ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಧ್ಯಾಯ 9: ರಾಜವಿದ್ಯಾ ರಾಜಗುಹ್ಯ ಯೋಗ

ॐ ತತ್ಸದಿತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸೂಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನಸಂವಾದೇ ರಾಜವಿದ್ಯಾರಾಜಗುಹ್ಯಯೋಗೋ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

---

ರಾಜವಿದ್ಯಾ ರಾಜಗುಹ್ಯ ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ

ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಮಾತಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಅದೇ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ‘ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣ ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯೆಗಳ ರಾಜ, ರಹಸ್ಯಗಳ ರಾಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು ಅದರಿಂದಲೇ.

ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲ ಭಾಗ ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿಯೂ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಂಟದ ಭಗವಂತ. ಎರಡನೆಯ ಭಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಎಲೆ, ಒಂದು ಹೂವು, ಒಂದು ಹಣ್ಣು, ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅವನಿಗೆ ಸಾಕು. ‘ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ವಹಾಮ್ಯಹಂ’ ಮತ್ತು ‘ನ ಮೇ ಭಕ್ತಃ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ’ ಎಂಬ ಗೀತೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭರವಸೆಗಳೂ ಇದೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿವೆ.

ಅಧ್ಯಾಯದ ನಡೆ

• ಶ್ಲೋಕ 1 ರಿಂದ 3: ವಿದ್ಯೆಗಳ ರಾಜನಾದ ರಹಸ್ಯ ಜ್ಞಾನ. ಅದು ನೇರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವಂಥದು, ಆಚರಿಸಲು ಸುಲಭ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ.
• ಶ್ಲೋಕ 4 ರಿಂದ 6: ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ನಾನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅವೂ ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯ ಉಪಮೆ.
• ಶ್ಲೋಕ 7 ರಿಂದ 10: ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಅವನ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವ ಚಕ್ರ. ಉದಾಸೀನನಂತೆ ಇರುವ ಅವನನ್ನು ಕರ್ಮ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
• ಶ್ಲೋಕ 11 ಮತ್ತು 12: ಮನುಷ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಪರಮ ಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಅನಾದರಿಸುವ ಮೂಢರು.
• ಶ್ಲೋಕ 13 ರಿಂದ 15: ದೈವೀ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಹಾತ್ಮರ ಭಕ್ತಿ, ಕೀರ್ತನೆ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂರು ಬಗೆ.
• ಶ್ಲೋಕ 16 ರಿಂದ 19: ‘ನಾನೇ ಕ್ರತು, ನಾನೇ ಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಹಾರ: ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಗತಿ, ಸ್ನೇಹಿತ, ಅಮೃತ, ಮೃತ್ಯು, ಸತ್, ಅಸತ್ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನೇ.
• ಶ್ಲೋಕ 20 ರಿಂದ 22: ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರಳುವ ಯಾಜ್ಞಿಕರು ಮತ್ತು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಾನೇ ಹೊರುವ ಭರವಸೆ.
• ಶ್ಲೋಕ 23 ರಿಂದ 25: ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯೂ ಕೊನೆಗೆ ಅವನಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
• ಶ್ಲೋಕ 26 ರಿಂದ 28: ಎಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ನೀರು. ಮಾಡುವುದು, ತಿನ್ನುವುದು, ಕೊಡುವುದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗ.
• ಶ್ಲೋಕ 29 ರಿಂದ 34: ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮನಾದ ಭಗವಂತ, ದುರಾಚಾರಿಗೂ ತೆರೆದ ದಾರಿ, ‘ನನ್ನ ಭಕ್ತ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ‘ಮನ್ಮನಾ ಭವ’ ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಕರೆ.

ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿ: ಮೂರು ಅರ್ಥಗಳು

ನಾಲ್ಕು, ಐದು ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ಮೂರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಜೀವಿಗಳು ಅವನಲ್ಲಿರುವುದು ಅವನು ಅವುಗಳ ಆತ್ಮವಾದ್ದರಿಂದ. ಅವನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದರ ಸಂಗವೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಜೀವಿಗಳು ಅವನ ಶರೀರ, ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ನಿಯಮಿಸುವ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ. ಅವನ ಇರವು ಅವುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ, ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿ’ ಎಂಬ ಪದವೇ ಬೀಗದ ಕೈ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನು ಕಾಣದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅದೇ ಕಾರಣ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವಂತೆ ಜೀವಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ‘ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ.

ಹದಿನೈದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಏಕತ್ವೇನ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಬಹುಧಾ’ ಎಂಬಲ್ಲೂ ಆಚಾರ್ಯರು ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇವು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಉಪಾಸಕರು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಶರೀರವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬನ ಒಂದೇ ಉಪಾಸನೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇವು ನಾರಾಯಣನ ಏಕತ್ವ, ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಅವನ ಭೇದ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು.

ಈ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥ ಸರಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರ ದಾರಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ನಿಲುವನ್ನೂ ಅವರವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದ ದಾರಿ

ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯ ಭಕ್ತಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಸಾಮಗ್ರಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಒಂದು ಎಲೆ ಸಾಕು. ಹಿಂದಿನ ನಡತೆ ಕೆಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸರಿಯಾದ ನಿಶ್ಚಯ ಬದುಕನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂವತ್ತೆರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನದ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ‘ಪಾಪಯೋನಯಃ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರೂ ಮುಂದಿನ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದರು. ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ: ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಶ್ಲೋಕದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಬದಲಿಸದೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.