ಭಗವದ್ಗೀತೆ 5.10 ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಧಾಯ ಕರ್ಮಾಣಿ

ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಉಪಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ತಾವರೆ ಎಲೆ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ನೀರು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹನಿಯಾಗಿ ಉರುಳಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತತ್ತ್ವ ಅರಿಯದವನಿಗೆ, ಇನ್ನೂ ‘ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಭಾವ ಇರುವವನಿಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

This is one of the Gita’s best known images. The lotus leaf lives in water, yet water rolls off it in drops. Here the way is shown for one who does not yet know the truth, who still feels ‘I am doing this’.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಇಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ. ಸೇವಕ ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ, ‘ಅವನಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವುದು. ಮೋಕ್ಷದ ಫಲದಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಉಳಿಯುವ ಫಲ ಒಂದೇ, ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಎಂದೇ ಓದುತ್ತಾರೆ. ‘ಪಾಪ’ ಎಂದರೆ ಬಂಧಿಸುವ ಪುಣ್ಯಪಾಪ ಎರಡೂ ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

For Shankara ‘Brahman’ here is the Lord. Just as a servant works for his master, one does all actions thinking ‘I do this for him’. Action done without attachment even to the fruit of liberation has only one result left, purity of mind. Sridhara Swami also reads it as offering to the Supreme Lord. By ‘sin’, he adds, is meant the binding action of both merit and demerit.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಪ್ರಕೃತಿ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ಮಮ ಯೋನಿರ್ಮಹದ್ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ‘ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಮಾಡುವವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ.

Ramanuja’s reading is distinctive. For him ‘Brahman’ here is prakriti, and he cites ‘my womb is the great Brahman’ from the fourteenth chapter. One who places actions in prakriti, which exists in the form of the senses, and acts thinking ‘I do nothing at all’, is not tainted by it though he lives amid prakriti.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಫಲವನ್ನು ಗೀತೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವುದು ಈ ಸಾಧನೆಯ ನಿಯಮ ಕೇವಲ ಉಪಚಾರದ ಮಾತಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಎಂದು ತೋರಿಸಲು.

Madhva adds a small but important note. The Gita repeats the fruit again and again to show that this discipline is not a figure of speech but something actually to be observed.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ತಾವರೆ ಎಲೆಯ ಈ ಗುಣವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ. ಎಲೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಣದ ಪದರದಿಂದಾಗಿ ನೀರು ಹರಡದೆ ಗುಂಡಾಗಿ ಉರುಳುತ್ತದೆ, ಉರುಳುವಾಗ ಧೂಳನ್ನೂ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಲೋಟಸ್ ಎಫೆಕ್ಟ್’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Science has studied this property of the lotus leaf. Tiny bumps on the leaf’s surface and a waxy coating make water bead up and roll off instead of spreading, carrying dust away as it goes. It is called the ‘lotus effect’.

ಎಲೆ ನೀರನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೀರಿನಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಇದೆ. ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಬದಲಿಸುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವ ಸಾಧನೆ.

The leaf does not push the water away, nor does it flee from water. Only its surface is different. To change the surface of our mind in that way, in the middle of work, is the discipline this verse speaks of.