ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಜಯ ಉವಾಚ
ಇತ್ಯಹಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ।
ಸಂವಾದಮಿಮಮಶ್ರೌಷಮದ್ಭುತಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ॥ 74 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सञ्जय उवाच
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः।
संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ 74 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sañjaya uvāca
ityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ|
saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam || 74 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಇತಿ ಅಹಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ (इति अहं वासुदेवस्य, iti ahaṃ vāsudevasya) = ಹೀಗೆ ನಾನು ವಾಸುದೇವನ (thus I, of Vasudeva)
- ಮಹಾತ್ಮನಃ ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಚ (महात्मनः पार्थस्य च, mahātmanaḥ pārthasya ca) = ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾರ್ಥನ (and of the great-souled Partha)
- ಇಮಮ್ ಅದ್ಭುತಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಂ ಸಂವಾದಮ್ (इमम् अद्भुतं रोमहर्षणं संवादम्, imam adbhutaṃ romaharṣaṇaṃ saṃvādam) = ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಸಂವಾದವನ್ನು (this wondrous, hair-raising dialogue)
- ಅಶ್ರೌಷಮ್ (अश्रौषम्, aśrauṣam) = ಕೇಳಿದೆನು (have heard)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ನಾನು ವಾಸುದೇವನ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾರ್ಥನ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಸಂವಾದವನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Sanjaya said: Thus I have heard this wondrous, hair-raising dialogue of Vasudeva and the great-souled Partha.
ಶ್ಲೋಕ 18.74ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.74
ಈಗ ಕಥೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಮರಳುತ್ತದೆ: ಇಡೀ ಗೀತೆ ಸಂಜಯ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಜಯ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದವನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಕಥೆಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅದ್ಭುತ’ವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಕರ, ‘ರೋಮಹರ್ಷಣ’ವನ್ನು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Now the frame of the story returns: the whole Gita is what Sanjaya told Dhritarashtra. According to Sridhara Swami, Sanjaya, having finished telling the dialogue of Krishna and Arjuna, links it to the story that follows. Shankara takes ‘adbhuta’ as exceedingly astonishing and ‘romaharshana’ as making the hair stand on end.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಬಂಧುತ್ವದ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ವಾಸುದೇವ ವಸುದೇವನ ಮಗ, ಪಾರ್ಥ ಅವನ ತಂದೆಯ ತಂಗಿಯ ಮಗ. ‘ಮಹಾತ್ಮ’ ಎಂದರೆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja gives the names their family meaning: Vasudeva is the son of Vasudeva, and Partha the son of his father’s sister. ‘Mahatma’ means one of great understanding, who has taken refuge at Krishna’s feet. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಜಯ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ವರದಿಗಾರನೂ, ಆದರೆ ತಾನು ಕೇಳಿದ್ದರಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದವನು. ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳುವ ಸಂವೇದನೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಗುಣ.
Sanjaya is witness and reporter, yet deeply moved by what he heard. The sensitivity to be thrilled by good words is a quality worth cultivating.
ಗೀತೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂವಾದ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನೆಯೋಣ: ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ ಶಾಂತ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆಯೂ ಸಿಗಬಹುದು.
Let us remember that the Gita is a dialogue held on a battlefield: deep wisdom can be found not only in a quiet hermitage but amid the pressures of life too.