ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಸ್ಯ ನಾಹಂಕೃತೋ ಭಾವೋ ಬುದ್ಧಿರ್ಯಸ್ಯ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ।
ಹತ್ವಾಪಿ ಸ ಇಮಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ನ ಹಂತಿ ನ ನಿಬಧ್ಯತೇ ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते।
हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yasya nāhaṅkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate|
hatvāpi sa imām̐llokānna hanti na nibadhyate || 17 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಸ್ಯ ಅಹಂಕೃತಃ ಭಾವಃ ನ (यस्य अहङ्कृतः भावः न, yasya ahaṅkṛtaḥ bhāvaḥ na) = ಯಾರಲ್ಲಿ ‘ನಾನು ಮಾಡುವವನು’ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲವೋ (one in whom there is no sense of ‘I am the doer’)
- ಯಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಃ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ (यस्य बुद्धिः न लिप्यते, yasya buddhiḥ na lipyate) = ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲವೋ (whose understanding is not tainted)
- ಸಃ ಇಮಾನ್ ಲೋಕಾನ್ ಹತ್ವಾ ಅಪಿ (सः इमान् लोकान् हत्वा अपि, saḥ imān lokān hatvā api) = ಅವನು ಈ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರೂ (he, even though he slays these people)
- ನ ಹಂತಿ ನ ನಿಬಧ್ಯತೇ (न हन्ति न निबध्यते, na hanti na nibadhyate) = ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ (neither slays nor is bound)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರಲ್ಲಿ ‘ನಾನು ಮಾಡುವವನು’ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಈ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One in whom there is no sense of ‘I am the doer’, whose understanding is not tainted, even though he slays these people, neither slays nor is bound.
ಶ್ಲೋಕ 18.17ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.17
ಗೀತೆಯ ಕಠಿಣ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇದನ್ನು ಅದರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಓದಬೇಕು: ಧರ್ಮಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಹಿಂಜರಿದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಆಚಾರ್ಯರ ಉಪದೇಶ, ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡವನು ‘ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳೇ ಕರ್ತೃಗಳು, ನಾನಲ್ಲ, ನಾನು ಅವುಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ‘ಕೊಂದರೂ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಆ ಜ್ಞಾನದ ಸ್ತುತಿ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೊಂದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
One of the hard verses of the Gita, and it must be read in its context: words spoken to Arjuna, who had shrunk from his duty in a righteous war. According to Shankara one refined by scripture, the teacher’s instruction and reasoning understands: ‘these five causes, imagined in the self through ignorance, are the doers, not I, I am their witness.’ He explains ‘even though he slays’ as praise of that knowledge: though from the worldly view he seems to slay, in the highest truth he does not.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಪರಮಪುರುಷನ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ‘ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನವಿಲ್ಲ, ‘ಈ ಫಲ ನನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಈ ಕರ್ಮ ನನ್ನದಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಆ ಜ್ಞಾನದ ಸ್ತುತಿ, ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾತು: ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಹಂಕಾರವಿದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಸುಮತಿ ಯಾರು’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja reads it from the view of devotion: by contemplating the agency of the Supreme Person there is no pride of ‘I act’, and the understanding is ‘this fruit does not belong to me, this action is not mine’. According to Madhva this is praise of that knowledge, and his subtle remark is: one who is bound a little has a little ego. Sridhara Swami reads it as the answer to the question ‘who then has good understanding’.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಯಾರಿಗೇ ಆಗಲಿ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಎಂದೂ ಬಳಸಲಾಗದು. ಆಚಾರ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ವರ್ಣನೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು ಕ್ರೂರನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
This verse can never be used to justify harming anyone. All the acharyas read it as a description of the state of a knower free of ego. One without ego cannot be cruel.
ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕನ ಚಾಕು ಗಾಯ ಮಾಡುವುದು ಗುಣಪಡಿಸಲು, ಅದಕ್ಕೂ ರೋಗಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಕೌಶಲ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ ಎಲ್ಲವೂ ಬೇಕು.
Freedom from ego is not freedom from responsibility. A surgeon’s knife cuts in order to heal, and even that needs the patient’s consent, skill and the rule of law.