ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯುಕ್ತಾಹಾರವಿಹಾರಸ್ಯ ಯುಕ್ತಚೇಷ್ಟಸ್ಯ ಕರ್ಮಸು।
ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಾವಬೋಧಸ್ಯ ಯೋಗೋ ಭವತಿ ದುಃಖಹಾ ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu|
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā || 17 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯುಕ್ತಾಹಾರವಿಹಾರಸ್ಯ (युक्ताहारविहारस्य, yuktāhāravihārasya) = ಹಿತಮಿತವಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಓಡಾಟವುಳ್ಳವನಿಗೆ (for one moderate in food and recreation)
- ಕರ್ಮಸು ಯುಕ್ತಚೇಷ್ಟಸ್ಯ (कर्मसु युक्तचेष्टस्य, karmasu yuktaceṣṭasya) = ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತಮಿತವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವುಳ್ಳವನಿಗೆ (measured in effort in his work)
- ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಾವಬೋಧಸ್ಯ (युक्तस्वप्नावबोधस्य, yuktasvapnāvabodhasya) = ಹಿತಮಿತವಾದ ನಿದ್ರೆ ಎಚ್ಚರವುಳ್ಳವನಿಗೆ (measured in sleep and waking)
- ಯೋಗಃ ದುಃಖಹಾ ಭವತಿ (योगः दुःखहा भवति, yogaḥ duḥkhahā bhavati) = ಯೋಗ ದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಾಗುತ್ತದೆ (yoga becomes the destroyer of sorrow)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಿತಮಿತವಾದ ಆಹಾರ ಓಡಾಟಗಳುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತಮಿತವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಹಿತಮಿತವಾದ ನಿದ್ರೆ ಎಚ್ಚರವುಳ್ಳವನಿಗೆ ಯೋಗ ದುಃಖನಾಶಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For one who is moderate in food and recreation, measured in effort at his work, measured in sleep and waking, yoga becomes the destroyer of sorrow.
ಶ್ಲೋಕ 6.17ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.17
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಏನು ಬೇಡ ಎಂದು ಹೇಳಿತು, ಇದು ಏನು ಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ‘ಯುಕ್ತ’ ಎಂಬ ಪದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾದ, ಸರಿಯಾದ ಅಳತೆಯ. ಯೋಗ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಧಾತು, ‘ಯುಜ್’.
The last verse said what should not be; this one says what should. The word ‘yukta’ comes four times. Here it means regulated, in right measure. It shares its root, ‘yuj’, with the word yoga itself.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ವಿಹಾರ’ವನ್ನು ‘ಪಾದಕ್ರಮ’, ನಡಿಗೆ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿದ್ರೆ ಎಚ್ಚರಗಳು ‘ನಿಯತಕಾಲ’, ನಿಗದಿತ ಸಮಯದವಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥವನ ಯೋಗ ಸಂಸಾರದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ‘ವಿಹಾರ’ವನ್ನು ‘ಗತಿ’, ಓಡಾಟ ಎಂದೇ ಓದುತ್ತಾರೆ.
Shankara opens ‘vihara’ as walking. Sleep and waking, he says, should be at fixed times. For such a person, yoga destroys all the sorrows of samsara. Sridhara Swami also reads ‘vihara’ as moving about.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯುಕ್ತ’ವನ್ನು ‘ಮಿತ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ, ದುಃಖನಾಶಕ ಎಂದರೆ ಬಂಧನಾಶಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಅಳತೆಗೆ ಒಂದು ಸರಳ ಮಾನದಂಡ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಶ್ರಮ ಮೊದಲಾದವು ಉಂಟಾಗದಷ್ಟು ಆಹಾರ, ಓಡಾಟ, ನಿದ್ರೆ.
Ramanuja glosses ‘yukta’ as ‘measured’, and ‘destroyer of sorrow’ as destroyer of bondage. Madhva gives a simple standard for the measure: as much food, movement and sleep as keeps fatigue away.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದಿನ ಜೀವನಶೈಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹೇಳುವುದೂ ಬಹುತೇಕ ಇದೇ: ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ, ನಿಯಮಿತ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಸಮತೋಲನ, ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಿದ್ರೆ. ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಕ್ಲಿನಿಕ್ನ ಸಲಹೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆಯೇ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
What lifestyle medicine says today is much the same: proper food, regular physical activity, balance of work and rest, sleep at regular hours. Words from two thousand years ago sound like the advice sheet of today’s clinic.
ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು ‘ಕರ್ಮಸು ಯುಕ್ತಚೇಷ್ಟಸ್ಯ’, ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಅಳತೆ. ಅತಿಯಾಗಿ ದುಡಿಯುವುದನ್ನು ನಾವು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಗೀತೆ ಅದನ್ನೂ ಅತಿ ಊಟ, ಅತಿ ನಿದ್ರೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲೇ ಇಡುತ್ತದೆ. ದಣಿದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧ್ಯಾನವೂ ಹತ್ತುವುದಿಲ್ಲ.
Notice ‘measured in effort at his work’, moderation in work too. We admire overwork, but the Gita places it in the same line as overeating and oversleeping. Even meditation does not take hold in an exhausted mind.