ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅವ್ಯಕ್ತೋಽಕ್ಷರ ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತಮಾಹುಃ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್।
ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ನಿವರ್ತಂತೇ ತದ್ಧಾಮ ಪರಮಂ ಮಮ ॥ 21 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ 21 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
avyakto’kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṃ gatim|
yaṃ prāpya na nivartante taddhāma paramaṃ mama || 21 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅವ್ಯಕ್ತಃ ಅಕ್ಷರಃ ಇತಿ ಉಕ್ತಃ (अव्यक्तः अक्षरः इति उक्तः, avyaktaḥ akṣaraḥ iti uktaḥ) = ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅಕ್ಷರ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು (what is called the unmanifest, the Imperishable)
- ತಮ್ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ಆಹುಃ (तम् परमां गतिम् आहुः, tam paramāṃ gatim āhuḥ) = ಅದನ್ನೇ ಪರಮ ಗತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ (that they call the supreme goal)
- ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ನಿವರ್ತಂತೇ (यं प्राप्य न निवर्तन्ते, yaṃ prāpya na nivartante) = ಯಾವುದನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲವೋ (reaching which they do not return)
- ತತ್ ಮಮ ಪರಮಂ ಧಾಮ (तत् मम परमं धाम, tat mama paramaṃ dhāma) = ಅದು ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ (that is my supreme abode)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅಕ್ಷರ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ಪರಮ ಗತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅದೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What is called the unmanifest, the Imperishable, they call the supreme goal. That, reaching which none return, is my supreme abode.
ಶ್ಲೋಕ 8.21ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 8.21
ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಅಕ್ಷರ’ ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ಗತಿ ಮತ್ತು ಪರಮ ಧಾಮದ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಧಾಮ’ವನ್ನು ‘ಸ್ಥಾನ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
The ‘Imperishable’ of the third verse is joined here with the supreme goal and the supreme abode. Shankara glosses ‘dhama’ as ‘place’, and calls it the supreme state of Vishnu.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕೃತಿಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಆತ್ಮ. ‘ಧಾಮ’ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ‘ನಿಯಮನಸ್ಥಾನ’, ಭಗವಂತ ಆಳುವ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಅಚೇತನ ಪ್ರಕೃತಿ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ಜೀವ ಇನ್ನೊಂದು, ಅದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮುಕ್ತಾತ್ಮ ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರ.
Ramanuja continues his reading of the previous verse: the Imperishable here is the self standing in its own nature, without connection to prakriti. For him ‘dhama’ means ‘the sphere of rule’, the domain the Lord governs. Insentient prakriti is one such sphere, the self bound to it is another, and the liberated self freed from it is the highest.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಅವ್ಯಕ್ತನೂ ಅಕ್ಷರನೂ ಭಗವಂತನೇ, ಮತ್ತು ‘ಧಾಮ’ ಎಂದರೆ ಅವನ ತೇಜೋರೂಪವಾದ ಸ್ವರೂಪ. ಈ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಈ ಪುಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.
Madhva reads verses twenty and twenty-one together. For him both the unmanifest and the Imperishable are the Lord himself, and ‘dhama’ is his own nature, which is radiance. Deciding which of these meanings is right is not the work of this page.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಮನೆ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ: ಎಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವೋ ಅದು. ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೋಟೆಲ್ ಇದ್ದರೂ ಅದು ಮನೆಯಲ್ಲ.
The word ‘home’ carries a deep meaning: the place from which one need not set out again. However good a hotel may be on a journey, it is not home.
ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ‘ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅರ್ಥ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಪರಮ ಧಾಮ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಆ ಹಂಬಲಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರು ಎಂದೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
The way people who have been in hospital for a long time say ‘I want to go home’ makes that meaning clearer still. ‘Supreme abode’ can also be understood as the name that longing takes at the spiritual level.