer and a correct answer are not the same. The habit of checking every statement is the lesson here.

