ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತ್ಸಾಂಖ್ಯೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಸ್ಥಾನಂ ತದ್ಯೋಗೈರಪಿ ಗಮ್ಯತೇ।
ಏಕಂ ಸಾಂಖ್ಯಂ ಚ ಯೋಗಂ ಚ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ ॥ 5 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते।
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ 5 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyate|
ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati || 5 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಾಂಖ್ಯೈಃ ಯತ್ ಸ್ಥಾನಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ (साङ्ख्यैः यत् स्थानम् प्राप्यते, sāṅkhyaiḥ yat sthānam prāpyate) = ಸಾಂಖ್ಯರು (ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠರು) ಯಾವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ (the state that is reached by the followers of sankhya)
- ತತ್ ಯೋಗೈಃ ಅಪಿ ಗಮ್ಯತೇ (तत् योगैः अपि गम्यते, tat yogaiḥ api gamyate) = ಅದನ್ನು ಯೋಗಿಗಳೂ ಸೇರುತ್ತಾರೆ (is reached by the yogis too)
- ಸಾಂಖ್ಯಮ್ ಚ ಯೋಗಮ್ ಚ ಏಕಮ್ (साङ्ख्यम् च योगम् च एकम्, sāṅkhyam ca yogam ca ekam) = ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಒಂದೇ ಎಂದು (sankhya and yoga as one)
- ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ (यः पश्यति, yaḥ paśyati) = ಯಾರು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ (he who sees)
- ಸಃ ಪಶ್ಯತಿ (सः पश्यति, saḥ paśyati) = ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ (he truly sees)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠರು ಯಾವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ ಅದನ್ನು ಕರ್ಮಯೋಗಿಗಳೂ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಒಂದೇ ಎಂದು ಯಾರು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The state reached by those who follow the path of knowledge is reached by the yogis of action too. He who sees sankhya and yoga as one truly sees.
ಶ್ಲೋಕ 5.5ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 5.5
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತನ್ನೇ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರಿ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು. ‘ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ನೋಡುವುದೆಲ್ಲ ಕಾಣುವುದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.
This makes the point of the last verse plainer. Since the goal is one, it is a mistake to see the two paths as enemies. The phrase ‘he who sees truly sees’ returns in the thirteenth chapter too. It carries the subtle point that not all looking is seeing.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ಮಯೋಗಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುವುದು ನೇರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಅವರನ್ನು ಪರಮಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಮೋಕ್ಷ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನೂ ಉಪಚಾರದಿಂದ ‘ಸಂನ್ಯಾಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
For Shankara the yogis of action do not reach this state directly. Action offered to the Lord without seeking its fruit brings them to true knowledge and renunciation, and through that to liberation. That is why the yoga of action is also called ‘renunciation’ in a secondary sense, he says.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ, ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುವುದು. ಎರಡೂ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಒಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೂ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನ ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ: ಯೋಗಿಗಳೂ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕವೇ ಜ್ಞಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
For Ramanuja the state here is the vision of the self, seeing one’s own self as it truly is. Since both paths give just that, they are alternatives to each other. Madhva sees this verse as unfolding the last verse’s ‘even one of them’: the yogis too gain the fruit of knowledge through knowledge.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಒಂದು ವ್ಯಾಕರಣದ ಸಣ್ಣ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ‘ಯೋಗೈಃ’ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಯೋಗವುಳ್ಳವರಿಂದ, ಅಂದರೆ ಕರ್ಮಯೋಗಿಗಳಿಂದ.
Sridhara Swami adds a small grammatical note. ‘Yogaih’ here does not mean ‘by the yogas’ but ‘by those who have yoga’, that is, by the yogis of action.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದೇ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬದಿಯಿಂದ ಹತ್ತುವವರು ದಾರಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ‘ಅವರು ತಪ್ಪು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ’ ಎನ್ನಿಸಬಹುದು. ತುದಿಯಿಂದ ನೋಡಿದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ದಾರಿಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Climbers going up one hill from different sides may, halfway, look across and think the others are heading the wrong way. Only someone at the top can see that both paths arrive at the same place.
ಯಾರ ದಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಇಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಕಾಣುವುದು ಎಂದರೆ ಬಹುಶಃ ಇದೇ.
The time we spend arguing over whose path is purer could be used to take one more step on our own. Perhaps that is what seeing means.