ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧಿಯಜ್ಞಃ ಕಥಂ ಕೋಽತ್ರ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ಮಧುಸೂದನ।
ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ ಚ ಕಥಂ ಜ್ಞೇಯೋಽಸಿ ನಿಯತಾತ್ಮಭಿಃ ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन।
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
adhiyajñaḥ kathaṃ ko’tra dehe’sminmadhusūdana|
prayāṇakāle ca kathaṃ jñeyo’si niyatātmabhiḥ || 2 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮಧುಸೂದನ (मधुसूदन, madhusūdana) = ಮಧುಸೂದನನೇ (O slayer of Madhu)
- ಅತ್ರ ಅಸ್ಮಿನ್ ದೇಹೇ ಅಧಿಯಜ್ಞಃ ಕಃ (अत्र अस्मिन् देहे अधियज्ञः कः, atra asmin dehe adhiyajñaḥ kaḥ) = ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಧಿಯಜ್ಞ ಯಾರು (who is the adhiyajna here in this body)
- ಕಥಮ್ (कथम्, katham) = ಹೇಗೆ (and how)
- ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ ಚ (प्रयाणकाले च, prayāṇakāle ca) = ಹೊರಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (and at the time of departure)
- ನಿಯತಾತ್ಮಭಿಃ ಕಥಂ ಜ್ಞೇಯಃ ಅಸಿ (नियतात्मभिः कथं ज्ञेयः असि, niyatātmabhiḥ kathaṃ jñeyaḥ asi) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು (how are you to be known by the self-controlled)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮಧುಸೂದನ, ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಧಿಯಜ್ಞ ಯಾರು, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇದ್ದಾನೆ? ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟವರು ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O Madhusudana, who is the adhiyajna here in this body, and how is he here? And how are you to be known at the time of departure by those who have mastered themselves?
ಶ್ಲೋಕ 8.2ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 8.2
ಆರನೆಯ ಮತ್ತು ಏಳನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ‘ಕಥಂ ಕಃ’, ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದಿವೆ: ಅಧಿಯಜ್ಞ ಯಾರು, ಮತ್ತು ಅವನು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಇದ್ದಾನೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ‘ಅಧಿಯಜ್ಞ ಯಾರು, ಅವನ ಅಧಿಯಜ್ಞತ್ವ ಹೇಗೆ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
These are the sixth and seventh questions. Two words come together, ‘katham kah’, how and who: who is the adhiyajna, and in what way is he in this body? Ramanuja opens it as ‘who is the adhiyajna, and how is he the adhiyajna?’
ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೃದಯ: ಸಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು? ‘ನಿಯತಾತ್ಮಭಿಃ’, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟವರು ಎಂಬ ಪದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ: ಆ ಕ್ಷಣದ ನೆನಪು ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಡಿತದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
The last question is the heart of the chapter: how is the Lord to be known at the time of death? The word ‘niyatatmabhih’, by those who have mastered themselves, already carries a hint within the question: remembrance at that moment rests on a mastery cultivated through life.
ಅಧಿಯಜ್ಞ ‘ದೇಹದಲ್ಲಿ’ ಏಕೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಯಜ್ಞ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ದೇಹದಲ್ಲಿ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಯಜ್ಞ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಈ ಅಧಿಯಜ್ಞನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು.
Why the adhiyajna is ‘in the body’, Shankara answers at the fourth verse: since sacrifice is carried out through the body, it belongs to the body. For Madhva the qualifier ‘in the body’ serves to distinguish this adhiyajna from Agni and others who are commonly known as lords of the sacrifice.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗಿರುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ನೋವಾಗುತ್ತದೆಯೇ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ, ಹತ್ತಿರದವರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆಯೇ. ಅರ್ಜುನ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
‘How will I be at the end?’ is a question that stays unspoken in many minds. Will there be pain, will I be conscious, will those close to me be there? Arjuna asks that question directly.
ಇಂದಿನ ಪ್ಯಾಲಿಯೇಟಿವ್ ಆರೈಕೆ ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದೆ: ನೋವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು, ಉಸಿರಾಟದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು, ಮನಸ್ಸಿನ ಭಯಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಕೊಡುವುದು. ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲೇ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸಿದ್ಧತೆಯ ಲಕ್ಷಣ.
Palliative care today rests on questions like these: easing pain, easing breathlessness, and making room for fear. Talking about the last days in advance is a sign of preparation.