ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಭೂಮಿರಾಪೋಽನಲೋ ವಾಯುಃ ಖಂ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರೇವ ಚ।
ಅಹಂಕಾರ ಇತೀಯಂ ಮೇ ಭಿನ್ನಾ ಪ್ರಕೃತಿರಷ್ಟಧಾ ॥ 4 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च।
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥ 4 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
bhūmirāpo’nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca|
ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā || 4 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭೂಮಿಃ ಆಪಃ ಅನಲಃ ವಾಯುಃ ಖಮ್ (भूमिः आपः अनलः वायुः खम्, bhūmiḥ āpaḥ analaḥ vāyuḥ kham) = ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ (earth, water, fire, air, space)
- ಮನಃ ಬುದ್ಧಿಃ ಏವ ಚ ಅಹಂಕಾರಃ (मनः बुद्धिः एव च अहङ्कारः, manaḥ buddhiḥ eva ca ahaṅkāraḥ) = ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ (mind, intellect and the sense of I)
- ಇತಿ ಇಯಂ ಮೇ ಪ್ರಕೃತಿಃ (इति इयं मे प्रकृतिः, iti iyaṃ me prakṛtiḥ) = ಹೀಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿ (thus this nature of mine)
- ಅಷ್ಟಧಾ ಭಿನ್ನಾ (अष्टधा भिन्ना, aṣṭadhā bhinnā) = ಎಂಟು ಬಗೆಯಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ (is divided eightfold)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ, ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಟು ಬಗೆಯಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Earth, water, fire, air, space, mind, intellect and the sense of I: thus is this nature of mine divided eightfold.
ಶ್ಲೋಕ 7.4ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 7.4
ಇಲ್ಲಿಂದ ಭಗವಂತನ ಎರಡು ಪ್ರಕೃತಿಗಳ ವಿವರಣೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಈ ಎಂಟು ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕೃತಿ. ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸಾಂಖ್ಯದರ್ಶನದ ತತ್ತ್ವಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲ ‘ಮೇ’, ನನ್ನದು ಎಂಬ ಒಂದು ಪದದ ಕೆಳಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
Here begins the account of the Lord’s two natures. The first is this nature of eight parts. The list recalls the principles of the Sankhya system, but here they all come under one word, ‘me’, mine.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದವು ಸ್ಥೂಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ತನ್ಮಾತ್ರಗಳು. ‘ಮನಸ್ಸು’ ಎಂದರೆ ಅದರ ಕಾರಣವಾದ ಅಹಂಕಾರ, ‘ಬುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ, ‘ಅಹಂಕಾರ’ ಎಂದರೆ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವ್ಯಕ್ತ. ವಿಷ ಬೆರೆತ ಅನ್ನವನ್ನು ‘ವಿಷ’ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವಂತೆ ಇದು ಎಂದು ಅವರು ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ಈಶ್ವರನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿ.
Shankara reads the list closely. Earth and the rest are not the gross elements but their subtle forms, the tanmatras. ‘Mind’ stands for its cause, the ahankara; ‘intellect’ for the mahat; and ‘ahankara’ for the unmanifest joined with ignorance. It is like calling food mixed with poison simply ‘poison’, he says. This nature is the Lord’s power of maya.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಷ್ಟು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಧ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಪಂಚಭೂತಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮಹತ್ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ, ಇವು ಭೋಗದ ವಸ್ತು, ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಅದು ಭಗವಂತನದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದೇ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಇಲ್ಲಿನ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿದೆ.
Ramanuja does not go so technical. The five elements with their qualities such as smell, the senses beginning with the mind, the mahat and the ahankara: these make up the nature of the world that stands as the objects, means and places of experience, and it belongs to the Lord. Madhva adds a single note: the mahat is included here within the ahankara.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿಯಿದೆ. ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ಗಾಳಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇವೆ. ಅಂದರೆ ನಾವು ‘ನಾನು’ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಯೋಚನೆಗಳೂ ಭಾವನೆಗಳೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭಾಗವೇ.
There is a curious thing in this list. Mind and intellect stand in the same row as earth, water and air. That is, the thoughts and feelings we take to be ‘I’ are also part of nature.
ಇಂದಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಿದ್ರೆ, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಔಷಧಗಳು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲವು. ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ‘ಮನಸ್ಸಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯ’ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಂತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ನೋಡಲು ಈ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
Present-day medicine does not see the mind as wholly separate from the body either. Sleep, hormones and medicines can all change a person’s mood. Rather than judging depression as a ‘weakness of mind’, this list also hints that it can be seen as a condition that needs treatment like any other illness.