ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸುಖಮಾತ್ಯಂತಿಕಂ ಯತ್ತದ್ಬುದ್ಧಿಗ್ರಾಹ್ಯಮತೀಂದ್ರಿಯಮ್।
ವೇತ್ತಿ ಯತ್ರ ನ ಚೈವಾಯಂ ಸ್ಥಿತಶ್ಚಲತಿ ತತ್ತ್ವತಃ ॥ 21 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ 21 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sukhamātyantikaṃ yattadbuddhigrāhyamatīndriyam|
vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ || 21 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತ್ ತತ್ ಆತ್ಯಂತಿಕಮ್ ಸುಖಮ್ (यत् तत् आत्यन्तिकम् सुखम्, yat tat ātyantikam sukham) = ಯಾವ ಆ ಪರಮ, ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಸುಖ (that boundless joy)
- ಬುದ್ಧಿಗ್ರಾಹ್ಯಮ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯಮ್ (बुद्धिग्राह्यम् अतीन्द्रियम्, buddhigrāhyam atīndriyam) = ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ (grasped by the intellect, beyond the senses)
- ಯತ್ರ ವೇತ್ತಿ (यत्र वेत्ति, yatra vetti) = ಎಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೋ (where he knows it)
- ಯತ್ರ ಸ್ಥಿತಃ ಅಯಮ್ ತತ್ತ್ವತಃ ನ ಏವ ಚಲತಿ (यत्र स्थितः अयम् तत्त्वतः न एव चलति, yatra sthitaḥ ayam tattvataḥ na eva calati) = ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಅವನು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಅಲುಗುವುದಿಲ್ಲವೋ (and established where, he never moves from the truth)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ, ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಆ ಸುಖವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಅಲುಗುವುದೇ ಇಲ್ಲವೋ,
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
where he knows that boundless joy which is grasped by the intellect and lies beyond the senses; established where, he never moves from the truth;
ಶ್ಲೋಕ 6.21ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.21
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಹಜ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ: ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳ ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಸುಖ ಎಲ್ಲಿಂದ? ಉತ್ತರ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಇದೆ: ‘ಅತೀಂದ್ರಿಯ’, ಅದು ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾದದ್ದು, ಆತ್ಮಾಕಾರವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವದು.
Sridhara Swami raises a natural objection here: in absorption there is no contact between senses and objects, so where does joy come from? The answer is in the verse itself: ‘beyond the senses’, it lies beyond sense contact and is grasped only by the intellect that has taken the form of the self.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಆತ್ಯಂತಿಕ’ವನ್ನು ಅನಂತ, ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟದ ಸುಖ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಜಾರುವುದಿಲ್ಲ.
Shankara opens ‘atyantika’ as endless, and calls it a joy not born of objects. The wise one established there does not slip from the nature of the self.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ನ ಚಲತಿ’ಗೆ ಒಂದು ಮಾನವೀಯ ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಆ ಸುಖದ ಅತಿಶಯದಿಂದಲೇ ಅವನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಲುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲುಗದಿರುವುದು ಶಿಸ್ತಿನ ಫಲವಲ್ಲ, ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಫಲ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಆ ಸುಖ ‘ತತ್ತ್ವತಃ’ ಭಗವದ್ರೂಪವಾದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja gives a human reason for ‘does not move’: it is the very surpassing joy of it that keeps him from moving. Not moving is not the fruit of discipline but of attraction. Madhva says it is so because that joy is, in truth, of the Lord’s own nature.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸುಖಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇದೆ: ಅದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ತುದಿಯ ಸುಖದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ.
Joy from the senses has a limit: it ends, and it fades with repetition. Verse twenty-two of the fifth chapter said just that. Here is a description of joy at the opposite end.
ಆ ಸುಖ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಅನುಭವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಮಾತು. ಆದರೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ, ಆಳವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಿಗುವ ಗಾಢ ಶಾಂತಿಯ ಕ್ಷಣಗಳು ಅದರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.
For most of us that joy is more a possibility than an experience. But the moments of deep peace some people find now and then, in music, before nature, in deep prayer, may point in its direction.