ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಖಾ ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ।
ಅಧಶ್ಚ ಮೂಲಾನ್ಯನುಸಂತತಾನಿ ಕರ್ಮಾನುಬಂಧೀನಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ|
adhaśca mūlānyanusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke || 2 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಸ್ಯ ಶಾಖಾಃ ಅಧಃ ಚ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಾಃ (तस्य शाखाः अधः च ऊर्ध्वं प्रसृताः, tasya śākhāḥ adhaḥ ca ūrdhvaṃ prasṛtāḥ) = ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಹರಡಿವೆ (its branches spread below and above)
- ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾಃ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ (गुणप्रवृद्धाः विषयप्रवालाः, guṇapravṛddhāḥ viṣayapravālāḥ) = ಗುಣಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದವು, ವಿಷಯಗಳೇ ಚಿಗುರುಗಳು (nourished by the gunas, with sense objects as their shoots)
- ಮೂಲಾನಿ ಚ ಅಧಃ ಅನುಸಂತತಾನಿ (मूलानि च अधः अनुसन्ततानि, mūlāni ca adhaḥ anusantatāni) = ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಗೂ ಹಬ್ಬಿವೆ (and roots stretch downward too)
- ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ ಕರ್ಮಾನುಬಂಧೀನಿ (मनुष्यलोके कर्मानुबन्धीनि, manuṣyaloke karmānubandhīni) = ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವಂಥವು (binding to action in the world of humans)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದ, ವಿಷಯಗಳೇ ಚಿಗುರುಗಳಾದ ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಹರಡಿವೆ. ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವ ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಗೂ ಹಬ್ಬಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Its branches spread below and above, nourished by the gunas, with sense objects as their shoots. And its roots stretch downward too, binding to action in the world of humans.
ಶ್ಲೋಕ 15.2ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 15.2
ಮರದ ಚಿತ್ರ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಾವರಗಳವರೆಗೆ, ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಲೋಕದವರೆಗೆ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹರಡಿವೆ. ಶಬ್ದ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳು ಚಿಗುರುಗಳು. ಕೆಳಗಿನ ಬೇರುಗಳು ರಾಗದ್ವೇಷಗಳ ವಾಸನೆಗಳು, ಆಲದ ಮರದ ಬಿಳಿಲುಗಳಂತೆ ಎರಡನೆಯ ಬೇರುಗಳು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಜೀವರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ: ಪಾಪಿಗಳು ಪಶು ಮೊದಲಾದ ಯೋನಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗೆ, ಪುಣ್ಯವಂತರು ದೇವಯೋನಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲೆ.
The picture of the tree gains more detail. According to Shankara the branches spread, according to action and knowledge, down from humans to plants and up to the world of Brahma the creator. Objects such as sound are the shoots. The roots below are the latent impressions of attraction and aversion, secondary roots like the aerial roots of a banyan. Sridhara Swami calls the branches the jivas: the sinful spread down into wombs such as those of cattle, the virtuous up into divine wombs.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದ ಬೇರುಗಳು ಕರ್ಮಗಳೇ: ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಹುಟ್ಟು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನ ರೂಪಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅವನೂ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ‘ಕರ್ಮಾನುಬಂಧೀನಿ’. ಭಾಲ್ಲವೇಯ ಶಾಖೆಯ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಬ್ರಹ್ಮ ಅದರ ಬೇರೆಯಾದ ಬೇರು, ಪ್ರಕೃತಿ ಬೇರಿನೊಡನೆ ಇರುವುದು, ಸತ್ತ್ವಾದಿಗಳು ಕೆಳಗಿನ ಬೇರು, ಭೂತಗಳು ಕೊಂಬೆಗಳು.
For Ramanuja the roots in the human world are actions themselves: from actions done as a human come births again, below and above. Madhva calls the roots the forms of the Lord, and they are ‘binding to action’ because he too gives fruit according to action. He quotes the Bhallaveya branch: Brahman is its separate root, prakriti is with the root, sattva and the rest are the lower roots, and beings are the branches.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಲದ ಮರದ ಬಿಳಿಲುಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಹೊಸ ಬೇರಾಗುತ್ತವೆ. ಅಭ್ಯಾಸಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ: ಪ್ರತಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ.
The aerial roots of a banyan come down to the ground and become new roots. Habits are the same: each repetition sends them deeper.
ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನಿನ ಪ್ರತಿ ಸೂಚನೆಯೂ ಒಂದು ‘ವಿಷಯಪ್ರವಾಲ’, ಹೊಸ ಚಿಗುರು. ಚಿಗುರಿನ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದು ಬೇರಾಗುವ ಮೊದಲೇ ತಡೆಯಬಹುದು.
Every notification on the phone is a ‘vishayapravala’, a new shoot. Noticed at the shoot stage, it can be checked before it becomes a root.