ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಒಂದು ಲಡ್ಡು ಸವಿದ ಮಕ್ಕಳು ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಇನ್ನೊಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಮೂರನೆಯದರ ಕಣ್ಣು ಅವರ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆಸೆಯ ಈ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಉಪ್ಪು ಬೆರೆತ ನೀರಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನುಭವಿಸಿದಷ್ಟೂ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಕಡಿತ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಭೋಗೇಚ್ಛಾ ನೋಪಭೋಗೇನ ಭೋಗಿನಾಂ ಜಾತು ಶಾಮ್ಯತಿ
ಲವಣೇನಾಂತರಾಲೇನ ತೃಷ್ಣಾ ಪ್ರತ್ಯುತ ಜಾಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
भोगेच्छा नोपभोगेन भोगिनां जातु शाम्यति
लवणेनान्तरालेन तृष्णा प्रत्युत जायते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
bhogecchā nopabhogena bhogināṃ jātu śāmyati
lavaṇenāntarālena tṛṣṇā pratyuta jāyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭೋಗೇಚ್ಛಾ (भोगेच्छा, bhogecchā) = ಭೋಗದ ಇಚ್ಛೆ (ಭೋಗ + ಇಚ್ಛಾ) (the wish for enjoyment (bhoga + ichchha))
- ನೋಪಭೋಗೇನ (नोपभोगेन, nopabhogena) = ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ (ನ + ಉಪಭೋಗೇನ) (not by enjoying (na + upabhogena))
- ಭೋಗಿನಾಂ (भोगिनां, bhogināṃ) = ಭೋಗಿಗಳ (of the pleasure-seekers)
- ಜಾತು (जातु, jātu) = ಎಂದಿಗೂ (ever)
- ಶಾಮ್ಯತಿ (शाम्यति, śāmyati) = ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ (is quieted)
- ಲವಣೇನಾಂತರಾಲೇನ (लवणेनान्तरालेन, lavaṇenāntarālena) = ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಉಪ್ಪಿನಿಂದ (ಲವಣೇನ + ಅಂತರಾಲೇನ) (by salt taken in between (lavanena + antaralena))
- ತೃಷ್ಣಾ (तृष्णा, tṛṣṇā) = ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಆಸೆ (thirst, craving)
- ಪ್ರತ್ಯುತ (प्रत्युत, pratyuta) = ಬದಲಿಗೆ, ಇನ್ನೂ (on the contrary)
- ಜಾಯತೇ (जायते, jāyate) = ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ (arises)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭೋಗಿಗಳ ಭೋಗದ ಇಚ್ಛೆ ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಶಾಂತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಉಪ್ಪು ತಿಂದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ, ತೃಷ್ಣೆ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The wish for enjoyment of those given to pleasure is never quieted by enjoying. As salt taken now and then only brings thirst, so craving, on the contrary, grows.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ತೃಷ್ಣಾ ಎಂದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಅದೇ ಪದ ಆಸೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಎರಡನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಜಾಣ್ಮೆ.
Trishna means thirst and also craving. Saying bodily thirst and the mind’s craving in one word is the cleverness here.
ಲವಣೇನಾಂತರಾಲೇನ ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಭಾಗದ ಪದಗಳ ಸಂಬಂಧ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು.
We have read the phrase lavanenantarelena as by salt now and then. The wording of this part is compressed, so the reading may be slightly different.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 168. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 168. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸೆ ಪೂರೈಸಿದರೆ ಸಮಾಧಾನ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಸಲ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಫೋನ್, ಹೊಸ ಕಾರು ಬಂದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನದರತ್ತ ಮನಸ್ಸು ಹೋಗುತ್ತದೆ.
The idea that fulfilling a wish brings contentment often proves wrong. Within weeks of the new phone or the new car, the mind has moved to the next.
ಶ್ಲೋಕ ಸುಖವನ್ನೇ ನಿಂದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಸಾಕು ಎಂಬ ಗೆರೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಾವೇ ಎಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಆಸೆ ತಣಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
The verse does not condemn pleasure itself. It suggests that craving settles only when we draw, ourselves, a line for how much is enough.

