ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಗಾಮಾವಿಶ್ಯ ಚ ಭೂತಾನಿ ಧಾರಯಾಮ್ಯಹಮೋಜಸಾ।
ಪುಷ್ಣಾಮಿ ಚೌಷಧೀಃ ಸರ್ವಾಃ ಸೋಮೋ ಭೂತ್ವಾ ರಸಾತ್ಮಕಃ ॥ 13 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ 13 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā|
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ || 13 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗಾಮ್ ಆವಿಶ್ಯ ಚ (गाम् आविश्य च, gām āviśya ca) = ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ (entering the earth)
- ಅಹಮ್ ಓಜಸಾ ಭೂತಾನಿ ಧಾರಯಾಮಿ (अहम् ओजसा भूतानि धारयामि, aham ojasā bhūtāni dhārayāmi) = ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ (I sustain beings by my energy)
- ರಸಾತ್ಮಕಃ ಸೋಮಃ ಭೂತ್ವಾ (रसात्मकः सोमः भूत्वा, rasātmakaḥ somaḥ bhūtvā) = ರಸಮಯನಾದ ಸೋಮನಾಗಿ (becoming the moon, full of sap)
- ಸರ್ವಾಃ ಓಷಧೀಃ ಪುಷ್ಣಾಮಿ (सर्वाः ओषधीः पुष्णामि, sarvāḥ oṣadhīḥ puṣṇāmi) = ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ (I nourish all plants)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ. ರಸಮಯನಾದ ಸೋಮನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Entering the earth, I sustain beings by my energy. Becoming the moon, full of sap, I nourish all plants.
ಶ್ಲೋಕ 15.13ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 15.13
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಅವನ ಬಲ ಕಾಮ ರಾಗಗಳಿಲ್ಲದ ಐಶ್ವರ ಶಕ್ತಿ, ಅದರಿಂದಲೇ ಭಾರವಾದ ಭೂಮಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ, ಸೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ‘ಯೇನ ದ್ಯೌರುಗ್ರಾ ಪೃಥಿವೀ ಚ ದೃಢಾ’ ಎಂಬ ವೇದಮಂತ್ರವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸೋಮ’ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಂದ್ರ, ಅದು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ರಸವನ್ನು ತುಂಬಿ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆ.
According to Shankara his strength that has entered the earth is a sovereign power free of desire and attachment, and by it the heavy earth does not fall down or split apart. For this he quotes the Vedic mantra ‘yena dyaur ugra prithivi cha dridha’. ‘Soma’ for him is the moon, holding all saps, and it is an ancient belief that it fills plants with sap and makes them savoury.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಓಜಸ್’ ಅನ್ನು ಅವನ ತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ‘ಸೋಮ’ವನ್ನು ಅಮೃತರಸಮಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಓಷಧಿ’ಗಳಿಗೆ ಭತ್ತ ಮೊದಲಾದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಗಾಂ’ ಪದಕ್ಕೆ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಿಂದಿನದರ ಜೊತೆಗೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja calls ‘ojas’ his unobstructed power and ‘soma’ full of the sap of immortality. Sridhara Swami gives grains such as rice as examples of the ‘oshadhi’, plants. Madhva gives ‘gam’ the sense of earth and takes this verse together with the previous one.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಓಷಧಿ’ ಎಂದರೆ ಸಸ್ಯ, ಔಷಧಿಯೂ ಹೌದು. ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಔಷಧಗಳ ಮೂಲ ಸಸ್ಯಗಳೇ: ನೋವು ನಿವಾರಕ, ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಗಳು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆ ಇತರ ಔಷಧಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆಸಬಾರದು.
‘Oshadhi’ means plant, and also medicine. Many medicines today come from plants: pain relievers, a treatment for malaria, some cancer drugs. Even so, herbal remedies should not be mixed with other medicines without telling the doctor.
ಭೂಮಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಸಸ್ಯಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಊಟದ ತಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ರೈತರನ್ನೂ ಮಣ್ಣನ್ನೂ ನೆನೆಯುವುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸರಳ ಆಚರಣೆ.
The earth bears us and plants nourish us. Pausing a moment before the plate to remember the farmers and the soil is a simple way of living this verse.