ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತೇ ತಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ವಿಶಾಲಂ ಕ್ಷೀಣೇ ಪುಣ್ಯೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ವಿಶಂತಿ।
ಏವಂ ತ್ರಯೀಧರ್ಮಮನುಪ್ರಪನ್ನಾ ಗತಾಗತಂ ಕಾಮಕಾಮಾ ಲಭಂತೇ ॥ 21 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति।
एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते ॥ 21 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
te taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti|
evaṃ trayīdharmamanuprapannā gatāgataṃ kāmakāmā labhante || 21 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತೇ ತಂ ವಿಶಾಲಂ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ (ते तं विशालं स्वर्गलोकं भुक्त्वा, te taṃ viśālaṃ svargalokaṃ bhuktvā) = ಅವರು ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ (having enjoyed that vast world of heaven)
- ಪುಣ್ಯೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ವಿಶಂತಿ (पुण्ये क्षीणे मर्त्यलोकं विशन्ति, puṇye kṣīṇe martyalokaṃ viśanti) = ಪುಣ್ಯ ಮುಗಿದಾಗ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ (when their merit is spent, they enter the world of mortals)
- ಏವಂ ತ್ರಯೀಧರ್ಮಮ್ ಅನುಪ್ರಪನ್ನಾಃ (एवं त्रयीधर्मम् अनुप्रपन्नाः, evaṃ trayīdharmam anuprapannāḥ) = ಹೀಗೆ ಮೂರು ವೇದಗಳ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ (thus following the dharma of the three Vedas)
- ಕಾಮಕಾಮಾಃ ಗತಾಗತಂ ಲಭಂತೇ (कामकामाः गतागतं लभन्ते, kāmakāmāḥ gatāgataṃ labhante) = ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಹೋಗಿ ಬರುವುದನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ (those who desire desires obtain going and coming)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವರು ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಪುಣ್ಯ ಮುಗಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ವೇದಗಳ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ, ಬಯಕೆಗಳನ್ನೇ ಬಯಸುವ ಜನರು ಹೋಗಿ ಬರುವುದನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Having enjoyed that vast world of heaven, they enter the world of mortals again when their merit is spent. Thus those who follow the dharma of the three Vedas, desiring desires, obtain only going and coming.
ಶ್ಲೋಕ 9.21ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 9.21
‘ಕ್ಷೀಣೇ ಪುಣ್ಯೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ವಿಶಂತಿ’, ಪುಣ್ಯ ಮುಗಿದಾಗ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೊಗೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೇರಿ ಮರಳುವವರ ಕಥೆ (8.25) ಇದೇ.
‘Kshine punye martyalokam vishanti’, when their merit is spent they come back: this is one of the best known lines of the Gita. It is the same story as that of the eighth chapter’s path of smoke, where they reach the light of the moon and return (8.25).
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಗತಾಗತ’ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚುರುಕಾದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಅವರು ಹೋಗುವುದು ಬರುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅವರು ವೇದಾಂತಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಪವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವವರು. ಮಹಾತ್ಮರ ವಿಶೇಷವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Shankara gives a sharp note on ‘gatagata’: they obtain only going and coming, and nowhere do they gain freedom. For Ramanuja they are those who, lacking the knowledge of the Vedanta, enjoy a small and unstable heaven and return again and again. The next verse, he adds, shows what sets the great souls apart.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಪುಣ್ಯ ಮುಗಿದಾಗ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಹಣ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಖಾತೆಯೂ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
‘When merit is spent’ calls up the picture of a bank account. Money that is spent runs out, and the account empties.
ಸುಖದ ಅನುಭವಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹೊಸ ವಸ್ತುವಿನ ಖುಷಿ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದರ ಬಯಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಕಾಮಕಾಮಾಃ’, ಬಯಕೆಗಳನ್ನೇ ಬಯಸುವವರು ಎಂಬ ಪದ ಈ ಚಕ್ರವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
Pleasant experiences are the same. The joy of a new thing fades within weeks, and the wish for another begins. ‘Kamakamah’, those who desire desires, captures this wheel exactly.